Aka Gündüz Kimdir?

Ailesi ve çocukluğu

Aka Gündüz, resmî kayıtlara göre 1884'te Selanik'te doğdu. Annesi birkaç dil bilen Sapancalı Melek Hanım, babası Rizeli Fıncıoğulları sülalesinden Binbaşı İbrahim Kadri Bey'dir. Asıl adı Hüseyin Avni idi; ona bu isim, sadrazam Hüseyin Avni Paşa gibi başarılı bir asker olması niyetiyle verildi. Çocukluk yılları Serez'de geçti. Küçük yaşta annesini kaybetti ve bir Fransız mürebbiye tarafından büyütüldü. 1896-1897 Türk-Yunan Savaşı sırasında babası savaşa gidince üvey annesi onu okula göndermedi; evden kaçıp öğrenimine İstanbul'da amcasının yanında devam etti. Eyüpsultan'daki Askerî Baytar Rüştiyesi'nde Ömer Seyfettin ile tanışıp yakın dost oldu ve onunla birlikte Edirne Askerî İdadisi'ne gitti. Lise döneminde Çocuk Bahçesi ve Genç Kalemler dergilerinde yazıları yayımlandı.

Öğrenimi ve siyasi faaliyetleri

1900'de Edirne Askerî İdadisi'nden mezun olup Mekteb-i Harbiye'ye kaydoldu; siyasetle ilgilendiği gerekçesiyle Divanıharpte yargılandı, serbest bırakıldı ancak sağlık sorunları nedeniyle eğitimine devam edemedi. Paris'e giderek Collège de France, Güzel Sanatlar Okulu ve Hukuk Fakültesi'ne devam etti; iki yıl sonra bunları tamamlamadan İstanbul'a döndü. II. Abdülhamid yönetimine son vermeyi amaçlayan İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne üye oldu, 1907'de Selanik'e sürüldü. 1909'da İstanbul'daki ayaklanmayı bastırmak üzere kurulan Hareket Ordusu'na katıldı. Sonra Cemal Paşa ile Adana'da bulundu ve bir buçuk yıl Vilayet Meclisi'nde görev yaptı.

Yazarlığı

İstanbul'a döndükten sonra matbuat hayatına atıldı. 11 Nisan 1911'de Ali Canip ve Ömer Seyfettin'in önderliğinde yayımlanan Genç Kalemler dergisinin başlattığı Yeni Lisan Hareketi doğrultusunda eserler verdi. İlk yazılarında Enis Avni adını kullandı, sonra Türkçe takma ad Aka Gündüz'ü benimsedi. Türk Kalbi (1911) ve Türkün Kitabı (1913) adlı hikâye kitaplarında Türklük bilincini, Trablusgarp ve Balkan Savaşları gibi konuları işledi. Bozgun (1918) adlı şiir kitabında Balkan Savaşı sonrası Rumeli topraklarının kaybını anlattı.

Millî Mücadele ve milletvekilliği

1920'de Ercüment Ekrem ile 12 sayı Alay gazetesini çıkardı. İstanbul'un işgali üzerine İngilizler tarafından Malta'ya sürüldü; 1921'de esir değişimiyle yurda dönebildi. Ankara'ya giderek Millî Mücadele'yi kalemiyle destekledi ve 23 Aralık 1921'den itibaren Paşa Kâzım ile Anadolu'da Peyam-ı Sabah gazetesini çıkardı. Sabah, Tanin, Tercüman, İleri ve Hâkimiyet-i Milliye gibi gazetelerde yazdı, Ankara Gazeteciler Cemiyeti'nin kuruluşunda yer aldı. TBMM'nin IV, V ve VI. dönemlerinde Ankara milletvekili oldu. 7 Kasım 1958'de İstanbul'da öldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Aka Gündüz maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.