Kimdir?
Trallesli Anthemios (Anthemius), Konstantinopolis'teki Ayasofya Katedrali'ni Miletli İsidoros'la birlikte tasarlayan Doğu Romalı mimar ve matematikçidir. Katedralin tasarımında tamamen yeni bir mimari tür kullandı; bu durum kilisenin son derece istikrarsız olmasına katkıda bulundu ve yapının birkaç kez onarılması gerekti. Hem matematikçi hem mimar olarak bilinir. Konstantinopolis'te geometri profesörüydü.
Ailesi
Babası Trallesli doktor Stephanus'tur. Anthemios, iyi eğitimli bu ailenin beş çocuğundan biriydi. Kardeşlerinden Metrodorus edebiyatçıydı ve Konstantinopolis'te seçkin bir gramerciydi; Olympius Roma hukukunda deneyimli bir avukattı; Dioscorus ve Alexander ise doktordu. Dioscorus Tralles'te babasının mesleğini sürdürdü, Alexander Roma'da zamanının en meşhur hekimi oldu.
Ayasofya
İmparator I. Justinianus, 532'deki Nika ayaklanması sırasında tahrip olan, 4. yüzyılda yapılmış Konstantinopolis bazilikasının yeniden inşası için emir verdi ve Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros'u görevlendirdi. Kilise için hazırladığı cüretli planlar bilgisini ve gözüpekliğini gösterir. Ayasofya o zamandan beri Bizans mimarisinin en güzel yapılarından biri sayılır; kilisede kullanılan mimari, sonraki mimarlara birkaç yüzyıl daha ilham veren yeni bir türdü. Pandantif bu mimarinin gelişmiş yönlerinden biridir. Bazı çağdaş yazarlar ise Anthemios'un profesyonel bir mimar değil, bir tür amatör olduğunu ileri sürmüştür. Daras'taki sel taşkınlarına karşı yapılan bentlerin onarımıyla görevlendirildiği söylenir; becerisi mühendisliğe de uzanmış görünmektedir.
Matematik ve optik
Anthemios yetenekli bir matematikçiydi. İki odağa sabitlenmiş bir iple elips çizilmesini ve parabolün odak özelliklerini anlattı. Ayasofya'nın kubbelerinde kullanılan konik kesitler üzerine bir kitap yazdı. Fizikte ışığın aynalardan yansımasını inceledi. On Burning Mirrors (Yanan Aynalar Üzerine) adlı eserinde, küçük bir açıklıktan geçen güneş ışınının herhangi bir saat ve mevsimde belirli bir noktaya düşmesini sağlayacak eliptik reflektör yapımını tarif etti. Eserin bir bölümü, "İlginç Makinalar Üzerine", 1777'de L. Dupuy tarafından yeniden yayımlandı. Eutocius, Apollonius'un Konikler kitabının I. ve IV. kitapları üzerine yorumlarını ona adamıştır.
Ölümü
Anthemios 558'den önce öldü. Ölüm yeri bilinmemektedir, ancak muhtemelen Konstantinopolis'tir. Madde, hakkında anlatılan bir dizi hikâyenin tamamen kurgusal olabileceğini, ancak karakterinin göstergesi sayılabileceğini belirtir. Ayrıca Bobbio'nun parabolik yanan aynalarla ilgili matematiksel bir parçası bazen ona atfedilir, fakat bunun erken Helenistik kökenli olması daha olasıdır. Hayret uyandıran Yunan yazarları adlı eserini A. Westermann 1839'daki revize baskısında sunmuştur.
Benzer kişiler
- Mithat İdemen (Matematikçi)
- Ercan Yener (Mimar)
- Abraham de Moivre (Matematikçi)
- Cem Yalçın Yıldırım (Matematikçi)
- Nikolas Kopernik (Matematikçi)
- Filizis Dimitrios (Mimar)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Anthemios maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.