Türk bürokrasisinin ve siyasetinin en önemli simalarından biri olan Nevzat Ayaz, Çankırı'nın Bayramören ilçesinde 5 Ekim 1930 tarihinde dünyaya gözlerini açtı. Yarım asra yaklaşan çalışma hayatı boyunca emniyet müdürlüğünden valiliğe, milletvekilliğinden bakanlığa kadar devletin pek çok kademesinde kritik roller üstlenen Ayaz, 3 Aralık 2020'de İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede hayata veda etti. Türk idari yapısında derin izler bırakan deneyimli devlet adamı, geride Türkiye'nin yakın tarihine tanıklık eden zengin bir özgeçmiş bıraktı.
Polis Kolejinden Hukuk Fakültesine Eğitim Hayatı
Polis memuru İsmail Bey ile Satı Hanım'ın oğlu olarak dünyaya gelen Nevzat Ayaz'ın çocukluğunun ilk yılları, babasının görevi sebebiyle başkent Ankara'da şekillendi. Ancak 1937 yılında babasının vefat etmesi üzerine ailesiyle birlikte memleketi Bayramören'e dönmek zorunda kaldı. İlkokulu bu ilçede bitirdi. Ortaokul eğitimi için yeniden Ankara'ya gitti. Orada polis olan dayısının ve ablasının yanında kaldı. Baba mesleğine duyduğu ilgi nedeniyle mülki idareye yönelmeden önce lise eğitimini Polis Koleji'nde tamamladı. Yükseköğrenimini ise 1953-1954 ders yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde başarıyla gerçekleştirdi.
Emniyet Teşkilatındaki Yükselişi ve Mülki İdare Yılları
Mezuniyetinin ardından Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde göreve başlayan Ayaz, 3. ve 4. şubelerde komiser yardımcılığı ve komiserlik yaptı. Mesleki donanımını artırmak adına Polis Enstitüsü Yüksek Uzmanlık Kursu'na katıldı. Askerliğini İstanbul İstihkam Okulu'nda yedek subay rütbesiyle tamamladı. 1956'da Ankara Emniyet Müdürlüğü 1. Şubesinde komiser ve başkomiser olarak sorumluluk üstlendi. Mesleki becerisiyle öne çıkan Ayaz, 1959'da Sinop, 1960 yılında ise Balıkesir Emniyet Müdürü olarak görevlendirildi.
1960'ta Emniyet Genel Müdürlüğü 4. Şube Müdür Muavinliğine getirildi. 1961'de ise aynı şubenin müdürü oldu. Devlet kademelerindeki yükselişi 1966'da 1. Daire Başkanlığı ve 1969'da Emniyet Genel Müdür Yardımcılığı ile sürdü. 1971-1972 yıllarında kısa bir süre yeniden Balıkesir Emniyet Müdürlüğü yapsa da 1972'de tekrar Emniyet Genel Müdür Yardımcılığı makamına atandı.
Valilik Dönemi ve Tarihi İstanbul Yılları
Emniyet teşkilatındaki üst düzey idareciliğinin ardından valilik kariyerine adım atan Nevzat Ayaz'ın, sırasıyla görev yaptığı şehirler şunlardır:
- 1975-1979 yıllarında yönettiği Zonguldak,
- 4 Aralık 1979 tarihi itibarıyla atandığı ve yaklaşık dokuz yıl yöneticiliğini yürüttüğü İstanbul,
- 18 Ocak 1988 tarihinden itibaren mülki idare amiri olduğu İzmir.
İstanbul Valiliği görevi, onun kariyerinin en hareketli ve kritik safhasını oluşturdu. Görevi esnasında gerçekleşen 12 Eylül 1980 askeri darbesi, kent yönetiminde radikal kararların önünü açtı. Darbe sonrası dönemde Nevzat Ayaz, başta ünlü sanatçı Bülent Ersoy olmak üzere bazı isimlerin sahneye çıkmasını yasaklayan kararlara imza attı. Sıkıyönetim yönetimi tarafınden da desteklenen bu kararlar, mülki idare tarihindeki en çok tartışılan uygulamalardan biri haline geldi. İzmir Valiliği görevinin ardından ise 1989 yılında mülki idaredeki görev sürelerini tamamladı.
Bakanlık Makamı ve Son Yılları
Valilik kariyerini 1989 yılında noktalayan Nevzat Ayaz, edindiği derin devlet tecrübesini siyaset sahnesine taşımaya karar verdi. 20 Ekim 1991 tarihindeki genel seçimlerde Doğru Yol Partisi listelerinden aday olan Ayaz, memleketi Çankırı'dan milletvekili seçilerek TBMM'ye girdi ve kısa süre içerisinde kurulan kabinede bakanlık görevini üstlendi. 19. Dönem Çankırı Milletvekili olarak parlamentoda görev alan deneyimli siyasetçi, kısa süre içinde hükümet kabinesinde de kendine yer buldu.
Siyasi yaşamı boyunca iki kritik bakanlık görevini üstlenen Ayaz, 1991 ile 1993 yılları arasında Milli Savunma Bakanı olarak ülkenin savunma politikalarına yön verdi. Ardından 1993-1995 yılları arasında ise Milli Eğitim Bakanı sıfatıyla eğitim sisteminin başında bulundu. Aktif siyasetten çekildikten sonra Haliç Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi. Evli ve iki çocuk babasıydı. Nevzat Ayaz, tedavi gördüğü hastanede 3 Aralık 2020 tarihinde yaşamını yitirdi. Vefatının ertesi günü, Zincirlikuyu Camisi'nde düzenlenen cenaze merasiminin ardından devlet erkânı ve sevenlerinin katılımıyla Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.