Türk tiyatrosunun ve sinemasının üretken isimlerinden Mehmet Esen, 13 Ekim 1958 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Çocuk yaşlarda adım attığı tiyatro sahnesini ömrü boyunca hiç bırakmayan sanatçı, yönetmenlik ve yazarlık alanında da eserler verdi. Altı yaşındayken usta oyuncu Münir Özkul'u izlemesi sanat tutkusunu başlattı. Bu ilhamla Cihangir İlkokulu'nda tek kişilik ilk oyununu sergiledi. Ankara Atatürk Lisesi'ndeki öğrencilik yıllarında da tiyatroya olan bu ilgisini kesintisiz sürdürdü. Ankara Deneme Sahnesi'nde aldığı temel eğitimlerin ardından resmi kadroya girdi.
Ankara Sanat Tiyatrosu Hayalinden Siyasi Fırtınalara
Kurstaki arkadaşı Altan Erkekli ile birlikte ilk kez Bozkır Dirliği adlı oyunda izleyicinin karşısına çıktı. Gençlik yıllarında en büyük gayesi Ankara Sanat Tiyatrosu bünyesine katılmaktı. Ancak Küçük Sahne'de yollarının kesiştiği Erkan Yücel, onun sanat yaşamının gidişatını tamamen değiştirdi. Esen, usta olarak gördüğü Erkan Yücel aracılığıyla Devrimci Ankara Sanat Tiyatrosu'na (DAST) dahil oldu. Ülkenin siyasi açıdan son derece çalkantılı olduğu o dönemlerde DAST bünyesinde tiyatro yaparken gözaltına alınan genç sanatçı, maruz kaldığı ağır işkenceler ve kötü muameleler yüzünden derin yaralar aldı. Yaşanan zor günlerin ardından ekip arkadaşlarıyla inşaatlarda çalışarak para kazandı. Bu birikimlerle Ankara Halk Tiyatrosu'nun kurulmasını sağladılar. Usta yazar Haldun Taner'in yönlendirmesiyle sanat hayatına İstanbul'da devam etme kararı aldı.
İstanbul'a Dönüş, Geleneksel Meddahlık ve Sürgün Yılları
Haldun Taner'in yönlendirmesiyle Münir Özkul'un yanına çırak olarak girdi. Münir Özkul'un yönetmenliğini üstlendiğini, Erol Toy'un kaleme aldığı Düş ve Gerçek ile Ahmet Önel'in yazdığı Kaşif-i Eyvah Nadir Efendi isimli meddah oyunlarını sahnede başarıyla sergiledi. 12 Eylül askeri darbesi sırasında tutuklanarak bir süre cezaevinde kalmak zorunda kaldı. Parmaklıklar arkasında geçirdiği bu zorlu sürecin ardından ciddi sağlık sorunları yaşadı ve kritik bir kalp ameliyatı geçirdi. Sağlığına kavuştuktan sonra usta tiyatrocu Genco Erkal ile tanışması, onun Dostlar Tiyatrosu kadrosunda yer almasını sağladı. Hayatında çok önemli bir yere sahip olan Erkan Yücel'in ani ölümüyle derinden sarsılan sanatçı, mesleğine dört yıl boyunca ara verdi. Dört yıl aradan sonra ustasının anısını yaşatmak amacıyla Düş ve Gerçek oyununu yeniden oynayarak sanat dünyasına geri döndü. Dönemin İzmir valisi Nevzat Ayaz'ın sağladığı kritik destek sayesinde pasaport yasağını delmeyi başaran usta oyuncu, Berlin Kültür Senatosu'nun resmi davetlisi olarak sanat çalışmalarını sürdürmek üzere Almanya'ya gitti.
Sanatçının kariyerinde gelişimine yön veren ve usta olarak nitelendirdiğı başlıca isimler şunlardır:
- Hem oyunculuk hem meddahlık alanında elinden tutan Münir Özkul
- Kavuğunu kendisine devrettiğini belirttiği büyük usta Erkan Yücel
- Zorlu hastalık sürecinin ardından Dostlar Tiyatrosu kapılarını açan Genco Erkal
- Leman Kültür döneminde doğaçlama gösteriler için kendisine yol gösteren Tuncel Kurtiz
Berlin Günleri ve Leman Kültür'deki Büyük Değişim
Almanya'ya yerleştikten sonra orada faaliyet gösteren Tiyatrom isimli sanat oluşumuna katıldı. Değerli sanatçı Kerim Afşar'ın Suçlular ve Suçsuzlar oyununda kendisine başrol vermesiyle Avrupa'da büyük bir başarı elde etti. Berlin'deki hem Alman hem de Türk tiyatrolarında hem oyuncu hem yönetmen olarak pek çok önemli projeye imza attı. Türkiye'ye kesin dönüş yaptığı 1994 yılında Leman Kültür sahnesinde usta aktör Tuncel Kurtiz'in el vermesiyle doğaçlama gösteriler yapmaya başlayan sanatçı, geleneksel meddahlığı modern unsurlarla birleştirerek benzersiz bir tiyatro deneyimi sundu. Leman Kültür bünyesindeki bu gösterilerle tiyatro camiasında büyük bir yankı uyandırmayı başarıyla gerçekleştirdi. Leman Kültür sahnesindeki bu öncü adımları, o yđllarda Cem Yılmaz ve Ata Demirer gibi genç komedyenlerin de önünü açtı. Tiyatro çalışmalarını sürdürmek amacıyla 1997 yılında tekrar Almanya'ya giderek Berlin'deki Theater Forum bünyesinde sahne aldı.
İstanbul'a Dönüş, Edebi Eserler ve Sinema Başarıları
Yıllar süren gurbet hayatının ardından 2000 yılında kesin olarak Türkiye'ye geri dönüş yaptı. Almanya'da biriktirdiği tüm izlenimlerini ve gözlemlerini aktardığı Aşk Hayattan Büyük adlı otobiyografik romanını kaleme aldı. Romanının yayımlanmasının ardından 2011 yılında DOT Tiyatrosu bünyesinde sahnelenen Festen isimli oyundaki performansıyla beğeni topladı. Sinemaya olan tutkusunu 2021 yılında yapımcılığını, yönetmenliğini, senaristliğini ve başrolünü üstlendiği Yapayalnız filmiyle taçlandırdı. Ekin Onat'ın yazıp yönettiği Kayıp isimli kısa filmdeki oyunculuğuyla Montreal Film Festivali'nde en iyi erkek oyuncu ödülünü kazandı. Tiyatronun köklü geleneği kavuk konusunda ise dikkat çekici açıklamalarda bulundu. İsmail Dümbüllü'nün kavuğunu iki ustası Erkan Yücel ve Münir Özkul'a devrettiğini, Erkan Yücel'in de bu kavuğu kendisine verdiğini açıkladı. Dümbüllü'nün gerçek kavuğunu Mehmet Akan tarafından Bitpazarı'nda bulunduğunu belirterek, günümüzdekilerin aslında birer takke olduğunu savundu.