Abraham de Moivre, 26 Mayıs 1667'de Vitry-le-François'da doğan, 27 Kasım 1754'te Londra'da ölen Fransız matematikçidir. Olasılık kuramı ve analitik geometri alanlarında öncü çalışmalar yapmıştır.
Eğitimi
Babası Daniel de Moivre cerrahtı ve oğlunun iyi bir eğitim almasını istiyordu. Ailesi Protestan olmasına rağmen Abraham, Vitry'de Hristiyan Kardeşler tarikatının Katolik okuluna gönderildi. 11 yaşına kadar bu okulda okudu. 1678'de Sedan'daki Protestan Sedan Akademisi'ne geçti; okul 1682'de kapatılınca Saumur Akademisi'ne gitti ve mantık dersleri aldı. Bu dönemde çok ileri matematik eserleri okuduğu bilinir. 1684'te Paris'te eğitimine devam ederek fizik çalıştı ve iyi bir matematik eğitimi aldı.
Londra yılları
1685'te XIV. Louis'nin Nantes Fermanı'nı feshetmesi ve Fontainebleau Fermanı'yla Protestanlığın yasa dışı ilan edilmesi nedeniyle Katolikliğe döndürülmek üzere Saint-Martin Manastırı'na gönderildi. İngiltere'ye ne zaman geçtiği tartışmalıdır: manastır kayıtlarına göre okulu 1688'de terk etti, ancak Londra'daki Fransız Protestanların Savoy Kilisesi'nin kayıtlarına göre kardeşiyle birlikte 28 Ağustos 1687'de buraya kayıt yaptırdı. Londra'ya geldiğinde dönemin standart matematik metinlerini iyi bilen, yetenekli bir matematikçiydi. Geçimini özel evleri ziyaret ederek ya da kahvehanelerde özel dersler vererek sağladı. Newton'un Principia'sını görünce kendisinin matematikte ne kadar ileri olduğunu anladı. Newton'a yöneltilen bir matematik sorusuna "Bay Moivre'a gidin sorun; o bu konuları benden daha iyi bilir" dediği belgelidir.
1692'de Londra'daki bilimsel çevrelerde tanınmaya başladı, Edmund Halley ve Isaac Newton ile arkadaşlık kurdu. 1695'te Royal Society'ye Newton'un geliştirdiği değişkenler hesabına katkılarına dair bir tebliğ verdi; bu tebliğ aynı yıl Philosophical Transactions'ta yayımlandı. Ardından Newton'un binom teoremini genelleştirerek multinom teoremi adı altında yayımladı. Çalışma 1697'de Royal Society tarafından incelendi ve iki ay sonra de Moivre bu kurumun üyesi seçildi. 1712'de Newton ile Leibniz arasındaki değişkenler hesabının önceliği uyuşmazlığını incelemek için kurulan komisyona üye seçildi.
Eserleri
1718'de "The Doctrine of Chances" (Şans Teorileri) adlı kitabını yayımladı; kitap, olasılık kuramında Pascal ve Fermat'nın çalışmalarından Laplace'a kadar yapılan en önemli eser sayılır. Bu eserde bağımsızlık kavramını, kapsama-dışlama ilkesini ortaya attı ve bileşik olayın olasılığını bulmak için formülleri ilk kez açıkladı; binom dağılımının normal dağılıma yaklaşımını da inceledi. Sonra sigorta hesapları (aktüerya) alanına yöneldi. 1730'da "Miscellanea Analytica"yı yayımladı; kitapta bugün de Moivre formülü olarak anılan (cos x + i sin x)^n = cos nx + i sin nx eşitliği yer alır. Stirling yaklaşımı olarak bilinen formülün 1707'de kendisi tarafından bulunduğunu iddia etti; ancak kitabın 1738 baskısında Stirling'in katkısını kabul etti. 1735'te Berlin Prusya Bilim Akademisi'ne, 1754'te Paris Fransız Bilimler Akademisi'ne üye seçildi. Hayatı boyunca yoksul yaşadı ve 1754'te Londra'da öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Abraham de Moivre maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.