Florence Nightingale Kimdir?

Modern hemşireliğin kurucusu kabul edilen Florence Nightingale, 12 Mayıs 1820 tarihinde İtalya'nın Floransa kentinde aydın bir ailenin kızı olarak dünyaya gözlerini açtı. Küçük yaşlardan itibaren hastaların bakımsızlığına çözüm bulma arzusuyla yanıp tutuşan Nightingale, 13 Ağustos 1910'da Londra'da hayata veda edene dek tıp dünyasında devrim niteliğinde adımlar attı. Ailesinin tüm engellemelerine karşın tıp tarihine adını altın harflerle yazdıran bu cesur kadın, Kırım Savaşı sırasında İstanbul Selimiye Kışlası'nda gerçekleştirdiği hijyen reformlarıyla binlerce askerin hayata tutunmasını sağlayarak mesleğin çehresini sonsuza dek değiştirdi.

Soyluluktan Hemşireliğe Uzanan Kararlı Bir Yolculuk

William Nightingale ve Frances Nightingale çiftinin kızı olarak doğdu. Parthenope adında bir ablası vardı. Babasının bizzat üstlendiği eğitim süreci sayesinde genç yaşta Yunanca, Latince, Almanca, İtalyanca ve Fransızca gibi dillerin yanı sıra matematik ile tarih alanlarında derin bir birikim edindi. Eğitimini Londra'daki King's Koleji'nde tamamladı. Ancak onun hayali çok farklıydı. Küçük yaşlardan itibaren şifa dağıtma isteğiyle dolup taşan genç kadın, hastanelerdeki ilgisizliği görerek hasta bakıcı olmaya karar verdi. Dönemin İngiltere'sinde hasta bakıcılık, hiçbir alternatifi olmayan alt sınıftan kızların üstlendiği son derece kaba ve kirli bir uğraş olarak görülüyordu. Bu nedenle ailesi bu isteğe karşı çıktı. Hastanelerin o dönemki bakımsız, kalabalık ve düzensiz halleri ile hasta bakıcıların eğitimsizliği, genç kadının kararını sarsmaya yetmedi. Karşısına çıkan tüm ailevi engelleri aşmak adına radikal bir karar alarak evinden ayrıldı ve tutkusunun peşinden gitti. 1851 yılında Almanya'daki Kaiserswerth Hastanesi'ne giderek Protestan Kadın Diyakozlar Enstitüsü bünyesinde üç aylık temel bir eğitim aldı. Burada hastane yönetimi ve bakım hizmetleri üzerine kapsamlı incelemeler yürüttü. Ardından Paris yakınlarında bulunan Merhamet Rahibeleri ile vakit geçirerek deneyimlerini zenginleştirdi. 1853 yılında tüm engellemelere rağmen Londra'nın Harley Sokağı'ndaki kadın hastaların tedavi edildiği bir sağlık merkezinde yönetici olarak görev aldı.

Kırım Savaşı ve Selimiye Kışlası'ndaki Mucize

Florence Nightingale'in kariyerindeki en büyük dönüm noktası, 1853 ile 1856 yılları arasında gerçekleşen Kırım Savaşı oldu. İngiliz ordusundaki yaralı askerlerin durumunu düzeltmek amacıyla 1854 yılında otuz sekiz gönüllü hemşire ve rahibeden oluşan ekibiyle birlikte İstanbul Üsküdar'da bulunan Selimiye Kışlası'na doğru yola çıktı. Kışlaya ulaştığında karşılaştığı manzara adeta bir felaketti. Yaralı askerler, savaş meydanındaki yaralarından ziyade sıtma gibi bulaşıcı hastalıklar ve aşır bakımsızlık nedeniyle hayatını kaybediyordu. Büyük bir kararlılıkla işe koyulan Nightingale, eksik malzemeleri tedarik edip kışla hastanesini tamamen sağlıklı ve hijyenik bir ortama dönüştürdü. Bu insanüstü çabanın neticesinde hastanedeki ölüm oranları inanılmaz bir şekilde yüzde 42 seviyesinden yüzde 2'ye geriledi. Gece gündüz demeden, elinde feneriyle karanlık koridorlarda yaralıların yardımına koşması sebebiyle askerler ona "Lambalı Kadın" ismini verdi. Savaşın ardından ülkesine dönen başarılı hemşire, ordu sağlığını iyileştirmek için kurulan Ordu Sağlığı Kraliyet Komisyonu'nda görev alarak sistemin dönüşümüne katkı sağladı. Yaşamı boyunca entelektüel gelişimini sürdüren Nightingale, ana dilinin yanı sıra İtalyanca, Fransızca ve İngilizce dillerini de öğrendi.

Toplumsal Reformlar ve Dünyaya Bırakılan Asil Miras

Savaş sonrasında da çalışmalarına hız kesmeden devam eden reformcu, 1860 yılında Londra'daki St Thomas' Hospital bünyesinde, halktan toplanan bağışlarla kendi hemşirelik okulunu hayata geçirdi. Bu adımla hemşirelik saygın bir meslek haline geldi. Söz konusu eğitim kurumu günümüzde King's College London'ın bir parçası olarak eğitim vermeyi sürdüremektedir. 1860 yılında "Notes on Nursing" (Hemşirelik Üzerine Notlar) adlı kitabını yayımladı. Bu büyük başarıları neticesinde 1907 yılında Order of Merit liyakat nişanını alan ilk kadın oldu. Boğa burcu olan bu vizyoner iş kadınının ismi, ölümünden uzun yıllar sonra da yaşatılmaya devam etti. Türkiye'de 1961 yılında Şişli'de kurulan ilk Yüksek Hemşirelik Okulu'na onun adı verildi. Merkez binası 1989'da kurulan ve günümüzde şapka biçiminde cam bir ek binaya sahip olan İstanbul'daki özel Florence Nightingale Hastanesi de bu büyük mirası yaşatmaktadır. 13 Ağustos 1910 tarihinde Londra'da 90 yaşında vefat eden Nightingale'in doğum günü olan 12 Mayıs, günümüzde her yıl dünya genelinde "Uluslararası Hemşireler Günü" olarak gururla kutlanmaktadır.

Toplumsal dönüşüme büyük önem veren Nightingale, pek çok sosyal reformun öncülüğünü üstlendi:

• İngiliz toplumunun tüm kesimlerine yönelik sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi,
• Hindistan'daki açlık felaketlerine karşı yardım çalışmalarının savunulması,
• Kadınlar için aşır sert gördüğü fuhuş yasalarının ortadan kaldırılması,
• Kadınların iş gücüne katılım olanaklarının genişletilmesi.