Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yetişen Trabzonlu Rum mühendis, mimar ve yazar Filizis Dimitrios, 1882 yılında dünyaya geldiği Trabzon'da başladığı kariyerini, savaşlar, göçler ve restorasyonlarla dolu bir yaşamın ardından 16 Haziran 1965'te Yunanistan'ın Selanik kentinde tamamladı. Aldığı prestijli eğitimlerle doğduğu topraklarına dönen üretken mimar, hem özgün tasarımlarıyla şehre imzasını attı hem de savaşın gölgesinde tarihi yapıları korumak adına büyük çaba gösterdi. Köklü aile bağları ve üstün eğitimiyle dikkat çeken Dimitrios, anne tarafından tanınmış tarihçi Periklis Triantafyllidis ile akrabaydı.
Trabzon'dan Paris'e Uzanan Başarı Yolu
Gençlik yıllarında nitelikli eğitim kurumlarında eğitim gören Dimitrios, Trabzon'daki Ellinikon Frontistirion Trapezuntos okulundan mezun oldu. Günümüzde Kanuni Anadolu Lisesi olarak hizmet veren bu okul, onun akademik yolculuğunun ilk basamağıydı. Eğitimine Yunanistan'da devam etmeye karar veren genç yetenek, Metsovo Politeknik Üniversitesi'nin mimarlık ve mühendislik bölümlerine kaydoldu. Mezuniyetinin ardından yüksek lisans derecesini almak üzere Fransa'nın başkenti Paris'e doğru yola çıktı. Paris'te yüksek lisansını tamamlayan genç mimar, edindiği birikimle doğup büyüdüğü Trabzon'a dönerek meslek hayatına başladı. Şehirde kısa sürede adını duyuran mimar, 1915 yılında Atina Bankası Trabzon şubesinin tasarımını ve inşasını üstlendi.
Dimitrios'un kariyeri boyunca öne çıktığı temel alanlar şunlardır:
- Mimarlık ve yapı tasarımı
- İnşaat mühendisliği uygulamaları
- Kültürel ve tarihi miras restorasyonu
Savaş Yılları ve Selanik'teki Restorasyon Dönemi
Birinci Dünya Savaşı sırasında Trabzon, Rus işgaline uğradı. Bu buhranlı dönemde Dimitrios, tarihi yapıları korumak için harekete geçti. Rus Bizantolog Fyodor Uspenski ile ortaklaşa çalışan mimar, bölgedeki mimari eserlerin zarar görmesini engellemek için büyük çaba harcadı. Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleşen nüfus mübadelesinin ardından doğup büyüdüğü Trabzon'dan ayrılmak zorunda kalan ünlü mimar, ömrünün kalan kısmını geçireceği Selanik şehrine göç ederek yaşamını orada sürdürdü. Selanik'te de mesleki faaliyetlerini durdurmadı. Kariyerini burada da sürdüren Dimitrios, başta Panagia Sümela Manastırı olmak üzere bölgedeki birçok kilisenin inşa ve restorasyon süreçlerinde çalıştı. Yaşamını mimarlığa ve kültürel mirasın korunmasına adayan Filizis Dimitrios, 1965 yılında Selanik'te hayata gözlerini yumdu.