Max Frisch Kimdir?

Genel Bilgiler

Max Frisch, 15 Mayıs 1911'de Zürih'te doğan ve 4 Nisan 1991'de Zürih'te ölen İsviçreli yazar ve mimardır. İkinci Dünya Savaşı sonrası Alman dilindeki edebiyatın en önemli yazarları arasında sayılır. Oyun, deneme ve günce türlerinde eserler verdi.

Gençliği ve Mimarlık Yılları

Babası mimar Franz Bruno Frisch, annesi Karolina Bettina Frisch'tir. Zürih Üniversitesi'nde başladığı Alman filolojisi eğitimini, babasının 1933'te ölümü üzerine yaşadığı maddi sıkıntı nedeniyle yarıda bıraktı ve Neue Zürcher Zeitung gazetesinde muhabir olarak çalışmaya başladı. 1936-1940 arasında Zürih'te mimarlık öğrenimi gördü. 1939'da İsviçre ordusunda topçu olarak sınıra gönderildi; burada tuttuğu notları Ekmek Torbasından Sayfalar adıyla yayımladı. Bu yapıt, sonradan yayımlayacağı iki büyük günlüğünün (Tagebuch 1946-1949 ve Tagebuch 1966-71) hazırlayıcısı oldu. 1942'de Zürih'teki Letzigraben Açık Yüzme Havuzu için açılan mimari yarışmayı kazanarak kendi mimarlık bürosunu açtı. 1949'da tamamlanan havuz, bugün Max Frisch-Bad adıyla anılır ve kültür anıtıdır; Frisch'in en büyük tek mimari yapısı olarak kaldı.

Yazarlığa Geçiş

1942'de Gertrud Constanze ile evlendi; çiftin iki kızı ve bir oğlu oldu. 1943'ten itibaren dramaturg Kurt Hirschfeld onu tiyatro oyunları yazması için teşvik etti. 1947'de Bertolt Brecht ve Friedrich Dürrenmatt ile tanıştı. 1951'de Rockefeller bursuyla bir yıl ABD'de kaldı. 1954 tarihli Stiller romanı adını duyuran ilk romanı oldu. Aynı yıl ailesinden ayrıldı, 1955'te mimarlık bürosunu kapatıp yalnızca yazar olarak yaşamaya karar verdi. ABD, Meksika, Küba, Yunanistan ve Arap ülkelerine seyahatler yaptı. 1957'de Homo Faber romanı yayımlandı. 1958'de sahnelenen Biedermann ile Kundakçılar oyunuyla dünya çapında oyun yazarı olarak tanındı. Irkçılık sorununu işlediği ve 1961'de Zürih'te ilk kez gösterilen Andorra, en çok ses getiren oyunu oldu.

1959'da eşinden resmî olarak boşandı ve Ingeborg Bachmann ile ilişki yaşadı. 1960-1965 arasında Roma'da yaşadı. 1962'de 51 yaşındayken 23 yaşındaki öğrenci Marianne Oellers ile tanıştı ve sonradan onunla evlendi; birliktelikleri 1979'a kadar sürdü. 1965'te Tessin'e yerleşti, 1970-1971'de ABD'de yaşadı. 1991'de Zürih'teki dairesinde kanserden öldü; mezarı yoktur, külleri arkadaşları tarafından savruldu.

Edebî Yönü

Frisch en çok kimlik sorunu üzerinde durdu: bireyin kendi kimliğine nasıl ulaşabileceği, insanın kendi biyografisini nasıl oluşturabileceği ve toplumun insana yüklediği kimlikle kişinin olmak istediği kimlik arasındaki uyuşmazlık. "Kendine bir kimlik çizmemelisin" cümlesi onunla özdeşleşmiştir. Eserlerinde ülkesi İsviçre'yi de sorguladı; antik zamanla birleştirdiği çağının sorunlarına ironik ve Brecht tiyatrosundan daha saldırgan bir üslupla yaklaştı. Başlıca eserleri arasında Tagebuch (1950), Stiller (1954), Homo Faber (1957), Biedermann ile Kundakçılar (1958), Andorra (1961), Mein Name sei Gantenbein (1964) ve Montauk (1975) vardır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Max Frisch maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.