Recaizade Mahmut Ekrem Kimdir?

Recaizade Mahmut Ekrem, 1 Mart 1847'de İstanbul'da doğan ve 31 Ocak 1914'te yine İstanbul'da ölen Türk şair ve yazardır. 19. yüzyıl Osmanlı dönemi Türk edebiyatının önde gelen isimlerindendir. 1860'lı yıllarda Şinasi ile başlayıp Namık Kemal ve Abdülhak Hamit Tarhan ile gelişen yenileşme hareketinin başlıca temsilcilerinden biridir. Mekteb-i Sultânî ve Mekteb-i Mülkiyye'deki öğretmenliği sırasında öğrencilerinin sevgisini kazanmış ve Üstat Ekrem olarak anılmıştır.

Hayatı

Babası Tanzimat'tan sonra Takvimhane nazırlığı yapan şair, hattat ve vakanüvis Mehmed Şakir Recai Efendi, annesi Adviye Hanım'dır. 1868'de amcasının kızı Güzide Hanım ile evlendi ve üç çocukları oldu. Ercüment Ekrem Talu'nun babasıdır. Arapça ve Farsçayı babasından öğrendi; 1858'de ilköğrenimini tamamladı, özel öğrenim gördü. Mekteb-i İrfan'ı bitirdikten sonra girdiği Harbiye İdadisi'ni sağlık sorunları nedeniyle tamamlayamadı. 1862'de Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi'nde memurluğa başladı. 1874'te başmuavinlik, 1877'de Şura-yı Devlet üyeliği yaptı; 1880-1888 arasında Mekteb-i Mülkiye ve Galatasaray Sultanisi'nde öğretmenlik etti. 1908'de Kamil Paşa kabinesinde Maarif Nazırı oldu, aynı yıl Meclis-i Âyan üyesi oldu ve bu görevde öldü. Ölümü üzerine okullar tatil edilmiş, büyük bir cenaze töreni düzenlenmiştir. Mezarı Küçüksu'dadır.

Edebî kişiliği

Namık Kemal ile tanışması onu edebiyat çevresine soktu; Kemal'in Fransa'ya gitmesi üzerine 1867'de Tasvir-i Efkar gazetesinin yönetimine geçti. İlk yazıları bu gazetede yayımlandı. 1870'ten sonra kendisini tümüyle yazıya verdi ve Batı edebiyatından çeviriler yaptı. İlk oyunu Afife Anjelik 1870'te, ilk şiir kitabı Nağme-i Seher 1871'de yayımlandı. Yeni Osmanlılar Topluluğu üyeleriyle yakın ilişkideydi ancak aktif siyasete karışmadı. Eski edebiyatı savunan Muallim Naci ve çevresiyle girdiği tartışmalar Edebiyat-ı Cedide akımının doğmasına zemin hazırladı; Tevfik Fikret başta olmak üzere dönemin genç şair ve edebiyatçılarını çevresinde topladı.

Eserleri ve sanat anlayışı

Sanatta güzellik ilkesine bağlı kaldı ve sanat sanat içindir anlayışını savundu. Doğa içinde insanı ele alan şiirler yazdı; aşk ve ölüm temalarını işledi. Oğulları, özellikle Necat'ın ölümünden duyduğu acıyı karamsar şiirlerle dile getirdi. Şiir kitapları arasında Nağme-i Seher, Yadigâr-ı Şebâb ve Zemzeme bulunur. Tek romanı Araba Sevdası (1896), Türk edebiyatında gerçekçiliğin ilk örneklerinden sayılır ve ailesinin parasını eğlenceye harcayanları eleştirir. Yetkin tiyatro oyunu olarak bilinen Çok Bilen Çok Yanılır ölümünden sonra yayımlandı. Diğer eserleri arasında Ta'lîm-i Edebiyyât, Takdîr-i Elhân ve Takrîzât yer alır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Recaizade Mahmut Ekrem maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.