Kimdir?
Seyyid Muhammed Hatemi, 29 Eylül 1943'te İran'ın orta kesimindeki Yezd eyaletinin Erdekan ilinde doğdu. Ekim 2026 itibarıyla 83 yaşındadır. 1997-2005 yılları arasında İran'ın 5. cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Yezd cuma imamı ünlü din adamı Ayetullah Ruhullah Hatemi ile zengin bir toprak sahibinin kızı Sanike Ziyai'nin, üçü kız altı çocuğundan biridir.
Eğitimi
1961'de liseyi bitirdikten sonra dinî eğitim için Kum Medresesi'ne devam etti. 1969'da İsfahan Üniversitesi Felsefe Bölümü'nden lisans derecesiyle mezun oldu. 1970'te Tahran Üniversitesi'nde eğitim bilimleri alanında yüksek lisans yaptı ve ardından Kum Medresesi'nde içtihat eğitimini sürdürdü. Farsça ve Arapça dışında çalışmalarını sürdürecek düzeyde İngilizce ve Almanca bilir; çeşitli zamanlarda üniversitelerde ders vermiştir.
Siyasi Hayatı
Siyasi hayatına 1962'de başladı; özellikle Humeyni'nin bildirilerini çoğaltıp dağıtımını üstlendi ve İsfahan Üniversitesi İslami Öğrenciler Derneği'ndeki çalışmalara katıldı. Şah ordusunda astsubay olarak iki yıl görev yaptıktan sonra 1979'da Hamburg İslami Kültür Merkezi'nin başına geçti. Devrim'den sonra 1980'deki ilk milletvekili seçimlerinde Erdekan ve Meybod'dan milletvekili seçildi. 1981'de Humeyni tarafından Kayhan gazetesini de yayımlayan Kayhan Enstitüsü'nün başkanlığına atandı ve bir dönem gazetenin genel yayın yönetmenliğini yürüttü. 1982'de Başbakan Mir Hüseyin Musavi tarafından İslami İrşad ve Kültür Bakanlığı'na getirildi. Kültürel alanda "çok liberal" bulunması nedeniyle muhafazakârların baskısıyla 1992'de bakanlıktan istifa etti; İran İslam Cumhuriyeti tarihinde istifa ederek ayrılan ilk kabine üyesi oldu. Irak ile süren sekiz yıllık savaş sırasında Silahlı Kuvvetler Komutanlığı Kültür Muavinliği Propaganda Merkezi'nin başkan yardımcılığını ve başkanlığını yaptı.
Cumhurbaşkanlığı
23 Mayıs 1997 seçimlerinde oyların yüzde 69'unu alarak cumhurbaşkanı seçildi; Haziran 2001'de yüzde 77 oyla yeniden seçildi. Cumhurbaşkanının yetkileri ve seçim denetimi konusundaki kilit reformlarını Anayasayı Koruyucular Konseyi'nden geçiremedi. Döneminde basın üzerindeki baskılar azaldı ve sansür büyük ölçüde hafifledi. Siyasi ve kültürel kalkınmanın ekonomik kalkınmadan önce gelmesi, yasallık, sivil kurumların geliştirilmesi, liyakat ve şeffaflık gibi ilkeleri benimsedi. Direnişçi Din Adamları Birliği'nin önde gelen isimlerinden biridir; birlik cumhurbaşkanlığı adaylığını destekledi.
Kitapları
"Velayet Kime Ait" (1979) ve "Gelenek, Modernizm ve Gelişme" (1996) dahil birçok makalesi vardır. "Dalga Korkusu", "Şehir Dünyasından Dünya Şehrine" ve "Tiranlık Kıskacında Düşünce ve İnanç" (2000) adlı kitaplarının yanında konuşmalarının derlendiği Siyasi Gelişme, İktisadi Gelişme ve Emniyet, İslam, Maneviyat ve İslam Devrimi ile Kadınlar ve Gençler (hepsi 2000) yayımlanmıştır.
Benzer kişiler
- Aleksandar Vucic (Siyasetçi)
- Ayetullah Ali Hamaney (Siyasetçi)
- Cahar Dudayev (Siyasetçi)
- Cemal Abdülnasır (Siyasetçi)
- Emmanuel Macron (Siyasetçi)
- Haşimi Rafsancani (Din Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Muhammed Hatemi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.