Türkiye'de çocuk yayıncılığı ve eğitim dünyasında silinmez izler bırakan Neriman Hızır, 1908 yılında İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Yaşamı boyunca radyo yayıncılığı ve pedagoji alanında devrim niteliğinde adımlar atan Hızır, Ankara Radyosu'nda hazırladığı "Çocuk Saati" programındaki Ayşe Abla karakteriyle tüm ülkenin sevgilisi haline geldi. Eğitimci bir aileden gelmesinin verdiği vizyonla, Türkiye'nin ilk özel çocuk yuvasını ve ardından kendi adını taşıyan okulu kurarak modern eğitime büyük katkılar sundu. Dönemin şartlarında Amerika'da uzmanlık eğitimi alıp ülkesine dönen bu aydın Türk kadını, 5 Mayıs 1985 tarihindeki vefatına dek çocukların gelişimine ve müziğe adanmış bir ömür sürdü.
Köklü Bir Aileden Amerika'ya Uzanan Eğitim Yolculuğu
Neriman Hanım'ın eğitime ve öğrenmeye olan ilgisi, aile ortamında filizlendi. Babası Muhammed Hilal Efendi; Halep, Adana ve Konya gibi şehirlerde kadılık yapmış, ayrıca 1892'de Trablusgarp İstinaf Mahkemesi Reisliği görevini üstlenmiş üretken bir hukukçuydu. Hilal Efendi, seyahat ettiği coğrafyaları ve fıkhi konuları ele alan eserler kaleme alarak döneminin aydınları arasında yer bulmuştu. Annesi İkbal Hanım olan Neriman Hızır'ın ağabeyi Satı Bey de Türk eğitim tarihine yön veren saygın bir eğitimciydi. Neriman Hızır, eğitim hayatına ilk olarak ağabeyinin İstanbul'da kurduğu Yeni Mektep bünyesinde adım attı.
Buradaki ilk eğitiminin ardından Erenköy Kız Lisesi ve Arnavutköy Amerikan Koleji'ni başarıyla tamamladı. Başarısı sayesinde kazandığı bursla Amerika Birleşik Devletleri'ne giden genç eğitimci, burada dört yıl boyunca akademik çalışmalar yürüttü. Amerika'da geçirdiği yıllar boyunca Iowa ve Michigan üniversitelerinde çeşitli çalışmalar gerçekleştiren Hızır, ardından saygın Columbia Üniversitesi'nden çocuk gelişimi ile aile eğitimi üzerine uzmanlık diploması alarak yurda döndü. Vatana döndüğünde ise İstanbul Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nde dünyaca ünlü psikolog Wilhelm Peters'ın asistanlığını üstlenerek akademik kariyerine başladı.
Radyo Dalgalarından Sınıflara: Ayşe Abla'nın Doğuşu
Hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri 1938 yılında gerçekleşti. Felsefe doktoru Nusret Hızır ile hayatını birleştiren Neriman Hanım, eşinin görevi sebebiyle Ankara'ya taşınma kararı aldı. Başkentte ilk olarak Dördüncü Ortaokulu bünyesinde İngilizce öğretmenliği yaptı. Radyoculuk kariyeri ise 1939 senesinde Ankara Radyosu bünyesinde çocuk programları hazırlamaya başlamasıyla kapılarını araladı. 1941 yılına gelindiğinde, beş yetenekli çocukla birlikte Türkiye'nin ilk Radyo Çocuk Kulübü'nü hayata geçirdi.
Bu kulübe dahil olan çocuklar, tiyatro ve müzik ağırlıklı etkinliklerde kendilerini gösterme fırsatı buldular. Neriman Hızır'ın öncülüğundeki bu oluşum, zamanla radyo çocuk tiyatrosunun ve çocuk korosunun temellerinin atılmasını sağladı. Kulüp, Ankara Radyosu için haftalık 45 dakikalık özel programlar hazırlıyordu. İlk dönemlerde çarşamba günleri dinleyiciyle buluşan bu yayınlar, sonraki yıllarda cumartesi günlerine kaydırıldı. Radyo Çocuk Kulübü'nün yanı sıra hazırladığı "Kimgil Ailesi" adlı program da halk tarafından büyük bir ilgiyle takip edildi.
Eğitimde Yenilikçi Girişimler ve Bıraktığı Miras
Zamanla 150 kişilik dev bir kadroya ulaşan Radyo Çocuk Kulübü'nden 1949 yılında ayrılan Neriman Hızır, enerjisini yeni eğitim projelerine yöneltti. 1950 yılında bu kulüp radyo idaresinden alınarak Milli Eğitim Bakanlığı bünyesine dahil edildi. Neriman Hanım ayrıca 1945 ve 1978 yılları arasında popüler çocuk dergisi Doğan Kardeş'i çıkaran ekibin içinde aktif görev aldı. Eğitim alanındaki en somut adımlarını ise 1946 yılında attı:
- Ankara'nın Kızılırmak Sokağı'nda kentin tek özel çocuk yuvasını açarak okul öncesi eğitime öncülük etti.
- Aynı yılın sonunda yeni bir ilkokul açtı.
- Bu yeni eğitim kurumuna Ayşe Abla adı verildi.
- Okul günümüzde Başkent Üniversitesi çatısı altında faaliyetlerine devam etmektedir.
- Yeni kurulan bu okulun ilk mezunu, kendi öz oğlu Osman oldu.
Yaşamını Türk çocuklarının gelişimine, sanatla ve nitelikli eğitimle buluşmasına adayan Neriman Hızır, arkasında derin izler bırakan bir eğitim modeli bıraktı. Hem radyoculuk hem de okul yöneticiliği alanındaki başarılarıyla anılan Hızır, eğitim tarihimizin en parlak isimlerinden biri olarak saygıyla anılmaktadır.