Ailesi ve eğitimi
Alexandre Vallaury, 2 Nisan 1850'de İstanbul'da Fransız asıllı bir Levanten ailenin oğlu olarak doğdu; 2 Mayıs 1921'de öldü. Babası Edouard Vallaury, Fransız elçisi Horace Sébastiani'nin maiyetinde İstanbul'a gelip yerleşen, pastacılık ve şekercilikle uğraşan bir Fransız'dı. Çocukluk ve gençlik yılları hakkında fazla bilgi yoktur; orta öğrenimini Saint Joseph'te yaptığı tahmin edilir. Mimarlık eğitimi için Paris'e gitti, dönemin en iyi mimarlık okulu Paris Güzel Sanatlar Yüksekokulu'nda (École des Beaux-Arts) okudu ve 1880'de eğitimini tamamlayarak İstanbul'a döndü.
Öğretmenliği
İstanbul'da önce resim sergileriyle adını duyurdu; 1880'de açılan Elifba Sanat Kulübü'nün ilk sergisine ve 8 Nisan 1881'deki ikinci sergisine katıldı. Bu sergilerdeki işlerinden İstanbul, Bursa, İznik, Konya ve Kütahya'daki mimari anıtları araştırdığı anlaşılır. Yeni kurulan Sanayi-i Nefise Mektebi'nin binasını 1882'de yaptı. 3 Mart 1883'te eğitime başlayan okulda Fenn-i Mimari öğretmeni olarak kurucu kadroda yer aldı ve mimarlık bölümü yönetmeliğini onun hazırladığı düşünülür. 10 Ağustos 1908'e kadar mimarlık öğretmenliği yaptı; okulun mimarlık bölümünün kurucusu ve ilk mimarlık hocasıdır. Osman Hamdi Bey ona “Mimar-ı Şehir” demiştir. 1888'de Fransız Enstitüsü üyeliğine seçildi, 1896'da Légion d'Honneur madalyasıyla onurlandırıldı.
Başlıca yapıları
Osmanlı üst yönetiminin ve Fransız finans çevrelerinin gözde mimarı oldu. 1890'lara kadar İstiklal Caddesi'ndeki Cercle d'Orient (Emek Sineması, 1884), Eminönü Hidayet Camii (1887) ve Paris Uluslararası Fuarı'ndaki Türk tütün pavyonunu (1889) yaptı. 1892'de Galata'daki Osmanlı Bankası Genel Müdürlüğü binasıyla ünlenmeye başladı; başka mimarlar bu yapıyı örnek alarak Galata ve Karaköy'de büro binaları inşa etti. Osman Hamdi Bey yeni bir müze binası yapımını ona verdi; böylece Vallaury, 19. yüzyıl sonlarında müze olarak tasarlanmış 8-10 yapıdan birinin mimarı oldu. Pera Palas (1893), Yeni Karaköy Han, Tokatlıyan Oteli, Union Française (1896), Düyûn-ı Umûmiye Binası (1897) ve Büyükada Rum Yetimhanesi (1898) gibi büyük yapıları da inşa etti. 1900-1904 arasında Afif Paşa Yalısı, Abdülmecid Efendi Köşkü, Rıdvan Paşa Köşkü ve Vahdettin Köşkü gibi saray çevresine ve üst yönetime konutlar, Haydarpaşa Tıbbiye Mektebi ve Osman Reis Camii'ni tasarladı. Meşrutiyet Caddesi'nde Decugis evi ile kendi evi gibi küçük yapıları da yaptı.
Son yılları
Mesleki yaşamındaki bilinen son çalışması 1909'da düzenlenen “Abide-i Hürriyet” yarışması için hazırladığı proje oldu. Hayatının geri kalanı hakkında fazla bilgi yoktur. Eşi Constantia 3 Kasım 1917'de 65 yaşında öldü. Vallaury 1921'de İstanbul'da öldü ve büyük olasılıkla Pangaltı Latin Katolik Mezarlığı'ndaki aile mezarına gömüldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Alexandre Vallaury maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.