Ailesi ve öğrenimi
Afet İnan, 30 Ekim 1908'de Makedonya'da Doyran kasabasında doğdu. Babası orman memuru İsmail Hakkı Uzmay, annesi Doyran Müderrisi Emrullah Efendi'nin torunu Şehzane Hanım'dı. Aile Balkan Savaşları'ndan sonra Anadolu'ya göç etti. İlköğrenimine Eskişehir'in Mihalıççık ilçesinde başladı, annesini 1915'te verem nedeniyle yitirdi. Öğrenimini Ankara ve Biga'da sürdürdü, 1920'de ilkokul diplomasını aldı. Aile 1921'de Alanya'ya taşındı. 1922'de Elmalı'da öğretmenlik ehliyeti alarak Elmalı Kızokulu'na başöğretmen oldu. 1925'te Bursa Kız Muallim Mektebi'ni bitirip İzmir'de Redd-i İlhak İlkokulu'nda göreve başladı.
Atatürk ile tanışması ve öğretmenlik
1925'te bir çay ziyaretinde Cumhurbaşkanı Atatürk ile tanıştı; ailesinin Selanik Doyranlı olması Atatürk'ün ilgisini çekti. Öğrenimini sürdürmek ve yabancı dil öğrenmek istediğini söyleyen İnan, kısa süre sonra Ankara'ya tayin edildi ve Fransızca öğrenmek için Lozan'a gönderildi. 1927'de yurda dönünce Notre Dame de Sion Fransız Lisesi'nde öğrenim gördü, tarih öğretmenliği ehliyeti aldı ve Ankara Musiki Muallim Mektebi'nde tarih ve yurt bilgisi öğretmeni oldu.
Yurt bilgisi dersi için kendi çevirilerini, Tevfik Bıyıklıoğlu'nun çevirilerini ve Atatürk'ün yazılarını birleştirerek Vatandaş için Medenî Bilgiler kitabının oluşmasında yer aldı. 3 Nisan 1930'da Türk Ocağı'nda Türk kadınlarının seçim haklarına ilişkin ilk konferansını verdi.
Türk Tarih Kurumu
27-28 Nisan 1930'daki Türk Ocakları Kongresi'nde Aksaray delegesi olarak söz aldı, sonradan Türk Tarih Tezi olarak anılacak görüşü dile getirdi ve Türk tarih ve medeniyetini bilimsel olarak incelemek üzere bir heyet kurulması için önerge verdi. Kurulan Türk Tarih Heyeti'nin 16 kurucu üyesinden biri oldu. Heyet sonradan Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti, 3 Ekim 1935'te ise Türk Tarih Kurumu adını aldı. İnan, kurumun başkanlığını 1935-1952 ve 1957-1958 arasında yaptı.
Türk Tarihinin Ana Hatları kitabının yazımında yer aldı; Pîrî Reis haritasını inceleyen heyette bulundu. 1930'ların ortasında yürüttüğü kafatası ölçüm çalışmaları kapsamında Mimar Sinan'ın mezarı da açıldı ve 1 Ağustos 1935'te yapılan ölçüm kafatasının brakisefal olduğunu gösterdi. 9 Ocak 1936'da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin açılışında ilk dersi verdi.
Akademik yaşamı ve ölümü
1935'te Cenevre'de öğrenim görmek üzere görevlendirildi, Eugène Pittard'ın öğrencisi oldu. 1938'de lisansını, 1939'da 'Türk halkının ve Türk tarihinin antropolojik karakteri üzerine' başlıklı teziyle doktorasını tamamladı. Doktora çalışması için Anadolu'da 64 bin iskelet kalıntısı üzerinde inceleme yaptı. Yurda dönünce DTCF'ye doçent vekili atandı, 1942'de doçent, 1950'de profesör oldu. Türk devrim tarihi kürsüsünü kurdu ve 1977'de kendi isteğiyle emekli oldu. 1940'ta Rıfat İnan ile evlendi ve iki çocuğu oldu. 1955-1979 arasında UNESCO Türkiye Millî Komisyonu'nda Türk Tarih Kurumu'nu temsil etti; 50 kadar kitabı bulunur.
Afet İnan, 8 Haziran 1985'te Ankara'daki evinde kalp krizi sonucu 76 yaşında öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Afet İnan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.