Edebiyat dünyasında "Türk tiyatrosunun Shakespeare'i" olarak anılan Orhan Asena, 7 Ocak 1922 tarihinde Diyarbakır'da doğan ve çocuk hekimliği mesleğini sürdürüken seçkin bir oyun yazarıdır.
Diyarbakır Halkevi'nin 1939 yılındaki şiir yarışmasında kazandığı birincilikle edebiyat dünyasına adım atan Asena, üniversite eğitimini İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tamamlayarak 1945 yılında tıp doktoru olmuştur.
Anadolu'nun birçok bölgesinde yürüttüğü hükümet tabipliği vazifesiyle halkı ve toplumsal sorunları yerinde gözlemleme şansı elde etmiştir.
Bu gözlemlerini insan çatışmaları ve tarihsel olaylarla yoğurarak dramatik bir dille sahneye aktarmıştır.
Taşra Aydınlığından Tıp Fakültesine Uzanan Yaşamı
Orhan Asena köklü bir ailenin ferdiydi.
Diyarbakır'da Melikahmet mahallesinde hayata gözlerini açtı.
Dedesi Mirikatibizade Rüştü Efendi soylu bir taşra aydınıydı.
Büyükannesi ise Ziya Gökalp'in ablasıydı.
Böyle aydın bir çevrede gelişen yazar, ilk ve orta öğrenimini kendi memleketinde tamamlamıştır.
1939 yılında Diyarbakır Halkevi'nin açtığı şiir yarışmasında birinci olması kendisinin edebiyata bağlanmasını sağlamıştır.
İlk şiirini ise o dönemin yerel yayın organı olan Dicle Kaynağı dergisinde yansıtmıştır.
Yükseköğrenim için gittiği İstanbul'da hekimlik mesleğini seçmiş ve Üniversitenin Tıp Fakültesinden mezun olmuştur.
Hekimlik görevini icra ettiği yđllarda Anadolu coğrafyasını çok yakından inceleme fırsatı bulmuştur.
Raman Dağı'nda petrol arama sahalarında çalışırken kaleme aldığı ilk dönem eserleri insan dramlarını içermektedir.
1950 yılında Ulukışla Hükümet Tabibi olarak çalışırken "Galipdede Çıkmazı" adlı oyununun temelini atmıştır.
Uzmanlığını 1955 yılında alarak Çocuk Esirgeme Kurumu'nda görev yapmıştır.
Edebiyat Serüveni ve Sahne Tozu Yutan Eserleri
Tđp öğrencisi olduğu yıllardan itibaren şiire ilgi duyan Asena, ilk tiyatro metinlerini ellili yđllarda yayımlamaya başlamıştır.
İlk yayımlanmış eseri 1956 tarihli Korku adlı oyunudur.
Ardından radyo oyunu yarışmasında birinci seçilen Kocaoğlan ile adını tüm ülkede duyurmayı başarmıştır.
Mitolojik hikayelerden ilham alarak yazdığı Tanrılar ve İnsanlar eseri, yazara büyük bir ün kazandırmıştır.
Tarihsel olaylara da büyük ilgi gösteren yazar, Osmanlı tarihinin karmaşık dönemlerini tiyatro sahnesine taşımayı tercih etmiştir.
Hürrem Sultan ile başlayan bu süreçte, iktidar hırsı ve insan ilişkilerini sürükleyici bir dille işlemiştir.
Bu dönemde kaleme aldığı bazı önemli eserleri şöyle sıralanabilir:
- Tohum ve Toprak (1963)
- Fadik Kız (1966)
- Simavnalı Şeyh Bedreddin (1969)
- Atçalı Kel Mehmet (1969)
Bu verimli dönemin ardından yazar, toplumsal meselelerin değişik yönlerini tiyatro metinleriyle ön plana çıkarmayı sürdürmüştür.
Gençlik yđllarında kaleme aldığı Masal adlı ilk şiir kitabının yanı sıra Kıt Kanaat ve Kurtuluş Savaşı Destanı gibi manzum eserler de üretmiştir.
Ayrıca ünlü Gılgamış destanını libretto formuna dönüştürerek Türk opera ve sahne sanatlarına eşsiz katkılar sunmuştur.
Yurt Dışı Yılları, Tiyatro Ödülleri ve Sanatsal Mirası
1964 yılında mesleki bilgi birikimini artırmak amacıyla Almanya'ya giderek burada iki buçuk yıl kalan Asena, hem yabancı dilini geliştirmiş hem de çocuk hastalıkları uzmanlık alanında önemli çalışmalar yürütmüştür.
1971 yılında emekli olan yazar, 12 Mart döneminin getirdiği sıkıntılar ve siyasi baskılar nedeniyle yeniden Almanya'ya giderek bu kez altı buçuk sene boyunca hekimlik yaparak hayatını orada sürdürmüştür.
1977 yılında yurduna geri dönerek Ankara'ya yerleşmiş ve hekimlik mesleğinin yanında sanatsal üretimlerine hız vermiştir.
Devlet Tiyatroları Edebi Kurul Üyesi ve başkanı olarak dönemin tiyatro politikasına da yön vermiştir.
Toplumsal duyarlılığını dünya genelindeki olaylara yönelterek Şili'de Av adlı eseri kaleme almıştır.
Bu eseriyle değerli İsmet Küntay Ödülü'nü aldı.
Ölü Kentin Nabzı ile aynı ödülü ikinci kez kazandı.
Ölümü Yaşamak eseriyle Avni Dilligil Ödülü'ne ulaştı.
Kırktan fazla tiyatro oyununa imza atan hekim yazar, 1998 yılında saygıdeğer Devlet Sanatçısı unvanı ile taçlandırılmıştır.
Tiyatro eleştirmenleri tarafından oyun yazımındaki dehası ve yarattığı güçlü karakter analizleri nedeniyle "Türkiye'nin Shakespeare'i" olarak nitelendirilen Orhan Asena, 15 Şubat 2001 tarihinde Ankara'da hayata gözlerini yummuştur.
Oğlak burcunun disiplinli ve azimli özelliklerini taşıyan yazarın kaleme aldığı yapıtlar, televizyon filmlerine ve dizilerine de uyarlanmıştır.
Bunlar arasında Kocaoğlan sinema filmi ile Tohum ve Toprak televizyon dizisi halkın beğenisini kazanmıştır.