Max Karl Ernst Ludwig Planck, 23 Nisan 1858'de Kiel'de doğan, 4 Ekim 1947'de Göttingen'de ölen Alman fizikçidir. 1918 Nobel Fizik Ödülü sahibidir. Kuantum kuramını geliştirmiş, termodinamik yasaları üzerinde çalışmış, kendi adıyla anılan Planck sabitini ve Planck ışınım yasasını bulmuştur.
Gençliği ve eğitimi
Geleneksel ve entelektüel bir aileden gelen Planck'ın dedesi ve büyük dedesi Göttingen'de ilahiyat profesörüydü, babası Kiel ve Münih'te hukuk profesörlüğü yaptı. Ailenin altıncı çocuğudur. 1867'de aileyle birlikte Münih'e taşındı ve Maximilians Gymnasium'a girdi; matematikçi Hermann Müller ona mekanik ve astronomi öğretti, Enerjinin Korunumu Yasası'nı da ondan öğrendi. 17 yaşında erken mezun oldu. Müzikte yetenekliydi: piyano, çello ve org çaldı, şan dersleri aldı, şarkılar ve opera besteledi; ancak fizik okumayı seçti. Fizik profesörü Philipp von Jolly ona bu alanda neredeyse her şeyin keşfedildiğini söylediğinde, Planck yeni şeyler keşfetmek istemediğini, yalnızca temelleri anlamak istediğini belirtti. 1874'te Münih Üniversitesi'nde çalışmalara başladı. 1877'de Berlin'e giderek Hermann von Helmholtz, Gustav Kirchhoff ve Karl Weierstrass ile bir yıl çalıştı; Helmholtz'la yakın arkadaş oldu ve ısı kuramına yöneldi. Şubat 1879'da termodinamiğin ikinci yasası üzerine tezini savundu, 1880'de habilitasyon tezini sundu.
Akademik kariyeri
Münih'te özel öğretim üyesi olarak çalıştı. 1885'te Kiel Üniversitesi'nde teorik fizik doçenti oldu, entropi üzerinde çalıştı. Berlin Üniversitesi'nde Kirchhoff'un yerine geçti ve 1892'de profesör oldu. 1907'de Viyana'da Boltzmann'ın kürsüsü kendisine önerildi ama Berlin'de kalmak için reddetti. 1909'da Columbia Üniversitesi'ne konuk profesör olarak davet edildi. 10 Ocak 1926'da Berlin'den emekli oldu.
Kuantum kuramı
1894'te siyah cisim ışıması sorununa ilgi duydu. Wien yasası yüksek frekanslarda, Rayleigh-Jeans yasası düşük frekanslarda sorun çıkarıyordu. Planck 19 Ekim 1900'de yeni bir ışınım yasası önerdi. 14 Aralık 1900'de Alman Fizik Derneği'ne sunduğu yeni türetmenin temel varsayımı, elektromanyetik enerjinin yalnızca nicelenmiş biçimde yayılabileceğiydi; yani enerji temel bir birimin (h) ve katlarının biçimini alıyordu. Bu çalışma kuantum kuramının başlangıcı oldu. Planck özel göreliliğin önemini hemen kabul eden birkaç kişiden biriydi ve kuramın Almanya'da yayılmasını sağladı; Einstein'ın ışık kuantumu hipotezine ise başlangıçta karşı çıktı.
Nazi dönemi ve ödüller
Naziler 1933'te iktidara geldiğinde Planck 74 yaşındaydı. Yahudi dostlarının ve meslektaşlarının kovulmasına tanık oldu, yine de çalışmaya devam edilmesini önerdi. Adolf Hitler'le konuyu görüşmeye çalıştı ancak başarılı olamadı. 1934'te Fritz Haber için düzenlenen anma toplantısına öncülük etti. 1938'de Prusya Akademisi'nin bağımsızlığını yitirmesi üzerine başkanlıktan istifa etti. Pour le Mérite (1915), Nobel Fizik Ödülü (1918), Lorentz Madalyası (1927), Franklin Madalyası (1927) ve Copley Madalyası (1929) gibi ödüller aldı; 1929'da Einstein ile birlikte Max Planck Madalyası'na layık görüldü.
Benzer kişiler
- Erwin Schrödinger (Fizikçi)
- Denis Papin (Fizikçi)
- Erol Mütercimler (Fizikçi)
- Hendrik Antoon Lorentz (Fizikçi)
- Joseph Wilson Swan (Fizikçi)
- Pierre Curie (Fizikçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Max Planck maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.