Anadolu Selçuklu Devleti'nin 15. hükümdarı IV. Kılıç Arslan, 1237'de devletin başkenti Konya'da doğdu. Moğol istilasının gölgesindeki çalkantılı bir çağda yetişen bu şehzade, babası Sultan II. Gıyaseddin Keyhusrev'in ani vefatıyla henüz dokuz yaşındayken taht kavgalarının ortasında kaldı. Tam adı Rükneddin Kılıç Arslan olan hükümdar, çocuk yaşta adım attığı iktidar mücadelesinde kardeşleriyle birlikte sıra dışı bir üçlü saltanat kurarak tarihte derin izler bıraktı.
Çocuk Yaşta Başlayan Taht Mücadeleleri
Sultan II. Gıyaseddin Keyhusrev'in Rum asıllı bir cariyesinden dünyaya gelen Kılıç Arslan, babasının 1246 senesinde Antalya'da yirmi beş yaşında ölmesiyle kendisini amansız bir egemenlik yarışının içinde buldu. Sultanın vefatının ardından geriye üç şehzade kalmıştı. Bizanslı bir rahibin kızından doğan büyük kardeş II. İzzeddin Keykavus on bir, ortanca oğul IV. Kılıç Arslan dokuz, Gürcü kraliçesinin kızından doğan en küçük kardeş II. Alaaddin Keykubad ise yalnızca yedi yaşındaydı. Gıyaseddin Keyhusrev, ölmeden önce en küçük oğlu Alaaddin Keykubad'ı tahtın varisi ilan etmişti. Buna karşın dönemin güçlü veziri Celaleddin Karatay, devletin birliğini korumak amacıyla üç kardeşi birden tahta çıkararak adlarına ortak hutbe okuttu. Karatay aynı zamanda büyük kardeş Keykavus'un saltanat naibi oldu.
Sarayda dengeler oldukça hassastı. Nitekim tek başına iktidar hırsına kapılan Vezir Şemseddin Muhammed, saltanat naibi Celaleddin Karatay tarafından 25 Mart 1249'da öldürtülerek yönetim tamamen kontrol altına alındı. Tahta geçen ağabey II. İzzeddin Keykavus, aynı yıl kardeşi IV. Kılıç Arslan'ı Moğol Hanı Güyük'ün tahta çıkma törenine katılmak üzere Moğolistan'a elçi olarak gönderdi. Bu diplomatik vazife genç şehzadenin hayatındaki en büyük dönüm noktası oldu. Moğollar, Kılıç Arslan'ı büyük ilgiyle karşılayarak onu Anadolu Selçuklu Sultanı kabul ettiklerini ilan ettiler. Aldığı bu güçlü yarlık ile yola koyulan IV. Kılıç Arslan, 1248 yılında Sivas'ta tahta çıktı. Bu hamleyle birlikte kardeşler arasında amansız bir taht kavgası süreci başladı. Kılıç Arslan mücadeleler esnasında Uluborlu Kalesi'nde hapsedilerek zor günler geçirdi.
Kızılırmak Sınırı ve Üçlü Ortaklık Dönemi
Küçük kardeş II. Alaaddin Keykubad'ın da taht hırsına dahil olmasıyla ülke bölünmenin eşiğine gelmişti. Ancak Anadolu'nun önde gelenlerinin araya girmesi ve vezir Celaleddin Karatay'ın çabalarıyla üç kardeş ortak saltanata ikna edildiler. Anadolu Selçuklu Devleti tarihinde tam sekiz sene sürecek olan üçlü iktidar dönemi böylece 1249 yılında hayata geçti. Bu dönemde üç sultanın ismi de yaş sırasına göre hutbelerde okunuyor; paralar, kitabeler ve belgelere yazılıyordu. Kimi zaman ise sadece büyük ağabey İzzeddin Keykavus 'büyük sultan' sıfatıyla kayıtlara geçiyordu.
Devletin idari paylaşımı ise coğrafi sınırlara göre şu şekilde yapılmıştı:
- II. İzzeddin Keykavus: Kızılırmak nehrinin batısında kalan toprakları yönetti.
- IV. Kılıç Arslan: Kızılırmak'ın doğusunda, merkezi Tokat olmak üzere doğu eyaletlerini idare etti.
- II. Alaaddin Keykubad: Doğu bölgesinde ağabeyi Kılıç Arslan ile birlikte hüküm sürdü.
Bu hassas barış uzun sürmedi. Moğol hükümdarı Mengü Han'ın 1254 yılında topladığı kurultaya katılmak üzere yola çıkan İzzeddin Keykavus, Sivas'a vardığında hamisi Celaleddin Karatay'ın vefat haberini aldı. Yaşadığı büyük keder sebebiyle yolculuğu iptal eden sultan, yerine kardeşi Alaaddin Keykubad'ı gönderme kararı aldı. Bu heyette yer alan kumandanlar, şehzadenin babası tarafından veliaht tayin edilmesini koz olarak kullanarak tahtın sadece ona verilmesini amaçlıyorlardı. Ancak heyet Erzurum'da konakladığı sırada, Alaaddin Keykubad bir sabah odasında ölü bulundu. 1257 yılındaki bu gizemli ölümün sırrı çözülemedi ve taht iki kardeşe kaldı.
Tek Başına İktidar ve Moğol Tuzağı
1256 yılında Anadolu'ya giren Moğol kumandanı Baycu Noyan, Aksaray yakınlarında İzzeddin Keykavus'un ordusunu yenilgiye uğratarak ülkeyi tamamen boyunduruk altına aldı. Yenilginin ardından tutunamayacağını anlayan Keykavus, önce Antalya'ya sığındı, oradan da 1260 yılında Bizans'ın başkenti İstanbul'a kaçarak sığınma talep etti. Keykavus daha sonra Kırım'a geçerek hayatının geri kalanını orada tamamlayacaktı. Ağabeyinin gidişiyle birlikte IV. Kılıç Arslan, 1260 ile 1265 yılları arasında Anadolu Selçuklu tahtında tek başına oturdu. Ancak bu tek başına yönetim dönemi, Moğolların gölgesinde geçen sıkıntılı bir süreçti.
Sultanın mutlak egemenliği, trajik bir sonla kesintiye uğradı. Henüz yirmi sekiz yaşındayken, 1265 senesinde Moğollar tarafından düzenlenen bir ziyafet sırasında aniden zehirlenerek katledildi. Vefatının ardından cenazesi, Konya'daki görkemli Sultanlar Türbesi'ne defnedildi. Kılıç Arslan'ın ölümünün ardından tahta çocuk yaşta olan oğlu III. Gıyaseddin Keyhüsrev çıkarıldı. Ne var ki küçük sultan, tamamen Moğol otoritesinin isteklerine boyun eğen kukla bir lider olmaktan öteye geçemedi.