Şevki Balmumcu, 1905 yılında İstanbul'da dünyaya gelen ve Türk mimarlık tarihine Ankara Sergievi ile adını yazdıran mimardır. Bugün Ankara Devlet Opera ve Balesi olarak hizmet veren yapı, onun en bilinen eseri olma özelliğini korumaktadır. Hayatını hem büyük başarılara hem de derin kırılma noktalarına tanıklık ederek tamamlayan Balmumcu, 20 Nisan 1982'de İstanbul'da vefat etmiştir.
Çocukluk ve Eğitim
Telgrafçı Eşref Balmumcu'nun oğlu olan Şevki, babasının mesleği gereği Türkiye'nin pek çok şehrinde büyüdü. Beykoz, Çanakkale, Konya ve Kütahya gibi birbirinden farklı kentlerde geçen çocukluk yılları, onu erken yaşta geniş bir coğrafyayla tanıştırdı. 1924'te Sanayi-i Nefise Mektebi'ne kaydolan genç Balmumcu, okulun adının İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi olarak değiştirildiği 1928 yılında mimarlık diplomasını aldı.
Kariyeri ve Yarışma Zaferleri
Mezuniyetinin hemen ardından profesyonel hayata atılan Balmumcu, 1928-1930 yılları arasında Yalova Kaplıcası'nın onarım çalışmalarında görev üstlendi. Ardından Seyr-i Sefain Umum Müdürlüğü'nde kontrol mimarı olarak çalıştı; bu dönemde Bursa Tayyare Sineması da dahil olmak üzere birçok yapının denetimini yürüttü. Elazığ'daki bir sinema ve büro binası proje yarışmasında birinci gelmesi, onu daha büyük projelere taşıyacak kapıyı araladı.
1933 yılı, kariyerinin dönüm noktasını oluşturdu. Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti'nin Ankara için düzenlediği uluslararası proje yarışmasına 16 Türk ve 10 yabancı mimar katıldı. Balmumcu, birinciliği İtalyan Paolo Vietti Violi ile paylaştı; ancak tasarımının daha ekonomik olması ve yerli mimarları teşvik etme amacı gözetilerek onun projesi hayata geçirilmesine karar verildi. Ankara Sergievi 1933-1934 yıllarında inşa edildi ve kapılarını 1934'te açtı. Yapı, yalnızca bir sergi mekânı olmakla kalmadı; Atatürk döneminin modernleşme vizyonunun somutlaştığı sanatsal etkinliklere ev sahipliği yapan simgesel bir mekâna dönüştü.
Balmumcu, sonraki yıllarda yarışma başarılarını sürdürdü:
- Tokat Atatürk Anıtı Kaidesi ve Terzili Kaplıcası Oteli proje yarışmalarında birincilik (1933-1935)
- Çocuk Esirgeme Kurumu Ankara Kapalı Havuz, Sinema ve Büro Binası yarışmasında birincilik (1935-1936)
- İstanbul Yolcu Salonu Binası yarışmasında birincilik (1936-1937)
- Samsun Halkevi yarışmasında ikincilik (1936-1937)
Kırılma Noktası ve Son Yıllar
1946'da ekonomik koşulların yeni bir opera binası inşasına elvermediği gerekçesiyle Sergievi'nin opera binasına dönüştürülmesine karar verildi. Dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel'in görevlendirdiği Alman mimar Paul Bonatz, yapıyı 1948'de büyük ölçüde değiştirdi. Özgün tasarımının bu denli yeniden biçimlenmesi Balmumcu'yu derinden sarstı ve mesleğe olan bağını kopardı. O günden itibaren bir daha Ankara'ya gitmeyen mimar, 1941-1958 yılları arasında Tekel Genel Müdürlüğü'nde inşaat büro şefi olarak çalışmayı sürdürdü. 1958'den sonra bağımsız olarak devam ettiği meslek hayatında dikkate değer yeni bir proje üretemedi. Yokluk, yalnızlık ve umutsuzlukla geçen yıllar ruh sağlığını olumsuz etkiledi; bir süre akıl sağlığı kliniğinde tedavi gördü. Şevki Balmumcu, 20 Nisan 1982'de İstanbul'da 77 yaşında yaşama veda etti.