Paul Bonatz Kimdir?

Eğitimi ve Almanya'daki çalışmaları

Paul Bonatz, 6 Aralık 1877'de doğdu ve 20 Aralık 1956'da öldü. Alman mimardır. 1896-1901 arasında Münih Teknik Üniversitesi'nde mimarlık eğitimi gördü. Ardından Stuttgart Üniversitesi'nde Prof. Theodor Fischer'in asistanı olarak çalıştı (1902-1906) ve 1908'de onun yerine geçti. Türkiye'ye çalışmak için geldiği 1943'e dek öğretmenliğini sürdürdü; aynı zamanda kendi bürosunda mimarlık uygulamaları yaptı. Bu dönemin başlıca yapıları arasında Tübingen Üniversitesi Kitaplığı (1910-1912), Hannover Kent Salonu (1910-1914), yarışma projesi olarak tasarladığı, basit biçimlerle sağlanmış anıtsallığıyla Stuttgart Garı (F. E. Scholer ile birlikte; 1914-1917), mühendislik yapılarının da birer mimarlık konusu olabileceğini gösterdiği Neckar Barajı ve Elektrik Santralı (1926-1935), Stuttgart'taki Zeppelin Oteli (1931-1933), İsviçre'de Basel Güzel Sanatlar Müzesi (R. Christ ile birlikte; 1932-1936) ve çeşitli otoyol köprüleri (1938-1941) bulunur.

Türkiye yılları

Bonatz Türkiye'ye ilk kez 1916'da, İstanbul'da yaptırılacak Türk-Alman Dostluk Evi proje yarışması için yer görmeye geldi. 1942'de Anıtkabir'in inşası için düzenlenen uluslararası mimari proje yarışmasında jüri üyeliği yaptı. Ertesi yılın başlarında Alman Mimarlık Sergisi'ni Ankara ve İstanbul'da sunmak üzere yeniden geldi; Ankara'daki Alman büyükelçisi Franz von Papen, tarafsız kimliğinin girişimin Nazi propagandası olarak görülmesini engelleyeceğini düşünerek onu uygun bulmuştu. Aynı yılın sonunda Millî Eğitim Bakanlığı Teknik Öğretim Müsteşarlığı Yapı Bürosu'na mimarlık danışmanı olarak atandı ve 1947'ye dek bu görevde çeşitli kentlerdeki sanat enstitüleri için projeler hazırladı. 1943-1944'te Emin Halid Onat ile birlikte İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi olacak Taşkışla'nın onarımına katıldı ve 1946-1954 arasında aynı okulda mimari proje hocalığı yaptı. Çanakkale Şehitleri Anıtı, İstanbul Radyoevi ve İstanbul Adalet Sarayı yarışmalarında jüri üyeliği yaptı. 1948'deki UIA ilk genel kuruluna Türk heyetiyle katıldı. 1954'te savaş sonrası Almanya'nın yeniden imarında yer almak için Almanya'ya döndü ve iki yıl sonra öldü.

Mimarlık anlayışı

Bonatz'ın sağlamlık, dayanıklılık ve yalınlık ilkelerine dayanan mimarlığı, hiçbir döneme bağlı olmadan çağdaş olmak (zeitlos) görüşünden yola çıkar. Türkiye'de kaldığı sürede İkinci Ulusal Mimarlık Akımı'ndan etkilendi, yerel öğelerin kullanılması ve yapıların bulundukları bölgeyle uyumu ilkelerine yöneldi. Ankara'daki Saraçoğlu Memur Evleri Mahallesi'nde geleneksel Türk konut mimarlığının öğelerini kullandı. 1946'da Ankara Opera Sahnesi'ne dönüştürmekle görevlendirildiği sergi salonunu çağdaş anlayışla yeniden ele aldı. Falih Rıfkı Atay Evi, eski Ankara Havalimanı Terminal Binası, Bebek'teki Sirel Evi ve Ortaköy'deki bir apartman da Türkiye'deki uygulamalarındandır. Leben und Bauen (1950) ve Brücken (1951) adlı iki kitabı yayımlandı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Paul Bonatz maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.