Orhan Asena, 7 Ocak 1922'de Diyarbakır'da doğan, 15 Şubat 2001'de Ankara'da ölen Türk oyun yazarı, şair ve çocuk hastalıkları hekimidir. 1950 sonrası Türk tiyatrosunun en önemli yazarlarından biri olarak kabul edilir; daha çok tarihî konuları ele almış ve eleştirmenlerce "Türk tiyatrosunun Shakespeare'i" olarak tanımlanmıştır.
Yaşamı
İlk ve orta öğrenimini Diyarbakır'da tamamladı. Çocuk yaşta şiir ve öykü yazmaya başladı, ilk tiyatro çalışmalarını lise yıllarında yaptı. 1945'te İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. Anadolu'da hekim ve hükûmet tabibi olarak çalıştı, 1955'te çocuk hastalıkları uzmanı oldu. 12 Mart Muhtırası'ndan sonra Almanya'ya yerleşmek zorunda kaldı ve sekiz yıl orada hekim olarak çalıştı. Türkiye'ye dönünce Ankara'ya yerleşti ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'nde edebî kurul üyesi ve başkanı olarak görev yaptı.
Edebî çalışmaları
Yazın dünyasına şiir ve hikâye yazarak girdi; ilk şiirleri Yaratış ve İstanbul dergilerinde yayımlandı. Masal (1941) ve Kıtkanaat (1957) adlı şiir kitaplarını yazdı. Zamanla oyun yazarlığına yöneldi. İlk oyunu Tanrılar ve İnsanlar - Gılgameş, 1954-1955 tiyatro mevsiminde Ankara Devlet Tiyatrosu'nda sahnelendi, 1959'da kitaplaştı ve 1960'ta TDK tiyatro ödülünü aldı; eser İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Rusça ve İtalyancaya çevrildi.
Kırkı aşkın oyun yazdı ve oyunları Türkiye'deki sahnelerde oynandı. Yaklaşık yarısı kitap olarak yayımlandı. Eserlerinde başkaldırı teması ağır basar. Oyunları arasında Korku (1956), Hürrem Sultan (1960), Kocaoğlan (1962), Tohum ve Toprak (1964), Simavnalı Şeyh Bedreddin, Atçalı Kel Mehmet (1970), 16 Mart 1920 (1974), Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe (1983) ve Kanunî Sultan Süleyman Dörtlemesi bulunur. Şili'de Av (1975), Ölü Kentin Nabzı (1978) ve Bir Başkana Ağıt oyunlarında Şili'deki darbe dönemini işledi. Ali (1979) çocuk oyunudur. Senaryo çalışmaları arasında Kurtuluş Savaşı'nda Efeler, Nâzım üçlemesi, Kurtlar Kuşlar Uyurken, Hünkâr Hacı Bektaş Veli, Fadik Kız ve Yörük Elif yer alır.
Ödülleri
Atçalı Kel Mehmet oyunuyla 1970'te TRT'den başarı ödülü aldı. Daha sonra İsmet Küntay Tiyatro Ödülü'nü, Avni Dilligil Tiyatro Ödülü'nü ve 1983'te Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe ile Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü'nü (yazın alanında tiyatro dalı) kazandı. 1998'de Kültür Bakanlığı tarafından devlet sanatçısı unvanına layık görüldü.
Ölümünden sonra
2001'de Ankara'da öldü ve Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedildi. 2002'den itibaren Diyarbakır Devlet Tiyatrosu, adını taşıyan Yerli Oyunlar Festivali'ni düzenlemektedir. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Macunköy kampüsündeki Orhan Asena Deneme Sahnesi 2002'de açılmıştır.
Benzer kişiler
- Edmond Rostand (Oyun Yazarı)
- Henrik Ibsen (Oyun Yazarı)
- Aleksey Nikolayeviç Tolstoy (Oyun Yazarı)
- Alfred Jarry (Oyun Yazarı)
- Bertolt Brecht (Oyun Yazarı)
- Boris Pasternak (Oyun Yazarı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Orhan Asena maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.