Harry Truman Kimdir?

Hayatı ve başkanlığa gelişi

Harry S. Truman, 8 Mayıs 1884'te Missouri'nin Lamar kasabasında doğdu. Amerika Birleşik Devletleri'nin 33. başkanıdır. Göreve 1945'te, o dönemin başkanı Franklin D. Roosevelt'in görev başında ölmesi üzerine başkan yardımcısıyken geldi. Başkanlığa geldiğinde İkinci Dünya Savaşı'nın son ayları yaşanıyordu. Demokratik Parti üyesiydi.

Atom bombası kararı

Truman, 1945 Ağustos'unda savaşı daha çabuk sona erdirerek can kayıplarını azaltmak gerekçesiyle Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atılması kararını verdi. Saldırılar sonucunda binlerce kişi öldü ve bombaların etkileri sonraki kuşak Japonlar için de büyük sıkıntılara yol açtı. Savaşın sonunda Sovyetler Birliği ile ABD arasında kutuplaşma doğdu ve Soğuk Savaş başladı. Batı Avrupa ülkeleri 1949'da ABD'nin başını çektiği NATO'yu kurdu; Doğu Avrupa ülkeleri ise Sovyetler Birliği önderliğinde Varşova Paktı'nı oluşturdu.

Truman Doktrini ve Marshall Planı

Truman, Sovyetler Birliği'ne ve Sovyet yanlısı ülkelere karşı ne pahasına olursa olsun mücadele edilmesi gerektiğine inanıyordu; bu ilke Truman Doktrini olarak adlandırıldı. Bu amaçla Dışişleri Bakanı George C. Marshall ile birlikte, Batı Avrupa ülkelerinin ekonomik durumunu düzeltmek için Marshall Planı adı verilen bir yardım paketi geliştirdi. 1947'de Yunanistan ile birlikte Türkiye'ye de 400 milyon dolarlık askerî ve ekonomik yardım öngören ilk Amerikan yardımını başlattı; bu tutarın 300 milyon doları Yunanistan'a, 100 milyon doları Türkiye'ye ödendi.

İç politika ve Kore Savaşı

Dış politikada izolasyonculuğa karşı enternasyonalist bir çizgi izleyen Truman, içeride Roosevelt'in New Deal politikalarına bağlı kaldı ve New Deal koalisyonu sayesinde 1948 seçimlerinde sürpriz bir başarı kazandı. Cumhuriyetçilerin bu politikaları sosyalizmle suçlamasına karşı, kılık değiştirmiş bir sosyalizm ise kendisinin ondan yana olduğunu söyledi. 1950'de Sovyet ve Çin destekli Kuzey Kore güçleri Güney Kore'ye saldırınca ABD, Güney Kore'yi desteklemek için savaşa girdi; Birleşmiş Milletler üyesi 15 ülke de savaşa katıldı. Türkiye, 5.000'i aşkın askeriyle bu ülkeler arasında dördüncü büyük katılımı sağladı. Kore Savaşı, Truman'ın başkanlığı boyunca sürdü. Savaş kayıpları arttıkça halkın desteğini kaybettiği kanısına vardı, 1952 seçimlerinde adaylığını geri çekti ve 1953'te başkanlığa veda etti.

Ölümü

5 Aralık 1972'de zatürree teşhisiyle Kansas City'deki bir hastaneye kaldırılan Truman, çoklu organ yetmezliği geliştikten sonra komaya girdi ve 26 Aralık 1972'de 88 yaşında öldü. Eşi Bess Truman devlet cenazesi yerine kütüphanede basit bir özel ayin tercih etti. Bess Truman 1982'de öldü ve Independence, Missouri'deki Harry S. Truman Kütüphanesi ve Müzesi'nde kocasının yanına gömüldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Harry Truman maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.