Kimdir?
Hacı Bayrâm-ı Velî, 1352'de Ankara'da doğan ve 1430'da yine Ankara'da ölen Türk müderris, mutasavvıf ve şairdir. Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında doğmuş, Anadolu'da adına nispet edilen Bayramilik tasavvuf tarikatını kurmuş ve Ahilik adı verilen esnaf locasının kurulmasına öncülük etmiştir. Tarikat silsilesi, İran'da kurulmuş Safeviye tarikatına kadar uzanır. Önceleri bir müderris iken Somuncu Baba adıyla bilinen tasavvuf şeyhiyle tanışmasının ardından tasavvufa yönelmiş ve Ankara'da kurduğu külliyede ölümüne kadar ders vermiştir. Türbesi, Ankara'da Hacı Bayram Camii'nin bitişiğindedir.
Hayatı
Doğum adı Numan bin Ahmed, lakabı Hacı Bayram'dır. 1352'de Ankara'da Çubuk Çayı üzerindeki Zülfazıl (Solfasıl) köyünde doğdu. 14. ve 15. yüzyıllarda Anadolu'da yetişti. Eserlerini diğer Hacı Bektaş-ı Veli yoldaşları gibi Türkçe yazdı ve dönemin Türkçe kullanımını Anadolu'da önemli ölçüde etkiledi.
Somuncu Baba ile Tanışması
Rivayete göre bir gün medreseye gelen Şüca-i Karamani adlı kişi, hocası Hamideddin-i Veli'nin selamını getirdi ve onu Kayseri'ye davet etti. Hacı Bayram, Hamideddin ismini duyunca müderrisliği bırakıp birlikte Kayseri'ye yöneldi. Somuncu Baba diye bilinen Hamideddin-i Veli ile Kurban Bayramı'nda buluştular. Hamideddin-i Veli, iki bayramı birden kutladıklarını söyleyerek ona Bayram lakabını verdi ve onu talebeliğe kabul etti. Din ve fen ilimlerinde yüksek derecelere ulaştırdı. 1412'de hocası Aksaray'da ölünce Hacı Bayram Ankara'ya dönüp irşat faaliyetlerine başladı. Bu tarih, Bayramiye tarikatının kuruluşu kabul edilir.
Ankara'ya Dönüşü
Ankara'ya gelerek doğduğu köye yerleşti ve yeniden talebe yetiştirmeye başladı. Talebelerini daha çok sanata ve ziraate yönlendirirdi; kendisi de geçimini ziraatle sağlardı. Açtığı ilim ocağına devrin meşhur âlimleri akın etti. Damadı Eşrefoğlu Rumi, Şeyh Akbıyık, Bıçakçı Ömer Sıkıni, Göynüklü Uzun Selahaddin, Yazıcızade Ahmed ve Mehmed Bican kardeşler ile Fatih Sultan Mehmed'in hocası Akşemseddin en meşhur talebeleri arasındadır.
Osmanlı Sarayı ile İlişkisi
Sultan II. Murad, onu Edirne'ye davet etti, ilim ve manevi derecesini anlayınca büyük saygı gösterdi, Eski Cami'de vaaz verdirdi ve Ankara'ya uğurladı. Padişah ondan nasihat isteyince, İmam-ı Azam'ın talebesi Ebu Yusuf'a yaptığı uzun nasihati aktardı. II. Murad'ın verdiği bir fermanla Hacı Bayram ve talebeleri, yalnızca ilimle meşgul olmaları için vergi ve askerlikten muaf tutuldu. Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethedeceğini II. Murad'a bildirdiği de rivayet edilir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Hacı Bayram Veli maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.