Türk edebiyatının en fırtınalı dönemlerinden biri olan II. Meşrutiyet yıllarında, Fecr-i Ati topluluğunun kurucuları arasında yer alan Şahabettin Süleyman, şiir dışındaki neredeyse tüm edebi türlerde eser vermiş üretken bir kalemdir. 1885 yılında İstanbul'da dünyaya gelen yazar, bürokrat yetiştiren köklü bir aileye mensup olup, çocukluk yıllarını İzmir ve İstanbul'da geçirmiştir. Henüz genç bir lise öğrencisiyken edebiyat dünyasına adım atan Şahabettin Süleyman, 1919 yılında İsviçre'de yakalandığı İspanyol gribi sebebiyle 34 yaşında hayatını kaybetmiştir.
İzmir'den İstanbul'a Uzanan Gençlik ve Yazarlık Yılları
Geniş bir bürokrat hanedanına mensup olan yazarın babası Süleyman Şevket Bey, Osmanlı devlet kademelerinde görev yapmış Karesi mutasarrıfı Şerif Paşa'nın oğludur. Ailenin en büyük çocuğu olan Şahabettin Süleyman, orta öğrenimini 1904 yılında İzmir İdadisi bünyesinde tamamlamıştır. Bu okulda ve evde aldığı özel derslerle Fransızcasını ileri düzeye ulaştırmıştır. İzmir'deki lise yıllarında, ileride Türk edebiyatı ve siyasetine yön verecek olan Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Baha Tevfik ve Şükrü Saracoğlu gibi isimlerle dostluk kurmuştur. İlk edebi ürünü olan "Ceriha-i Namus" adlı öyküsü, 1903 yılında İzmir'de çıkan Ahenk dergisinde okurla buluşmuştur. Yükseköğrenimini ise İstanbul'daki prestijli Mülkiye Mektebi'nde tamamlayarak 1908 yılında mezun olmuştur. Babasının vefatının ardından ailesinin geçim sorumluluğunu üstlenen genç yazar, İzmir'de ilköğretim dairesinde katiplik yaparak iş hayatına atılmıştır. Kısa süre sonra İstanbul'a dönerek Vefa İdadisi ile Galatasaray Sultanisi'nde edebiyat ve Fransızca dersleri vermeye başlamıştır.
Fecr-i Ati ve 'Şahsi Edebiyat' Dönemi
Meşrutiyet'in ilan edilmesinin ardından basındaki canlanmadan yararlanan Şahabettin Süleyman, pek çok süreli yayında boy göstermiştir. Servet-i Fünun, Resimli İstanbul, Mehâsin ve Yeni Ses gibi dergilerde yazıları yayımlanmıştır. Sanatçı, edebiyatın politikadan uzak durması ve tamamen sanatsal amaçlarla yürütülmesi gerektiğine inanıyordu. Bu inançla, 24 Şubat 1909'da yayımlanan bir bildiriyle kurulan Fecr-i Ati topluluğunun öncülerinden olmuştur. Topluluğun belleklerde yer eden meşhur "Sanat şahsi ve muhteremdir" sloganı bizzat Şahabettin Süleyman tarafından kaleme alınmıştır. Fecr-i Ati üyeleri kendi dergilerini çıkaramayınca, Şahabettin Süleyman kendi yönetimindeki Şiir ve Tefekkür ile Jale dergilerini yayımlayarak edebi gruba destek olmuştur. Ancak topluluk, kalıcı bir yayın organına sahip olamadığı için kısa sürede dağılmıştır. Bu süreçte yazar, 1910 yılında kaleme aldığı Çıkmaz Sokak isimli tiyatro oyunu sebebiyle Vefa İdadisi'ndeki öğretmenlik ve müdür muavinliği görevinden uzaklaştırılmıştır. Yaklaşık 11 ay süren bu işsizlik döneminde aktif olarak siyasetle ilgilenmeye başlamıştır.
Fırtınalı Siyaset Yılları ve Hazin Son
Başlangıçta İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne yakın duran yazar, Fecr-i Ati'den dostu Ahmet Samim'in suikasta kurban gitmesiyle muhalif saflara geçmiştir. Yeni kurulan Osmanlı Demokrat Fırkası'na katılarak siyasi mücadeleye dahil olmuştur. Hakikati savunan yazılarıyla Hakimiyet-i Milliye gazetesinde yer almış, Yeni Ses ve Muahede gazetelerinde başyazarlık üstlenmiştir. 1912 yılından itibaren siyaset arenasından tamamen çekilen Şahabettin Süleyman, edebi müdürlüğünü üstlendiği Rübab dergisini neşretmiştir. Aynı zamanda öğretmenlik mesleğine geri dönerek çeşitli liselerde edebiyat ve felsefe dersleri okutmuştur. Özel hayatında ise 1914 yılında dönemin saygın şairlerinden İhsan Raif Hanım ile evlenerek ikinci evliliğini gerçekleştirmiştir. Her yıl dinlenmek amacıyla gittiği İsviçre'nin Davos-Platz kasabasında, dünyayı kasıp kavuran İspanyol gribine yakalanmış ve Ocak 1919'da 34 yaşında hayata gözlerini yummuştur.
Edebi Mirası ve Eserleri
Kısa ve son derece hareketli ömrüne sığdırdığı yapıtlarında yazar, genellikle aile içi geçimsizlikleri ve toplumsal aşk vakalarını konu edinmiştir. Servet-i Fünun ekolünün 1901'den sonra bıraktığı edebi boşluğu kapatmak için büyük çaba harcamıştır. Özellikle tiyatro alanında kaleme aldığı tezli sosyal dramlarla döneminin dikkatini çekmiştir. Bunlardan bazılarını Fecr-i Ati yazarı Tahsin Nahit ile ortaklaşa yazmıştır. Arkasında zengin bir kütüphane bırakan yazarın başlıca eserleri şunlardır:
Tiyatro Oyunları:
- Fırtına (1910)
- Ben... Başka! (1911 - Tahsin Nahit ile birlikte)
- Kösem Sultan (1911 - Tahsin Nahit ile birlikte)
- Kırık Muhafaza (1911 - Tahsin Nahit ile birlikte)
- Aralarında (1911)
- Çıkmaz Sokak (1912)
Kitapları ve Araştırmaları:
- Rehber-i Erib Kâmil (1910 - 3 cilt, Brunot'dan tercüme)
- Tarih-i Edebiyât-ı Osmaniye (1910)
- Sanat-ı Tahrir ve Edebiyat (1911)
- Resimli Muktatafat (1911 - 1912, 3 cilt)
- Meşrutiyette Terbiye-i Etfal (1911 - Mehmet Fuat Köprülü ile)
- Tenkidat-ı Edebiyye: Namık Kemal (1913)
- Tenkîdât-ı Edebiyye: Abdülhak Hamit Tarhan Hayatı ve Sanatkâr (1913)
- Yeni Osmanlı Tarih-i Edebiyâtı (1914 - Mehmet Fuat Köprülü ile)
- Malumatı Edebiyye (1914 - 1915, Mehmet Fuat Köprülü ile, 2 cilt)
- Osmanlılıkta Vâhime-i Mesûliyyet (1915)