Türk tiyatro sahnesinin ve yakın tarih düşünce dünyasının en özgün figürlerinden biri olan Aclan Sayılgan, 1924 yılında İzmir'de dünyaya gözlerini açtı. Devlet Tiyatroları bünyesinde sergilediği başarılı oyunculuğunun yanı sıra, kaleme aldığı eserlerle de tanınan usta sanatçı, fırtınalı siyasi yaşamıyla dönemine damga vurdu. Ülkenin çalkantılı yıllarında aktif bir entelektüel olarak rol alan Sayılgan, hem sahne tozunu yuttu hem de fikir dünyasında derin izler bıraktı. 5 Eylül 2001 tarihinde yine doğduğu şehir olan İzmir'de hayata veda eden yazar, arkasında tiyatro oyunları ve tarihe ışık tutan hatıralar bıraktı.
Fırtınalı Bir Yaşam ve İdeolojik Dönüşüm
Gençlik yıllarında toplumsal meselelere duyduğu ilgi, onu farklı arayışlara yöneltti. Henüz yirmili yaşlarının başındayken toplumsal sorunlara duyarlılık gösteren Aclan Sayılgan, takvimler 1947 yılını gösterdiğinde Türkiye Komünist Partisi saflarına katılarak aktif ve heyecanlı bir siyasi mücadeleye girişti. Ancak bu süreç, onun fikir dünyasında kalıcı olmadı. Zaman içerisinde benimsediği komünist ideolojiyi tamamen terk eden sanatçı, hayatının sonraki döneminde keskin bir anti-komünist çizgiye yöneldi. Bu büyük fikri dönüşüm, onun yaşamının en belirgin dönüm noktalarından birini oluşturdu. Nitekim 1951 yılında gerçekleşen meşhur 1951 Tevkifatı dalgasına da adı karışan aydınlar arasında yer aldı. Yaşadığı bu içsel ve dışsal çalkantıları, 1962 yılında okuyucuyla buluşturduğu İnkâr Fırtınası isimli otobiyografik kitabında tüm çıplaklığıyla kaleme aldı. Kitap, yazarın ideolojik kopuşunu ve dönem bağlamını aktaran önemli bir kaynak haline geldi.
Sahne Tozu, Dostluklar ve Sanatsal Başarılar
Hayatı boyunca siyasi tartışmaların odağında yer almasına rağmen sanat yönünü daima canlı tutan Sayılgan, Türk edebiyatının efsanevi ismi Attilâ İlhan ile ömür boyu sürecek sarsılmaz ve son derece yakın bir dostluk kurdu. İki aydının entelektüel paylaşımları, hayatları boyunca sürdü. Devlet Tiyatroları'nda sahne alan sanatçı, sergilediği performanslarla tiyatroseverlerin hafızasında yer edindi. Özellikle 1972 yılında sahnelenen Kâtip Çıkmazı adlı oyundaki üstün başarısı, ona prestijli bir ödül kazandırdı. Bu oyunda gösterdiği performansla Sanat Sevenler Derneği tarafından En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü'ne layık görüldü. Sanatçının tiyatroya olan tutkusu sadece oyunculukla sınırlı kalmadı; geride henüz basılmamış ve gün yüzüne çıkmamış çok sayıda tiyatro oyunu bıraktı. Hayatının son dönemini de doğup büyüdüğü Ege'nin incisi İzmir'de geçiren usta tiyatrocu, 5 Eylül 2001'de aramızdan ayrıldı. Aclan Sayılgan'ın naaşı, İzmir Doğançay Mezarlığı bünyesindeki kabrine defnedildi.
Aclan Sayılgan'a Dair Önemli Yaşam Detayları
- Devlet Tiyatroları bünyesinde uzun yıllar sahne almıştır.
- 1972 yılında Kâtip Çıkmazı oyunundaki rolüyle En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü almıştır.
- Kaleme aldığı otobiyografik eseri İnkâr Fırtınası 1962 yılında yayımlanmıştır.
- Edebiyat dünyasının usta kalemi Attilâ İlhan ile sarsılmaz bir dostluğa sahiptir.
- Henüz basılmamış çok sayıda tiyatro oyunu bulunmaktadır.