Asıl ismi Meryem Dumlupınar olan tanınan halk ozanı Âşık Şah Turna, 1950 yılında Sivas'ın Gürün ilçesinde dünyaya gelerek toplumsal müadelelerin içinde yetişmiş önemli bir sanatçıdır. Kendisi, seslendirdiği politik eserler sebebiyle askeri darbe dönemlerinde ağır bedeller ödemiştir. Sanatçı, baskılara karşı halk müziği geleneğini sürdürerek sesini duyurmaya çalışmıştır.
Cezaevi Yılları ve Siyasi Baskılar
Ozan, 12 Mart askeri müdahalesi sırasında hapse atıldı. Hücre komşusu ise İbrahim Kaypakkaya idi. Şah Turna, yan hücreden gelen işkence seslerine tanıklık etti. 12 Eylül dönemine gelindiğinde ise sanatçı beş yıl boyunca cezaevinde tutuklu kaldı. Bu tutsaklık sürecinde de yoğun işkencelere maruz kaldığını kendi ifadeleriyle dile getirmiştir. Baskılar sadece zindanla sınırlı kalmadı. Şah Turna'nın ürettiği plakların yasaklanması üzerine, eserlerini Âşık Mah Turna takma ismiyle dinleyicilere ulaştırmayı denedi. Ayrıca sanatçının iş birliği yaptığı Okey Plak şirketi de bu süreçte ismini Altın Ok Plak olarak değiştirmek zorunda kaldı.
Sürgün Hayatı ve Akademik Değer
Baskıların artmasıyla yurt dışına giden ozan, Türk vatandaşlığından çıkarılarak tüm mal varlığını kaybetti. Bunun üzerine Alman vatandaşlığı hakkını alan Şah Turna, aynı zamanda Berlin'deki yeni yaşam müadelelerini sürdürdü ve 1993 senesinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına tekrar kabul edildi. Can Yayınları tarafından 1998 yılında yayımlanan Şakıyan Turna Şahturna isimli kitap, ozanın müadele dolu öyküsünü ve sanatsal serüvenini okuyuculara aktaran en önemli yazılı kaynaklardan biri haline gelmiştir. Sanatçının politik müziğin gelişimindeki rolü, 2014 yılında Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi bünyesinde akademik bir incelemeye konu oldu. Fakültenin ev sahipliğini üstlendiği konferansta 'Türkiye’de Politik Müzik ve Alevi Kadın Ozanlar: Bir Politik Figür Olarak Âşık Şah Turna' başlıklı bir sunum yapılarak sanatçının kültürel mirası ele alındı.
Özel Yaşamı ve Aile Dönüm Noktaları
Ozan Şiar Ağdaşan ile evli olan sanatçı, günümüzde yaşamını Berlin kentinde sürdürmektedir. Şah Turna ile Şiar Ağdaşan çiftinin Şirin ve Şafak Melodi adlarında iki kız çocuğu dünyaya gelmiştir. Ancak aile, 10 Mayıs 2021 tarihinde büyük bir acıyla sarsıldı. Çiftin kızları Şafak Melodi Ağdaşan, Almanya'nın başkenti Berlin'de koronavirüs salgını nedeniyle 31 yaşında hayatını kaybetti.
Sanatçının yaşamındaki bazı dönüm noktaları şu şekilde listelenebilir:
- 1950 yılında Sivas'ın Gürün ilçesinde doğmuştur ve gerçek adı Meryem Dumlupınar'dır.
- 12 Eylül askeri döneminden sonra beş yıl tutuklu kalmış ve ağır işkenceler görmüştür.
- Plakları yasaklandığı için eserlerini Âşık Mah Turna adıyla çıkarmıştır.
- 1993 yılında yeniden Türk vatandaşlığına kabul edilerek yasal haklarını geri almıştır.