Türkiye'nin yakın siyasi ve istihbarat tarihinin en çok konuşulan isimlerinden biri olan eski MİT Kontrterör Dairesi Başkanı Mehmet Eymür, 1943 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Teşkilat bünyesinde babası Mazhar Eymür'ün izinden giderek genç yaşta göreve başlayan Eymür, yarım asra yaklaşan kariyeri boyunca Ankara, İstanbul, Mardin ve yurt dışında devlet adına çok kritik görevler icra etti. Ziverbey sorgularından ASALA'ya karşı yürütülen gizli faaliyetlere, yeraltı dünyasını hedef alan Babalar Operasyonu'ndan sızdırılan tarihi MİT raporlarına kadar pek çok kilit olayda başrol oynadı. Hazırladığı raporların kamuoyuna yansımasıyla iki kez teşkilattan ayrılmak zorunda kalan Eymür, 13 Ocak 2024 tarihinde KOAH tedavisi gördüğü İstanbul'daki hastanede 81 yaşında hayata gözlerini yumdu.
İstihbarat Dünyasına İlk Adımlar ve Sıra Dışı Operasyonlar
Eğitim hayatını Ankara Maarif Koleji ve İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Yüksekokulu'nda tamamlayan Eymür, öğrencilik yıllarında sigortacılık, turizm ve profesyonel rehberlik yaptı. Babasının mesleğini seçerek 1 Ocak 1966'da Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) bünyesine takip memuru olarak katıldı. Yedek subaylık sonrası döndüğü kurumda, 12 Mart 1971 darbesinin ardından amiri Hiram Abas ile Ziverbey Köşkü'nde görevlendirildi. Orgeneral Faik Türün emrinde sorgular gerçekleştiren Eymür, THKP-C örgütüne yönelik Kızıldere ve Ulaş Bardakçı operasyonlarında aktif rol oynadı.
Eymür, 1975 yılında Ankara MİT bünyesinde Takip Şube Müdürü oldu. 1980'de Bulgaristan'da görevlendirilerek Türk mafyasına sızdı ancak deşire olunca iki yıl sonra döndü. 1982'de Kenan Evren'in damadı Erkan Gürvit tarafından Hiram Abas ile birlikte, diplomatları hedef alan ASALA terör örgütüne yönelik eylemleri koordine etmekle görevlendirildi. Sonrasında Mardin MİT Bölge Müdürü yapılan Eymür, bir sene sonra Ankara Kaçakçılık ve İstihbarat Şube Müdürlüğü Başkan Yardımcılığına getirildi.
Fırtınalı Yıllar: MİT Raporları ve Ayrılık Süreçleri
Genelkurmay'dan aldığı özel izinle 1984 Şubat'ında Behçet Cantürk ve Dündar Kılıç gibi isimleri kapsayan Babalar Operasyonu'nu başlatan Eymür'ün, gözaltındakilere işkence yaptığı öne sürüldü. Bu süreçte elde ettiği bulgularla 1987'de meşhur 1. MİT Raporu'nu yazdı. Raporun basına sızması üzerine Haziran 1988'de Hiram Abas ile birlikte görevinden istifa etti. Sonrasında Abdullah Çatlı'nın istihbarat amaçlı kullanıldığını fakat kontrolden çıkarak kendisini görevden aldırmak istediğini iddia etti. Kaçırılan MİT mensubu Tarık Ümit'in serbest kalması için Mehmet Ağar'ı aradığını açıklayan Eymür, Ergenekon davasıyla bilinen Tuncay Güney'in de kendi dairesine bilgi aktardığını ileri sürdü.
Teşkilata Dönüş ve Susurluk Tartışmaları
Dev-Sol infaz timlerinin hedefinde olduğu anlaşılınca Şenkal Atasagun'un teklifi ve Tansu Çiller'in onayıyla 1994'te kuruma dönerek MİT Özel İstihbarat Bölümü Başkanı oldu. Abdullah Öcalan'ın yakalanması için operasyonlar yürüten Eymür, bu süreçte Yeşil kod adıyla Mahmut Yıldırım'ı kullandı. Aydınlık dergisinde 1996'da yımımlanan 2. MİT Raporu ve Susurluk kazası sonrasında ağır ithamlarla karşılaştı. Eleştirilere karşı Yeşil'in kurumla özdeşleşmesi gerektiğini savunan Eymür, teşkilat içinde yüzlerce benzer eleman bulunduğunu belirtti. Kendisinin bu süreçte görev aldığı kilit birimler şunlardır:
- Ankara MİT Bölge Daire Başkanlığı Takip Şube Müdürlüğü
- Mardin MİT Bölge Müdürlüğü
- Ankara Kaçakçılık ve İstihbarat Şube Müdürlüğü Başkan Yardımcılığı
- MİT Özel İstihbarat Bölümü Başkanlığı
Amerika Yılları, Hukuki Süreçler ve Vefatı
Ağustos 1997'de Washington'a atanan Eymür, Alaattin Çakıcı'nın yakalanması sonrası 14 Ağustos 1998'de merkeze çağrıldı ancak dönmedi. Mesut Yılmaz'ın onayıyla Şeker Fabrikaları'na müşavir atansa da Danıştay kararıyla MİT'e dönüp 1999'da emekliye ayrıldı. ABD'de Mart 2000'de açtığı web sitesindeki ifşaatları sebebiyle gizli sırları yaymaktan hakkında soruşturma açıldı. Ankara DGM'deki dosya Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilirken, Eymür 2003'te Türkiye'ye döndü. Şenkal Atasagun ile mahkemelik olan Eymür, yeni müsteşar Emre Taner'i ziyaret edip teşkilatla barıştıktan sonra sitesini 7 Temmuz 2005'te kapattı.
2006'da Princess Group'ta CEO olarak görev yapan Eymür, anılarını yazan ilk MİT mensubu olarak Analiz ve Sentez adlı iki kitap yayımladı. 2013'te SON.TV'de köşe yazarlığına başlayan bürokrat, Canset Eymür ile evliliğinden Alp ve Ayşe isimli iki çocuk sahibiydi. KOAH tedavisi gördüğü Çam Sakura Hastanesi'nde 13 Ocak 2024'te yaşamını yitiren Eymür, arkasında derin izler bıraktı.