Ailesi ve eğitimi
Max Born, 11 Aralık 1882'de Breslau'da Yahudi bir ailede doğdu. Babası Breslau Üniversitesi'nde embriyoloji profesörü Gustav Born, annesi sanayici bir aileden gelen Margarethe'ydi; annesini dört yaşında kaybetti. König-Wilhelm-Gymnasium'dan mezun olduktan sonra 1901'de Breslau Üniversitesi'ne girdi, 1902'de Heidelberg'de, 1903'te Zürih'te okudu. 1904'te Göttingen Üniversitesi'ne geçerek Felix Klein, David Hilbert ve Hermann Minkowski ile tanıştı. Hilbert ona ders yazmanı olarak görev verdi ve akıl hocası oldu. Doktora tezi esneklik kararlılığı üzerineydi ve üniversitenin Felsefe Fakültesi Ödülü'nü kazandı.
Akademik yaşamı
Bir ara Breslau'ya dönüp Otto Lummer ve Ernst Pringsheim'in gözetiminde çalıştı; kara cisim deneyi sırasında su hortumunu patlatıp laboratuvarı su altında bıraktı. 1909'da Minkowski'nin ani ölümü üzerine matematik öğrencileri onu konuşma yapmaya davet etti. Minkowski ile özel görelilik üzerine çalıştı, ardından Thomson atom modeli üzerine habilitasyon tezi yazdı. 1914'te Max Planck'ın daveti üzerine Berlin Üniversitesi'nde teorik fizik kadrosuna geçti; Einstein ile ömür boyu sürecek bir dostluk kurdu. 1918'de Fritz Haber ile birlikte bugün Born-Haber döngüsü olarak bilinen yorumu ortaya koydu. 1921'de Göttingen'e döndü; onun yönetiminde Göttingen fizik için dünyanın önde gelen merkezlerinden biri oldu. Doktora öğrencileri arasında Max Delbrück, Pascual Jordan, Maria Goeppert-Mayer ve Robert Oppenheimer vardır.
Kuantum mekaniğine katkısı
1925'te Werner Heisenberg ile kuantum mekaniğinin matris mekaniği temsilini formüle etti. Ertesi yıl Schrödinger denklemindeki dalga fonksiyonu için olasılık yorumunu ortaya koydu. Katı hâl fiziği ve optiğe de katkıda bulundu. "Kuantum mekaniğinin temelini araştırma, özellikle dalga fonksiyonunun istatistiksel yorumlanması" çalışmasıyla 1954'te Nobel Fizik Ödülü'nü aldı.
Göç ve son yılları
1933'te Nazi Partisi iktidara gelince Yahudi kökeni nedeniyle İngiltere'ye göç etti, Cambridge'de St John's College'da çalıştı ve Huzursuz Evrenim adlı popüler bilim kitabını yazdı. 1936'da Edinburgh Üniversitesi'nde doğal felsefe profesörü oldu; 31 Ağustos 1939'da İngiliz vatandaşlığına geçti. 1952'ye kadar Edinburgh'da kaldı, sonra Bad Pyrmont'a emekli oldu. 5 Ocak 1970'te Göttingen'de bir hastanede öldü.
Ailesi
1913'te Hedwig Ehrenberg ile evlendi; üç çocukları oldu. Kızı Irene, şarkıcı ve oyuncu Olivia Newton-John'un annesidir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Max Born maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.