Kimdir
Yakup Kadri Karaosmanoğlu, 27 Mart 1889'da Kahire'de doğan ve 13 Aralık 1974'te Ankara'da ölen Türk yazar ve diplomattır; Türk Dil Kurumu'nun kurucularındandır. Roman, öykü ve makaleleriyle Türk toplumunun Tanzimat'tan bu yana geçirdiği değişiklikleri anlatmıştır. En tanınmış romanları Nur Baba, Kiralık Konak ve Yaban'dır. Edebiyat yaşamının başında Fecr-i Âti topluluğunun kurucu üyeleri arasında yer almış, sonra bireyci düşüncelerden uzaklaşarak toplumculuğu benimsemiştir.
Ailesi ve gençliği
Babası Manisa'nın tanınmış Karaosmanoğlu ailesinden Abdülkadir Bey, annesi İkbal Hanım'dır; ikinci çocukları Yakup Kadri'dir. Ailesi Türkiye'ye gelince ilköğrenimini Manisa'da Fevziye Mekteb-i İptidaisi'nde tamamladı, 1903'te İzmir İdadisi'ne girdi. Babasının ölümü üzerine 1905'te annesiyle Mısır'a döndü; Jön Türklerle tanışarak politikaya ilgi duymaya başladı. Fransız okulunda ve İsviçre Lisesi'nde okudu, Fransızca öğrenerek Flaubert, Maupassant ve Daudet gibi yazarları okudu. Maupassant'tan yaptığı çeviri öyküler ilk yayınları oldu.
1908'de İstanbul'a döndü ve Vefa Lisesi'ni bitirdi; Hukuk Mektebi'ni üçüncü sınıftan terk etti. 1909'da Şahabettin Süleyman aracılığıyla Fecr-i Âti topluluğuna katıldı; aynı yıl Ibsen'den esinlenen ilk oyunu Nirvana yayımlandı. Yahya Kemal ile Nev-Yunanilik adlı bir çığır açmaya çalıştı, ancak ilgi görmedi. Kısıklı Bektaşi tekkesindeki gözlemlerinden Nur Baba romanını yazdı. İlk öykü kitabı Bir Serencam 1913'te yayımlandı. 1912'de tüberküloza yakalandığını öğrendi ve 1916'da İsviçre'ye gidebildi.
Millî Mücadele ve Cumhuriyet
Savaş yıllarındaki gelişmeler edebiyat anlayışını değiştirdi; sanat için sanat görüşünden uzaklaşıp toplum için sanat anlayışına yöneldi. Mondros'tan sonra İkdam gazetesinde Kurtuluş Savaşı'nı destekleyen yazılar yazdı; bu yazıları Ergenekon (1929) adlı eserinde topladı. 1920'de Millî Mücadele'yi izlemek için Ankara'ya çağrıldı ve Batı cephesini dolaştı. Kiralık Konak romanı İkdam'da tefrika edildi; Nur Baba 1922'de kitap olarak yayımlanınca yazarın Türkiye'de ve dışarıda tanınmasına katkıda bulundu ve aynı yıl Muhsin Ertuğrul tarafından filme çekildi.
9 Eylül zaferinden sonra Mardin milletvekili olarak TBMM'ye girdi; 1923'te Leman Hanım ile evlendi. 1925'te Anadolu Ajansı şirkete dönüştürüldüğünde ilk yönetim kurulu üyeleri arasında yer aldı, 1928'e kadar Harici Seksiyon Şefliği yaptı. 1927'de Hüküm Gecesi, 1928'de Sodom ve Gomore romanlarını yayımladı. 1931-1934'te Manisa milletvekili oldu. 1932'de kurulan Türk Dil Kurumu'nun kurucuları arasında yer aldı.
Sonraki yılları
Kadro dergisinin kurucularındandır; dergi, dönemin yöneticileriyle fikir ayrılığına düşüp Kemalizm'i değiştirmekle suçlanarak kapanınca diplomat olarak yurt dışında çeşitli görevlerde bulundu; Tiran elçiliğine atanması nedeniyle 27 Ekim 1934'te milletvekilliğinden istifa etti. 27 Mayıs 1960'tan sonra Kurucu Meclis üyesi ve CHP Manisa milletvekili oldu (1961). Ömrünün son yıllarında Anadolu Ajansı yönetim kurulu başkanlığını yaptı.
Benzer kişiler
- Che Guevara (Yazar)
- John Adams (Yazar)
- Arabistanlı Lawrence (Yazar)
- Benjamin Franklin (Yazar)
- Yahya Kemal Beyatlı (Yazar)
- I. Fuad (Kahire Doğumlu)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Yakup Kadri Karaosmanoğlu maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.