Türkiye'nin mimarlık tarihinde silinmez izler bırakan Ahmet Orhan Arda, 19 Mayıs 1911 tarihinde Selanik'te dünyaya geldi. Genç cumhuriyetin en önemli mimarlarından biri olan Arda, Emin Onat ile birlikte tasarladığı Anıtkabir projesiyle Türk ulusunun hafızasında ölümsüzleşti. İlk ve ortaöğrenim yıllarını İstanbul'da tamamlayan başarılı mimar, yükseköğrenimini ise 1936 yılında Yüksek Mühendis Mektebi'nde başarıyla bitirdi. Cumhuriyetin kalkınma döneminde mimari dehası ve akademik çalışmalarıyla ön plana çıkan Orhan Arda, ülkenin simge yapısının inşaat sürecinde bizzat görev aldı.
Akademik Hayatı ve İlk Adımlar
Üniversiteden mezuniyetinin ardından akademik kariyer basamaklarını hızla tırmanmaya başladı. Yüksek Mühendis Mektebi inşaat şubesinde 1938 yılında asistan olarak göreve başlayarak mesleki hayatının ilk önemli adımını attı. Akademideki başarılı çalışmaları sayesinde 1939 senesinde doçentlik unvanını elde etmeyi başardı. Yüksek Mühendis Mektebi'nin İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) adını almasıyla birlikte bina bilgisi alanında resmi olarak doçent unvanını aldı. Kurumda uzun yıllar boyunca genç mimarların yetişmesine öncülük etti. 1945 yılına kadar meslektaşı Emin Onat ile ortaklaşa yürüttüğü mimari proje derslerini, bu tarihten sonra tek başına sürdürdü.
Anıtkabir Projesi ve Tarihi Başarı
Hayatının dönüm noktası, Atatürk'ün ebedi istirahatgahı için açılan uluslararası tasarım yarışması oldu. 1 Mart 1941 tarihinde duyurulan bu prestijli yarışmaya Emin Onat ile birlikte katılma kararı aldı. Hazırladıkları özgün proje, jüri tarafından birincilik ödülüne layık görüldü. Bu tarihi zafer, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde büyük bir yankı uyandırdı. İki ortak mimar, projenin uygulama aşamalarında ve uzun soluklu inşaat sürecinde omuz omuza çalıştı. Orhan Arda, bu anıtsal şantiyedeki sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmek amacıyla üniversitedeki derslerine bir süre ara verdi. 10 Kasım 1953 tarihine, yani Atatürk'ün naaşının ebedi mekanına nakledildiği güne kadar şantiyedeki idari ve teknik görevlerini sürdürdü. Bu süreçte hem ofis çalışmalarını hem de şantiyedeki zorlu süreçleri büyük bir titizlikle koordine etti.
Sonraki Yılları, Kürsü Başkanlığı ve Vefatı
Anıtkabir'in tamamlanmasının ardından tüm enerjisini yeniden akademik çalışmalara yöneltti. İTÜ Mimarlık Fakültesi bünyesinde 1960 yılında bina bilgisi profesörlüğüne yükseltilen Arda, bir süre sonra kürsü başkanlığı görevini üstlendi. Akademik kariyerinin ilerleyen dönemlerinde çevre analizi ve endüstrileşmiş bina tasarımı kürsüsünde profesör olarak bilimsel katkılarını sürdürdü. Üniversitedeki eğitmenlik görevinden 1978 yılında emekli olana dek sayısız öğrenci yetiştirdi ve Türk mimarlık dünyasına yön vermeye devam etti.
Aynı zamanda Mimarlar Odası bünyesinde 828 sicil numarasıyla kayıtlı olan kıdemli profesör Orhan Arda, 4 Temmuz 2003 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Değerli mimarın vefatı, tüm mimarlık camiasını derinden sarstı. Kendisi için uzun yıllar emek verdiği Taşkışla binasındaki İTÜ Mimarlık Fakültesi'nde anlamlı bir anma töreni düzenlendi. Ardından Şişli Camii'nde kılanan cenaze namazı sonrasında naaşı Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilerek son yolculuğuna uğurlandı.
Mimar Orhan Arda'nın kariyerindeki bazı önemli dönüm noktaları şunlardır:
- 1936: Yüksek Mühendis Mektebi'nden mezuniyeti ve akademik kariyerinin başlangıcı
- 1941: Anıtkabir uluslararası proje yarışmasında elde ettiği birincilik ödülü
- 1960: İTÜ bünyesinde bina bilgisi kürsüsünde profesörlük ve kürsü başkanlığı görevleri
- 1978: İTÜ Mimarlık Fakültesi'ndeki aktif eğitmenlik kariyerinden emekliliği