Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetim merkezinde en etkili figürlerden biri haline gelen Kösem Sultan, 1590 senesinde Bosna topraklarında dünyaya gözlerini açtı. Saray hayatına adım attıktan sonra gücü eline alan bu tarihi şahsiyet, ömrü boyunca imparatorluğun siyasi kaderine doğrudan yön verdi. Padişah I. Ahmet'in nikahlı eşi olmasının yanı sıra, tahtı devralan IV. Murat ile I. İbrahim'in validesi olarak büyük bir otorite kurdu. Devletin en zorlu buhran dönemlerinde idari mekanizmayı tek başına idare etmeyi başardı.
Saraydaki Yükselişi ve Mahpeyker Dönemi
Saray bünyesine ilk dahil olduğunda Anastasya ismiyle bilinen genç cariye, kısa süre içerisinde Mahpeyker adını aldı. Bosna Beylerbeyi tarafından İstanbul'da bulunan saray yetkililerine gönderilen Anastasya, henüz on beş yaşındayken üstün zekası ve güzelliği sayesinde Padişah I. Ahmet'in en yakın gözdelerinden biri olmayı başardı. Cariyeler dünyasında kendisine diğer ismi olan Mahpeyker adı da bizzat uygun görüldü. Kösem ismi ise kendisine bizzat eşi Padişah I. Ahmet tarafından takdim edilmişti. Padişahın oldukıa erken yaşta gerçekleşen vefatı, onun için yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Tahta geçen I. Mustafa'nın hükümdarlık günlerinde saray koridorlarındaki nüfuzunu gözle görülür biçimde artırmayı bildi. Eski saraya gönderilerek yönetimden uzaklaştırıldı.
Saltanatın Perde Arkasındaki Güçlü Kadın
Genç Osman lakabıyla bilinen II. Osman'ın yeniçeri isyanı neticesinde tahttan indirilip feci şekilde katledilmesi üzerine, saraydaki dengeleri kendi lehine çeviren Kösem Sultan, tahta henüz on bir yaşındaki oğlu IV. Murat'ı geçirdi. Hükümdarın yaşının çok küçük olması nedeniyle annesinin yönlendirmelerine ve etkisine tamamen açıktı. Bu durum onun saray siyasetinin ve en kritik devlet kararlarının tam merkezinde yer almasını sağladı. Devlet işlerinin yürütüldüğü 1623 ile 1632 yılları arasındaki dönem, onun en etkin yılları oldu. Kadınların katılması uygun görülmeyen Divan toplantılarını bile gizlice perde gerisinden takip etti. Görüşmeleri perde arkasından dikkatle dinliyordu. Hükümdar IV. Murat'ın yaşının ilerlemesiyle birlikte annesinin yönetimdeki ağırlığı belirgin şekilde azaldı. Oğlunun idareyi tamamen kendi eline aldığı 1632 yılından sonra saray işlerinden bir süre uzak kaldı. Ancak bu sakin dönem, padişahın 8 Şubat 1640 tarihindeki zamansız ölümüyle son buldu.
İktidar Mücadelesi ve Trajik Sonu
Hükümdarın vefatından sonra Osmanlı hanedanının devamı için geride kalan tek erkek varis I. İbrahim idi. Deli İbrahim adıyla anılan padişah, zorunluluk neticesinde tahta çıkarılmıştı. Padişahın akli dengesi hiçbir zaman yerinde değildi. Bu sebeple ülkeyi yönetmek yine Kösem Sultan'a kalmıştı. Sekiz sene süren bu saltanat devrinde devlet mekanizmasının yegane koruyucusu kendisi oldu. Oğlunun öldürülmesinin ardından tahta torunu IV. Mehmet'in geçmesiyle gücü daha da perçinledi. Böylelikle taht üzerindeki gücünü ve sarsılmaz hakimiyetini iyice sağlamlaştırmış oldu. Torununun padişah olmasıyla saraydaki etkinliği en üst seviyeye ulaşan Kösem Sultan, burada yeni bir rakiple karşılaştı. IV. Mehmet'in annesi olan Turhan Hatice Sultan, sarayın diğer güçlü kadını asgari olarak sahneye çıktı. Turhan Hatice Sultan ile Kösem Sultan arasında yaklaşık üç yıl boyunca amansız bir şekilde devam eden iktidar mücadelesi, 2 Eylül 1651 tarihinde Osmanlı sarayının karanlık dehlizlerinde yaşanan feci bir boğdurulma hadisesiyle nihayete erdi. Rakibi tarafından boğdurulan Kösem Sultan, altmış bir yaşındayken hayatını kaybetti. Bu olaydan sonra yeni bir devir başladı. Köprülü Ailesi'ne bağlı olan sadrazamlar padişahların yanında yer alarak padişah annelerinin devlet üzerindeki etkilerini büyük oranda azalttılar.
Televizyon Yapımlarındaki Yeri
Tarihe yön veren bu güçlü kadının yaşam hikayesi televizyon ekranlarına da yansıdı. Yapımcılığını Timur Savcı'nın üstlendiği ve Star TV'de 12 Kasım 2015 tarihinde başlayan televizyon yapımında onun hayatı geniş kitlelere aktarıldı. Popüler yapımda Safiye Sultan karakterini Hülya Avşar canlandırırken, padişah eşi olan başkahramanın çocukluğunu Yunan oyuncu Anastasia Thsilimpou üstlenmiş ve olgunluk dönemindeki güçlü valide sultan rolüne ise Beren Saat başarıyla hayat vermiştir. Yunan oyuncu bahsi geçen tarihi karakterin gençlik yıllarını sadece dokuz bölüm boyunca canlandırdı. Yapımda I. Ahmet rolünü ise genç oyuncu Ekin Koç üstlendi.