Türk kamu yönetiminin saygın isimlerinden Nevzat Ayaz, valilik ve bakanlık görevleriyle ülkeye uzun yıllar hizmet etmiştir. Çankırı'nın Kurşunlu ilçesine bağlı Bayramören nahiyesinde 1930 yılında dünyaya gelen deneyimli devlet adamı, uzun yıllar boyunca üstlendiği kritik mülki ve siyasi görevlerin ardından 4 Aralık 2020 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur. Kendisi, emniyet mensubu babasının izinden giderek başladığı kariyerinde devletin en kritik kademelerinde yer almıştır. Bu başarılı bürokrat, Zonguldak ve İstanbul valiliklerinin yanı sıra Milli Savunma ve Milli Eğitim Bakanlığı görevlerini başarıyla yürütmüştür.
Nevzat Ayaz'ın çocukluk yılları, polis memuru olan babası İsmail Bey'in mesleği nedeniyle yedi yaşına kadar başkent Ankara'da geçmiştir. Ancak 1937 yılında babasının görevi başında şehit düşmesi üzerine ailesinin yaşamı tamamen değişmiştir. Genç Nevzat, annesi ve ablasıyla birlikte doğum yeri olan Bayramören'e dönmek zorunda kalmıştır. Babasının erken kaybı, onun gelecekteki kariyer hedeflerini de doğrudan şekillendirmiştir. İlkokulu Bayramören'de tamamlayan Ayaz, ortaokul eğitimi için yeniden Ankara'ya gitmiştir. Burada önce polislik yapan dayısının, daha sonra ise ablasının yanında kalarak eğitimini sürdürmüştür. Ortaokul eğitiminden sonra, küçük yaşta kaybettiği polis memuru babasının onurlu mesleğini sürdürebilmek ve emniyet dünyasına adım atabilmek amacıyla Polis Koleji sınavlarına katılarak bu köklü kurumda yatılı eğitim görmeye başlamıştır. Okulu her sene üstün başarıyla tamamlayan Ayaz, emniyet bursuyla Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolmuştur. Buradaki yükseköğrenimini 1954 senesinde tamamlayarak mezuniyet diplomasını almıştır.
Emniyet Teşkilatında Yükseliş ve Valilik Yılları
Hukuk fakültesini bitirdikten hemen sonra, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde komiser muavini olarak ilk resmi görevine başlamıştır. Polis Enstitüsü Yüksek Uzmanlık Kursu'nu başarıyla bitiren genç memur, teşkilatın farklı birimlerinde komiserlik yapmıştır. İstanbul İstihkâm Okulu'nda yedek subay olarak yerine getirdiği vatan borcunun ardından emniyetteki eski görevine geri dönmüştür. 1956 yılında Ankara Emniyet Müdürlüğü Birinci Şube bünyesinde komiser ve başkomiser unvanlarıyla mesaisine devam etmiştir. Ankara'daki yoğun çalışma döneminden sonra, 1959'da ilk kez il emniyet müdürü olarak Sinop'a atanmıştır. Ülke tarihine geçen 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesini bu şehirde görev başındayken karşılamıştır. Aynı yılın sonbaharında Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesine geri çağrılmıştır. Burada Dördüncü Şube Müdür Muavinliği ve ardından şube müdürlüğü görevlerini üstlenmiştir. 1966 yılına gelindiğinde Emniyet Genel Müdürlüğü Birinci Daire Başkanlığı makamına getirilmiştir. Bundan üç sene sonra ise genel müdür muavinliği görevine yükselmeyi başarmıştır. Kısa bir süre Balıkesir Emniyet Müdürü olarak çalıştıktan sonra tekrar genel müdür muavinliği makamına atanmıştır. Emniyet teşkilatındaki üstün başarıları, ona valilik kapılarını aralamıştır. Nevzat Ayaz, 17 Ağustos 1975 tarihinde Zonguldak Valisi olarak atanarak mülki idare amirliği sınıfına geçiş yapmıştır. Zonguldak kentinde yaklaşık dört yıl boyunca gerçekleştirdiği başarılı projelerin ve mülki amirlik hizmetinin ardından, 4 Aralık 1979 tarihinde ülkenin en kalabalık metropolü olan İstanbul'a vali olarak atanarak burada yeni bir dönemi başlatmıştır. İstanbul'da 1988 yılına kadar kesintisiz olarak dokuz yıl boyunca valilik koltuğunda oturmuştur. Bu zorlu görevin sonrasında İzmir Valisi olarak atanmış ve burada iki yıl çalıştıktan sonra 1990 yılında emekliye ayrılmıştır.
Nevzat Ayaz'ın bürokrasi ve siyaset hayatındaki en önemli durakları şunlardır:
- Zonguldak Valiliği: 1975 ile 1979 yılları arasında bu görevde bulunmuştur.
- İstanbul Valiliği: 1979'dan 1988 senesine kadar kesintisiz hizmet vermiştir.
- İzmir Valiliği: 1988 ile 1990 yılları arasında bu ilde çalışmıştır.
- Milli Savunma Bakanlıği: 1991-1993 yılları arasında kabinede yer almıştır.
- Milli Eğitim Bakanlıği: 1993-1995 döneminde eğitim camiasına liderlik etmiştir.
Bakanlık Dönemi ve Siyasi Yaşamı
Emekliliğinin ardından İstanbul'a yerleşen Ayaz, burada bir buçuk yıl boyunca serbest avukatlık yaparak hukuk bürosunu işletmiştir. Ancak vatan hizmeti aşkı onu kısa sürede yeniden aktif çalışma hayatının içine çekmiştir. 1991 yılının ekim ayında yapılan genel seçimlerde Doğruyol Partisi listesinden Çankırı milletvekili adayı olmuştur. Seçim sandığından çıkan yüksek oy oranıyla hemşehrilerinin derin güvenini kazanan deneyimli yönetici, On Dokuzuncu Dönem Çankırı Milletvekili sıfatıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında yasama faaliyetlerine katılarak parlamento hayatına adım atmıştır. Süleyman Demirel tarafından kurulan koalisyon hükümetinde Milli Savunma Bakanlığı gibi çok kritik bir göreve getirilmiştir. Bu önemli bakanlık görevini 1993 yılının son günlerine kadar büyük bir hassasiyetle sürdürmüştür. Ardından Tansu Çiller'in başbakanlığındaki yeni kabinede Milli Eğitim Bakanı olarak görevlendirilmiştir. Eğitim camiasına iki yıl boyunca bakan olarak yön veren tecrübeli isim, önemli reformlara imza atmıştır. 1995 yılında yapılan genel seçimlerde aday olmama kararı alarak aktif siyasi hayatını noktalamıştır.
Siyaset Sonrası Yılları ve Vefatı
Siyaseti bıraktıktan sonra tamamen köşesine çekilmeyen Ayaz, tecrübelerini yükseköğretim alanında paylaşmaya devam etmiştir. Haliç Üniversitesi bünyesinde de yönetici olarak verimli hizmetler sunmuştur. Ayrıca iki çocuk sahibi ve evli bir aile babasıydı. Uzun ve başarılarla dolu bir ömrün ardından, kasım 2020'de sağlık sorunları nedeniyle hastaneye kaldırılmıştır. Tedavi gördüğü İstanbul Kadıköy'deki özel bir sağlık kuruluşunda 4 Aralık 2020 tarihinde 90 yaşında hayata gözlerini yummuştur. Onun devlet ciddiyeti ve çalışkanlığıyla örülü yaşam öyküsü, Türk bürokrasisinde örnek bir model olarak anılmaya devam etmektedir.