Cumhuriyet tarihinin en kritik diplomatik virajlarında kilit sorumluluklar üstlenmiş olan bürokrat ve yazar Ercüment Yavuzalp, 1924 yılında Ankara'da hayata gözlerini açtı. Türk hariciye geleneğinin en saygın temsilcilerinden biri haline gelen Yavuzalp, yarım asra yaklaşan parlak devlet hizmeti boyunca Lefkoşa elçiliğinden Moskova elçiliğine, BM temsilciliğinden Dışişleri Müsteşarlığına kadar çok geniş bir sahada ülkesini temsil etmiştir. 20 Temmuz 2019 tarihinde İstanbul'da vefat eden tecrübeli diplomat, sadece yürüttüğü üst düzey vazifelerle değil, geride bıraktığı anı kitaplarıyla da yakın tarihe kalıcı belgeler kazandırmıştır.
Eğitim Hayatı ve Dışişleri Bakanlığı'na İlk Adım
Gençlik yıllarında Türkiye'nin en seçkin eğitim kurumlarında yetişen Ercüment Yavuzalp, Galatasaray Lisesi'nden mezun oldu. Ardından Siyasal Bilgiler Okulu'na girerek yükseköğrenimini başarıyla tamamladı. Bu köklü eğitim ona yepyeni kapılar açtı. 1948 yılında devlet hizmetine resmen adımı attı. Çok geçmeden, 1949 yılında Dışişleri Bakanlığı kadrolarına dahil oldu. Bu adım, onun ömrünü adayacağı diplomatik kariyerinin başlangıcıydı.
Başbakanlık Özel Kaleminden Kıbrıs Yangınına
Bakanlıkta görev aldığı ilk yıllardan itibaren yeteneği ve çalışkanlığıyla temayüz eden genç diplomat, Cumhuriyet tarihinin en hareketli siyasi dönemlerinden birinde kritik bir sorumluluk üstlendi. Yavuzalp, 1958-1961 yılları arasında Başbakanlık Özel Kalem Müdürüğü görevini yürüterek devlet zirvesinin en sıcak kararlarının alındığı merkezde bulundu. Bu dönemde edindiği engin idari tecrübe ve devlet adamlarıyla kurduğu yakın temaslar, onun mesleki gelişiminde derin izler bıraktı. Söz konusu yıllar, kendisinin ilerleyen dönemde kaleme alacağı hatıratlarına da çok kıymetli birer gözlem kaynağı oluşturdu.
Özel kalem müdürlüğü sonrasında yeniden hariciye görevlerine dönen Yavuzalp'in kariyerindeki en büyük sınavlardan biri Kıbrıs'ta gerçekleşti. Ada'da gerilimin tırmandığı kritik bir dönemde, 1967 yılının hemen başından itibaren Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçisi olarak atandı. 1970 yılının son günlerine kadar süren bu dörf yıllık çetin görev süresince, adadaki soydaşların haklarını savunmak ve Ankara'nın politikalarını sahada yürütmek için olağanüstü bir diplomatik çaba harcadı. Kıbrıs'taki başarılı temsilinin ardından Ortadoğu'nun hareketli merkezlerinden biri olan Beyrut'a geçiş yaptı. Burada iki yıl boyunca Beyrut Büyükelçiliği görevini yürüttü.
NATO, Moskova ve Cenevre Yılları
Lübnan'daki mesaisinin tamamlanmasıyla birlikte Ankara'ya dönen Ercüment Yavuzalp, Dışişleri Bakanlığı merkez teşkilatında da önemli roller oynamaya devam etti. Burada tam dört yıl boyunca merkezde NATO Genel Müdürlüğü koltuğunda oturarak Türkiye'nin savunma ve güvenlik politikalarının uluslararası ittifak çerçevesinde yürütülmesini sağladı. Hemen ardından 1976-1979 yılları arasında Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi nezdinde Daimi Temsilcilik görevini yürüttü. BM temsilciliğinin ardından Moskova büyükelçiliği görevine atandı. 1979-1982 yılları arasında Moskova'da çok kritik diplomatik temaslar gerçekleştirdi.
Müsteşarlık ve Edebi Eserleri
Moskova'daki kritik görevinin ardından Türkiye'ye çağrılan Yavuzalp, mesleki kariyerinin zirvesine ulaştı. 1982-1985 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlığı makamına getirildi. Bakanlığın bu en üst düzey bürokratik kademesinde, Türk dış politikasının şekillenmesinde doğrudan belirleyici bir rol üstlendi. Müsteşarlık vazifesinin hitamında ise 1985-1989 yılları arasında yeniden BM Cenevre Ofisi nezdinde Daimi Temsilcilik görevine getirilerek uluslararası arenadaki yerini aldı. Yavuzalp, bu ikinci Cenevre görevinin ardından aktif diplomatik hayatını başarıyla sonlandırarak edebi çalışmalarına odaklanmaya başladı.
Ercüment Yavuzalp, yarım asra yakın bir zaman diliminde edindiği benzersiz hariciye tecrübelerini sadece devletin gizli arşivlerinde bırakmamış, bunları tarihe not düşmek adına kitaplaştırmıştır. Onun kaleme aldığı eserler, bugün dahi diplomat adayları ve yakın tarih araştırmacıları için vazgeçilmez birer el kitabı niteliğindedir. Deneyimli devlet adamının literatüre kazandırdığı başlıca telif eserler şunlardır:
- Dış Politikada Oyunun Kuralları: Diplomatik süreçlerin ve uluslararası ilişkilerin stratejik doğasını anlatan temel çalışmasıdır.
- Kıbrıs Yangınında Büyükelçilik: Lefkoşa'da görev yaptığı o buhranlı ve tehlikeli yılları, perde arkası gelişmelerle birlikte aktardığı tarihi vesikadır.
- Liderlerimiz ve Dış Politika: Görev süreci boyunca yakın mesai yaptığı Türk devlet adamlarının dış politika yaklaşımlarını analiz ettiği eseridir.
- Menderes'le Anılar: Başbakanlık Özel Kalem Müdürü olduğu dönemde bizzat tanıklık ettiği olayları ve Adnan Menderes'in liderlik tarzını anlattığı hatıratıdır.