Gençliği ve eğitimi
Sukarno, 6 Haziran 1901'de Cava'nın Surabaya kentinde, Doğu Cavalı yoksul bir öğretmenin oğlu olarak doğdu. Çocukluğunun büyük bölümünü Tulungagung köyünde büyükbabası ve büyükannesinin yanında geçirdi. 15 yaşında Surabaya'daki ortaokula gönderildi. Öğrenciliği sırasında Cava, Sunda ve Bali dillerini çok iyi öğrendi; çağdaş Endonezya dili üzerindeki çalışmaları, ilerde bu dilin gelişmesine yapacağı katkıların temelini oluşturdu. Arapça ve Felemenkçenin yanı sıra İngilizce, Fransızca, Almanca ve Japonca da öğrendi. Zamanla feodal prenslerden kaçak komünistlere kadar ülkenin hızla genişleyen siyasal yelpazesindeki her kanattan yeni önderlerle tanıştı. İnşaat mühendisliği eğitimini tamamladığı Bandung'da 1927'de yaşamının gerçek yönünün siyaset ve hitabette yattığına karar verdi.
Sömürgecilik karşıtı mücadele
Sömürgeciliğe karşı çıktığı için Hollandalılar tarafından 1929-1931 arasında Bandung'da iki yıl hapsedildi, ardından 1933-1942 arasında Sumatra ve Flores'te sekiz yılı aşkın süre sürgünde yaşadı. Mart 1942'de Hint Adaları'nı işgal eden Japonları hem ulus hem kendisi için kurtarıcı olarak karşıladı. İkinci Dünya Savaşı boyunca Japonların başdanışmanı ve propaganda görevlisi oldu, karşılığında Endonezya'nın bağımsızlığını talep etti. 1 Haziran 1945'te yaptığı en ünlü konuşmasında Pancasila olarak bilinen Beş İlke'yi tanımladı: tek tanrıya iman, adil ve modern toplum, Endonezya'nın birliği, demokrasi ve sosyal adalet.
Bağımsızlık ve devlet başkanlığı
Japonya'nın yenilgisi yaklaşırken önce tarafsız kaldı; genç eylemciler tarafından kaçırılıp tehdit edilmesinin ardından 17 Ağustos 1945'te Endonezya'nın bağımsızlığını ilan etti. Yeni ve güçsüz cumhuriyetin devlet başkanı olarak Hollanda'ya başarıyla meydan okudu. Eski sömürgelerinde denetimi yeniden ele geçirmek için iki başarısız harekât düzenleyen Hollanda, 27 Aralık 1949'da bağımsızlığı resmen tanıdı. Sukarno 28 Aralık 1949'da Yogyakarta'daki devrim başkentinden Cakarta'ya zaferle döndü. Gösterişli bir yaşam sürmeyi yeğlemesi eleştirenlerin sayısını artırdı. Eğitim, sağlık ve kültürel uyanış gibi alanlarda önemli kazanımlar sağladı ve Endonezyalılık gururunu yerleştirdi; ancak bunların ekonomi üzerinde yıkıcı etkisi oldu.
Güdümlü Demokrasi ve düşüş
1956'nın sonlarında ulusal uzlaşmayı sağlama umuduyla parlamenter demokrasiyi ve özel girişimi ortadan kaldırarak Güdümlü Demokrasi ve Güdümlü Ekonomi uygulamasını başlattı. 1958'de Sumatra ve Celebes'te bölgesel ayaklanmalar çıktı. Enflasyon nedeniyle geçinme indeksi 1958'de 100 iken 1965'te 18 bine, 1967'de 600 bine yükseldi. 1963'te ABD ile ilişkilerini kesti, 1 milyar dolarlık silah ve malzeme aldıktan sonra Sovyetler Birliği ile de ilişkilerini bozdu; Malezya'yı destekleyen Birleşmiş Milletler'den 20 Ocak 1965'te resmen çekildi.
1965 olayları ve son yılları
30 Eylül 1965'te ülke bir darbe girişimiyle sarsıldı: asker ve komünistlerden oluşan grup altı generali kaçırıp öldürdü ve yeni bir devrimci rejim kurduklarını açıkladı. Cakarta garnizonu komutanı General Suharto ile Sukarno arasındaki iktidar mücadelesinde 300 bin ya da daha fazla komünist ve komünist zanlısı öldü. Sukarno 11 Mart 1966'da Suharto'ya geniş yetkiler vermek zorunda kaldı; Suharto Mart 1967'de geçici, Mart 1968'de tam devlet başkanı oldu. Sukarno görevden ayrılışından ölümüne, 21 Haziran 1970'e kadar Cakarta'da ev hapsinde tutuldu. Sukarnoculuk ideolojisi 1970'lerin sonlarına kadar yasaklı kaldı, daha sonra saygınlığı iade edildi.
Benzer kişiler
- Jül Sezar (Devlet Adamı)
- Faysal bin Abdülaziz el-Suud (Devlet Adamı)
- Gülten Savaşçı (Devrimci)
- Kıbrıslı Mehmet Kamil Paşa (Devlet Adamı)
- George Marshall (Devlet Adamı)
- Lala Mustafa Paşa (Devlet Adamı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Achmed Sukarno maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.