Kimdir
Ercüment Ekrem Talû, 1888'de İstanbul İstinye'deki yalısında doğan ve 16 Aralık 1956'da ölen Türk gazeteci, yazar ve siyasetçidir. Ömür boyu devletin çeşitli kademelerinde görev yapmış, birçok gazete ve dergide fıkra, sohbet, makale, hikâye, roman, hatıra ve şiir yayımlamış, bir dönemin çok okunan yazarları arasına girmiş bir mizah ustasıdır. Tanzimat dönemi şairi Recaizade Mahmut Ekrem'in oğludur.
Ailesi ve eğitimi
Annesi Güzide Hanım'dır. Babası, Namık Kemal'e duyduğu saygıdan ona Ahmet Kemal adını koymuş, annesi de Ercüment adını eklemiştir. Ailenin en küçük oğludur. Babası onu dil öğrenmesi için özel bir gayretle yetiştirdi; Farsça, Fransızca, İtalyanca, Latince, Yunanca, İngilizce, Almanca, İspanyolca ve Lehçe öğrendi. İstinye İptidai Mektebi'nden sonra Galatasaray Lisesi'ni ve Mekteb-i Hukuk'u bitirdi, bir süre Paris Siyasî İlimler Okulu'na devam etti. Çocuk yaşta İbnülhakkı Tahir Bey'in çıkardığı Çocuklara Mahsus Gazete'de ilk yazıları yayımlandı.
Gazetecilik ve memuriyet
1906'da Düyun-u Umumiye'ye mütercim olarak girdi; 1908'de Ayan Meclisi mütercimi, sonra Babıâli teşrifat memuru oldu. II. Meşrutiyet'in özgürlük ortamında Ahmet Rasim'in teşvikiyle gazeteciliğe başladı; önce İkdam'da tercümanlık ve düzeltmenlik, ardından Tercüman-ı Hakikat'te yazarlık yaptı. Alaycı üslupla yazdığı mizahi fıkra, sohbet ve hikâyelerinde Karga, Çekirge, Kertenkele, Ebul Muvakkar ve Evliyayı Cedit gibi müstear adlar kullandı. 1919'da Hamdullah Suphi Bey'in önerisiyle Damat Ferit Paşa hükümetinin Hariciye Nezareti Matbuat Umum Müdürlüğü'ne atandı; işgal altındaki İstanbul'da bu görevi yürütürken işgal kuvvetlerini kızdırdığı için bir süre tutuklu kaldı. Aynı göreve aralıklı olarak üç kez getirildi (1919-1924, 1927-1931).
1920'de Aka Gündüz ile birlikte çıkardığı Alay Gazetesi'ndeki yazılarla Kurtuluş Savaşı'nı destekledi; Damat Ferit hükümetini hicveden yazıları nedeniyle kovuşturmaya uğradı ve dergi yalnızca 12 sayı yayımlanabildi. İlk kitabı Evliya-ı Cedid 1920'de yayımlandı ve işgal günlerinin İstanbul'unu anlattı. Diken dergisinde tefrika edilen Viraneler romanını 1922'de Kopuk adıyla kitaplaştırdı. 1922'de Fransız yazar Claude Farrère'in mihmandarlığını yaptı; Mustafa Kemal ile görüşmek üzere Kocaeli'ne yaptığı seyahatte ona eşlik etti.
Cumhuriyet dönemi
1924'te Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Riyaset-i Cumhur başkâtibi (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri) oldu ve 1925'te bu görevden affedildi; kısa bir süre İstanbul şehremini olarak görev yaptı. 1931'de Varşova Elçiliği müsteşarlığına atandı ve 1934'te yurda döndü. Soyadı Kanunu çıkınca Talû soyadını aldı. Çeşitli dönemlerde Mekteb-i Mülkiye, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Gazi Terbiye Enstitüsü, Galatasaray ve Notre Dame de Sion liselerinde Fransızca ve edebiyat öğretmenliği yaptı. 1948'de gazetecilikte 50. yılını kutladı. 1950'de Galatasaray Lisesi'nden emekli oldu; 1952'de Türk-Fransız kültür ilişkilerine katkılarından dolayı Légion d'honneur nişanı verildi. Şehir Tiyatroları Edebî Heyeti üyeliği yaptı.
Eserlerinde toplumsal meseleleri mizahi bir açıdan ele aldı; Ahmet Rasim ve Hüseyin Rahmi tarzı bir anlatımı benimsedi. Meşhedi adlı bir İranlının abartılı serüvenlerini anlattığı mizahi hikâye ve romanlarıyla tanındı. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
Benzer kişiler
- Boris Johnson (Gazeteci)
- Celâl Nuri İleri (Gazeteci)
- Mustafa Balbay (Gazeteci)
- Mehmet Pamak (Yazar)
- Hasan Yalçın (Yazar)
- Nikos Sampson (Gazeteci)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ercüment Ekrem Talû maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.