Ailesi ve eğitimi
Ahmet Mazhar Kansu, 1872'de Denizli'de doğdu. Babası Edirne Vilayeti Defter-i Hakani Müdürü Süleyman Müfid Bey, annesi Fatma Hanım'dır. Eğitimine İstanbul'da Fatih Rüştiyesi'nde başladı; babasının Edirne'ye tayini üzerine Edirne Rüştiye Mektebi ve Edirne Mülkiye İdadisi'nde devam etti. 1889'da idadiden mezun olduktan sonra İstanbul'da Mekteb-i Mülkiye'ye girdi ve 1891'de buradan mezun oldu.
İdarecilik yılları
Mezuniyetinden sonra Gelibolu'da ve 1892'den itibaren Edirne İdadisi'nde müdür muavinliği yanında Türkçe, tarih ve matematik öğretmenliği yaptı. Sonra kaymakamlığa terfi etti; Havsa, 1903'te Çorlu ve 1904-1910 arasında altı yıl Cisr-i Ergene (Uzunköprü) kaymakamlığında bulundu. 1910-1912'de Gümülcine, 1913'te Lazistan ve Mersin, 1913-1917'de İzmit ve Karesi (Balıkesir) mutasarrıflıklarını yürüttü.
Millî Mücadele
Siyasi hayata İttihat ve Terakki Fırkası'na üye olarak başladı. 1918'de Bitlis valisi oldu; 25 Mayıs 1919'da İstanbul Hükûmeti tarafından görevden alındı. 13 Haziran 1919'da İstanbul'a dönmeyerek Erzurum'a gitmeye karar verdi. Erzurum Kongresi'nde Mustafa Kemal ile birlikte çalıştı, ardından Heyet-i Temsiliye üyesi olarak 2 Eylül 1919'da Sivas'a geçerek Sivas Kongresi'ne katıldı ve Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti içinde yer aldı. Damat Ferit Paşa kabinesinin istifasının ardından Ali Rıza Paşa kabinesine katılmak üzere heyetin bazı üyeleriyle birlikte Ankara üzerinden İstanbul'a geçti.
12 Ocak 1920'de toplanan son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne Hakkâri mebusu olarak katıldı. Meclis 11 Nisan 1920'de padişah buyruğuyla kapatılınca diğer Heyet-i Temsiliye üyeleri gibi meşakkatli bir yolculukla Ankara'ya geçti. 23 Nisan 1920'de açılan TBMM'de I. dönem Hakkâri milletvekili oldu. Mebusluğu sürmek şartıyla Mayıs 1920'de Elazığ valiliğine atandı. Sakarya Savaşı günlerinde Meclis çalışmalarının Kayseri'de yürütülebilmesi için geçici olarak Kayseri'de görevlendirildi. Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Diyarbakır ve Niğde İstiklal Mahkemeleri'nde üyelik ve başkanlık yaptı.
Cumhuriyet dönemi ve anıları
Cumhuriyet'in ilanından sonra beşinci döneme kadar Denizli, 6. dönemde (1939) ve 7. dönemde (1943) Çoruh (Artvin) mebusu olarak görev yaptı. Çoğunlukla Maliye Komisyonu olmak üzere birçok komisyonda üyelik ve başkanlık yaptı. 1946 seçimlerinden sonra siyasi hayata veda etti. Mustafa Kemal ile birlikte olduğu dönemlerde olaylarla ilgili özel notlar tuttu; Erzurum'dan Ölümüne Kadar Atatürk'le Beraber adlı anıları 1948'de Son Telgraf gazetesinde yayımlandı ve 1966'da Türk Tarih Kurumu tarafından iki cilt olarak basıldı. Kansu, 12 Kasım 1948'de İstanbul'da öldü.
Benzer kişiler
- Mithat Paşa (Devlet Adamı)
- Erol Aksoy (Denizli Doğumlu)
- Seynan Levent (Denizli Doğumlu)
- Demet Akbağ (Denizli Doğumlu)
- Gıyasettin Karaca (Milletvekili)
- Faysal bin Abdülaziz el-Suud (Devlet Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mazhar Müfit Kansu maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.