Türk edebiyatında milli ve sade bir dilin yaygınlaşması için 1911 yılında Selanik'te Yeni Lisan hareketini başlatan Ömer Seyfettin, Türk öykücülüğünün en önemli kurucu figürlerinden biridir. Gönen doğumlu bu idealist subay ve yazar, 36 yıllık kısa yaşamında yazdığı yüzlerce hikaye ile Türkçe yazın dünyasını derinden etkiledi. Kendine has Maupassant tarzı kurgusu ve toplumsal meseleleri ele alışıyla edebiyata yeni bir soluk kazandırdı. O, edebiyatın seyrini değiştiren öncüydü.
Askeri Okullardan Edebi Cepheye
Ömer Seyfettin, 11 Mart 1884 tarihinde Balıkesir'in Gönen ilçesinde, Dağıstan kökenli bir aileye mensup olan Yüzbaşı Ömer Şevki Bey ile Fatma Hanım'ın çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı. Babasının tayinleri nedeniyle ilk eğitimine Gönen'de başlayıp, sırasıyla İnebolu, Ayancık ve İstanbul Aksaray'da devam etmek zorunda kaldı. 1893 yılında Eyüpsultan Askeri Baytar Rüştiyesi'ne parasız yatılı kabul edilen Seyfettin, daha sonra askeri kariyere yönelerek Kuleli ve Edirne Askeri İdadilerinde okudu. Yazı hayatına bu gençlik yıllarında, Edirne'de kaleme aldığı manzumeleri dergilere göndererek adım attı. Onun yayımlanan ilk şiiri olan "Yad", 17 Şubat 1900'de Mecmua-i Edebiye'de okurlarla buluştu. İlk öyküsü "Tenezzüh" ise 1902 senesinde Sabah gazetesinde neşredildi. Harbiye Mektebi'nden asteğmen olarak mezun olduktan hemen sonra Makedonya'daki isyanları bastırmak üzere İzmir ve Rumeli bölgelerinde kritik görevler üstlendi. Bu hareketli askeri yaşamı, yazarın gözlem gücünü pekiştirirken, eserlerindeki gerçekçi zeminleri de hazırladı.
Yeni Lisan Hareketi ve Edebi Uyanış
Edebiyatta yerel dilin ve kimliğin korunması gerektiğine inanan Ömer Seyfettin, 1910 yılında tazminatını ödeyerek ordu saflarından ayrıldı. Amacı tamamen edebiyatla ve Türkçe ile meşgul olmaktı. Ziya Gökalp'in daveti üzere Selanik'e giderek Genç Kalemler dergisi kadrosuna dahil oldu. Bu dergide 11 Nisan 1911 tarihinde yayımladığı Yeni Lisan makalesiyle Türk edebiyatına tarihi bir yön verdi. Makalede dilin yabancı etkilerden arındırılması, İstanbul halkının konuştuğu Türkçenin esas alınması ve yabancı gramer kurallarının terk edilmesi gerektiğine dikkat çekti. Bu dönemde dergide basılan "Bahar ve Kelebekler", "Ant", "Aşk Dalgası" gibi seçkin öyküleriyle de savunduğu sade dilin en başarılı örneklerini bizzat sergiledi. Böylece Cumhuriyet öncesi Türk edebiyatında milli ve duru bir çizginin en gür sesi haline geldi.
Savaş, Esaret ve Kalamış İnzivası
Yazarın bu huzurlu edebi hayatı, 1912'de patlak veren Balkan Savaşı ile kesintiye uğradı. Üsteğmen rütbesiyle yeniden askere alınan Seyfettin, Yanya savunması sırasında Yunan kuvvetlerine esir düştü. Atina yakınlarındaki Nafliyon'da yaklaşık on ay süren esaret hayatı boyunca yazmaktan vazgeçmedi; "Piç", "Mehdi" ve "Hürriyet Bayrakları" gibi olgunluk eserlerini bu zor günlerde tasarladı. İstanbul'a döndükten sonra ikinci kez askerliği bırakıp Kabataş Sultanisi'nde edebiyat öğretmenliği yapmaya başladı. 1915 yılında Calibe Hanım ile evlenen yazarın bu evlilikten Fahire Güner adında bir kñzı olduysa da birliktelikleri üç yıl sonra boşanmayla sonlandı. Özel hayatındaki bu kırılmaların ardından Kalamış'taki bir yalıda inzivaya çekilen Seyfettin, bozulan sağlığına rağmen en popüler yapıtlarını bu dönemde üretmeye devam etti. Şeker hastalığının ilerlemesi üzerine kaldırıldığı Haydarpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 6 Mart 1920 tarihinde, henüz 36 yaşındayken hayata gözlerini yumdu.
Öne Çıkan Eserleri
Yazarın edebiyat dünyasında derin iz bırakan ve günümüzde de klasikler arasında yer alan en ünlü öyküleri şunlardır:
- Falaka
- Kaşağı
- Pembe İncili Kaftan
- Diyet
- Yalnız Efe