Genel Bakış
İbrahim Şinâsi, İstanbul'da doğan ve 13 Eylül 1871'de yine İstanbul'da ölen Osmanlı Türkü gazeteci, yayımcı, şair ve oyun yazarıdır. Tanzimat'ın ilanıyla başlayan Batılılaşma sürecinin ilk ve en önemli yazarlarından sayılır. Türk toplumunu Batı tarzı şiirle tanıştırdı, tiyatro ve makale gibi Batılı edebî türlerin ilk örneklerini verdi.
Hayatı
Cihangir semtinde doğdu. Doğum tarihi kesin bilinmez; kaynaklar 1824, 1826 veya 1827 yıllarından söz eder. Mustafa Nihat Özön, Ömer Faruk Akün, Ahmet Rasim ve Ali Canip Yöntem 1824'ü esas alırken, yakın dostu Ebüzziya Tevfik 1826 demiştir. Elde bulunan iki belgeye göre doğum yılının 1826 olduğu tahmin edilir; 5 Ağustos 1826 tarihi ise belgeyle doğrulanmamıştır. Babası topçu yüzbaşısı Mehmet Ağa, annesi Esma Hanım'dır. Babası 1828'de Rusya ile yapılan savaşta Şumnu'da şehit düşünce iki yaşında yetim kaldı. Çocukluğu yokluk içinde geçti; 1832'de Mahalle Mektebi'ne başladı ve ilköğrenimini Mahalle Sıbyan Mektebi ile Feyziye Okulu'nda tamamladı.
Memuriyet ve Paris Yılları
Memuriyete on beş yaşından önce başladığı sanılır. Annesi Tophane Müşirliği'nde binbaşı rütbesindeki biriyle evlenince, üvey babası onu Tophane Müşiriyeti Mektubî Kalemi'ne kâtip adayı olarak soktu. Orada Arapça ve Farsçayı öğrendi, Fransızcayı da Reşat Bey'den okudu. 1849'da dilekçesi üzerine maliye eğitimi almak üzere devlet tarafından Paris'e gönderildi. Mustafa Reşid Paşa'nın yönlendirdiği maliye eğitiminin yanında edebiyat ve dil çalışmalarını sürdürdü. De Sacy ailesiyle dostluk kurdu, Ernest Renan ile tanıştı, Lamartine'in toplantılarını izledi, Pavet de Courteille'e çalışmalarında yardım etti ve dilbilimci Littré ile tanıştı. 1863'te basılan Durûb-ı Emsâl-i Osmâniyye'de Türkçe atasözlerini Farsça ve Arapça karşılıklarıyla karşılaştırdı. 1851'de Société Asiatique'e üye seçildi ve bu topluluğa girmiş ikinci Türk oldu. 1854'te Paris'ten dönünce bir süre Tophane Kalemi'nde çalıştı, sonra Meclis-i Maarif üyeliğine atandı. Koruyucusu Mustafa Reşid Paşa'nın görevden ayrılması üzerine bu üyelikten uzaklaştırıldı.
Gazetecilik ve Edebî Çalışmaları
Gazeteyi geniş halk kitlelerini eğitmenin aracı olarak gören Şinâsi, ilk Türkçe özel gazete olan Tercüman-ı Ahval'i Agâh Efendi ile birlikte çıkardı. Ardından matbaa kurup Tasvir-i Efkâr gazetesini yayımladı; tefrika ve abone gibi kavramları Türk gazeteciliğine getirdi. Tasvir-i Efkâr Matbaası'nda kendi sermayesiyle matbaacılık ve yayımcılık yaptı. Tiyatroyu da eğitime katkı sağlayacak bir araç olarak değerlendirdi ve ilk Türkçe tiyatro oyunu olan Şair Evlenmesi'ni yazdı; ancak oyun sahnelenemedi. Hayatının son yıllarını Osmanlıca lügat hazırlamaya ayırdı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki İbrahim Şinasi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.