Fransa'nın güney kıyılarından yükselen Edmond Rostand, edebiyat dünyasına silinmez izler bırakmış dahi bir şair ve oyun yazarıdır. Yazar, 1 Nisan 1868 tarihinde Marsilya kentinde, kültür düzeyi yüksek zengin bir ailenin oğlu olarak dünyaya gözlerini açtı. Yarım asırlık kısa ömrüne sığdırdığı ölümsüz eserleri, adını tiyatro tarihine altın harflerle yazdırmıştır. O, özellikle dünyaca ünlü başyapıtı Cyrano de Bergerac ile tanınır. Rostand, realizm ve natüralizmin gri dünyasından bunalan insanlığa, kaybolan yüce idealleri ve şiirsel coşkuyu yeniden armağan etmiştir.
Sanata Adanmış Bir Ömür ve İlk Başarılar
Sanatla iç içe büyüyen Edmond Eugène Alexis Rostand'ın edebiyata olan yatkınlığı tesadüf değildi. Çünkü yazarın babası da kendisi gibi şairdir. Genç Rostand, Paris'teki seçkin Collège Stanislas'da edebiyat, tarih ve felsefe alanlarında derinlemesine eğitim gördü. Ardından hukuk öğrenimini başarıyla tamamladı. Fakat kalbindeki derin yazın aşkı onu adalet saraylarından tiyatro salonlarına doğru yönlendirdi. Edebiyat sahnesine ilk adımı 1890 yılında yayımladığı Les Musardises (Aylaklıklar) adlı şiir derlemesiyle attı. Tiyatro kariyerinin başlangıcında bazı ufak tefek başarısızlıklar yaşasa da asla pes etmedi. Nitekim çok geçmeden, 1894 yılında yazdığı Les Romanesques (Düşçüler) adlı taşlama türündeki şiirsel tiyatro eserini Comédie-Française tiyatrosunda büyük bir başarıyla sahnelemeyi başararak sanat dünyasında rüştünü ispat etmiştir. Büyük ilgi çeken bu eser, 1960'lı yıllarda Tom Jones ve Harvey Schmidt gibi isimler tarafından Amerikan tiyatrosunun en uzun soluklu müzikallerinden biri olan The Fantasticks adıyla sahneye başarıyla taşınmıştır.
Cyrano de Bergerac ile Gelen Zirve
Tarihler 1897 yılını gösterdiğinde, Rostand'ın adını küresel ölçekte duyuracak o görkemli yapıt sahnelendi. Bu yapıt, tiyatro tarihinin en önemli köşe taşlarından biri olan Cyrano de Bergerac oyunudur. Beş perdelik bu manzum oyunun konusu, 17. yüzyüda yaşamış olan gerçek Cyrano de Bergerac'ın yaşamından alınmıştır. Yazarın en büyük başarısı, kahramanın dış görünüşündeki çirkinliğe rağmen onun asil ruhunu mükemmel yanıtmasıdır. Cyrano de Bergerac, yüzündeki o meşhur ve inanılmaz büyüklükteki burnuna rağmen kılıcını savurmaktaki ustalığı, şövalyelere taş çıkartan asil ruhu ve son derece kıvrak zekasıyla benzersiz bir aşık profilidir. Kuzeni Roxane'a derin bir sevgi duyar. Ancak burnu yüzünden Roxane'ın onu beğenmeyeceğinden o kadar emindir ki aşkını asla itiraf edemez. Hatta sevgisini asilce feda ederek, güzel kuzeninin kalbini kazanması için acemi aşık Christian'ın yararına sunar. Bu dokunaklı eser, savaş yenilgisinden yeni çıkmış ve karamsarlığa kapılmış olan Fransız seyircisine adeta can suyu olmuştur. Doğalcılık ve gerçekçilik akımlarından yorulan halk, bu eski tarz romantizmin getirdiği coşkuyu yürekten benimsedi. Benzer toplumsal koşulları yaşayan her ülkede de bu tiyatro oyunu aynı ilgi ve sevgiyle karşılanmıştır. Büyük beğeni toplayan yazar, 1901 yılında Fransa Akademisi'ne kabul edilen en genç isim olmayı başardı.
Hüzünlü Son ve Ebedi Miras
Özel yaşamında Rosemonde Etienette Gerard ile hayatını birleştiren ünlü yazarın iki çocuğu oldu. Çiftin çocuklarına Jean ve Maurice isimleri verilmiştir. Rostand, kazandığı başarıların ardından Cambo-les-Bains'de mimar Albert Tournaire'e görkemli Amaga villasını yaptırdı. Bu özel yapı, daha sonra yazarın anısını yaşatan değerli bir müze haline getirilmiştir. Fakat yazarın bu mutlu ve üretken dönemi ne yazık ki İspanyol gribi salgınıyla son buldu. Edmond Rostand, 2 Aralık 1918 tarihinde Paris'te henüz 50 yaşındayken bu hastalık yüzünden yaşama veda etti. Yazarın yarım kalan son yapıtı La Dernière Nuit de Don Juan (Don Juan'ın Son Gecesi), vefatından sonra 1921 yılında yayımlanabildi.
Edmond Rostand'ın Seçkin Eserleri
Ünlü yazarın edebiyat tarihine yön veren başlıca şiir ve tiyatro çalışmaları kronolojik olarak şöyledir:
- Le Gant Rouge (Kırmızı Eldiven) [1888] — Erken dönem tiyatro denemesi.
- Les Musardises (Aylaklıklar) [1890] — Edebiyat dünyasına adım attığı şiir derlemesi.
- Les Deux Pierrots, Ou Le Souper Blanc [1891] — Gençlik dönemine ait eserlerden biri.
- Les Romanesques (Düşçüler) [1894] — Müzikallere ilham veren şiirsel tiyatro eseri.
- La Princesse Lointaine (Uzaktaki Prenses) [1895] — Romantik tiyatronun seçkin örneklerindendir.
- La Samaritaine (Samiriyeli Kadın) [1897] — Mistisizm rüzgarları estiren bir çalışma.
- Cyrano de Bergerac [1897] — Yazarın adını ölümsüzleştiren dünyaca ünlü başyapıt.
- L'Aiglon (Yavru Kartal) [1900] — Altı perdelik başarılı tarihi dram.
- Chantecler [1910] — Alegorik ve sembolik özellikler taşıyan tiyatro eseri.
- La Dernière Nuit de Don Juan (Don Juan'ın Son Gecesi) [1921] — Ölümünden sonra basılan tiyatro eseri.
- Le Cantique de L'Aile [1922] — Vefatı ardından okuyucuyla buluşan eser.
- Le Vol de la Marseillaise (Marseillaise'in Kanat Açışı) [1922] — Sanatçının son şiir derlemesi.