I. Elizabeth Kimdir?

Doğumu ve gençliği

I. Elizabeth, 7 Eylül 1533'te Greenwich Sarayı'nda doğdu. Kral VIII. Henry ile ikinci eşi Anne Boleyn'in kızıdır ve Tudor Hanedanı'nın beş hükümdarının sonuncusudur. Doğduğunda İngiltere tahtının varisiydi; ancak annesi 19 Mayıs 1536'da idam edilince gayrimeşru ilan edildi ve taht sırasından çıkarıldı. Eğitimini mürebbiyeleri Catherine Champernowne ve William Grindal ile, sonra Roger Ascham'dan aldı. Fransızca, Felemenkçe, İtalyanca, İspanyolca, Latince ve Yunanca öğrendi; on iki yaşında üvey annesi Catherine Parr'ın dinî eserini çevirerek babasına hediye etti. Üvey ablası Mary döneminde, Protestan isyancıları desteklediği şüphesiyle yaklaşık bir yıl hapsedildi.

Tahta çıkışı

Üvey kardeşi VI. Edward'ın 1553'teki ölümünün ardından kısa süre Leydi Jane Grey tahta çıkarıldı; ancak dokuz gün sonra Mary kraliçe ilan edildi. Mary'nin 1558'deki ölümüyle Elizabeth 17 Kasım 1558'de tahta geçti ve 1603'teki ölümüne kadar İngiltere ve İrlanda kraliçesi olarak hüküm sürdü. Danışmanlarından William Cecil'e büyük ölçüde güvendi. Kraliçe olarak ilk işlerinden biri, yöneticisi olduğu bir İngiliz Protestan Kilisesi kurmak oldu; bu kilise zamanla bugünkü İngiltere Kilisesi'ne dönüştü. Evlenmesi ve varis doğurması beklenmesine ve çok sayıda talibi bulunmasına rağmen hiç evlenmedi.

Yönetimi ve dış politikası

Devlet işlerinde babasından ve üvey kardeşlerinden daha ölçülü ve ılımlıydı. Sloganlarından biri "video et taceo" (Görüyorum ve sessiz kalıyorum) idi. Dinî konularda nispeten hoşgörülü davrandı. Papa 1570'te onu gayrimeşru ilan edip Katolik halkı ona itaatten serbest bırakınca, canına kast eden çeşitli komplolar ortaya çıktı; bunlar Francis Walsingham yönetimindeki gizli servis sayesinde engellendi. Dış ilişkilerde ihtiyatlı davrandı, Fransa ve İspanya gibi büyük güçlerle ittifaklar kurdu. 1580'lerin ortasında İngiltere, İspanya ile savaştan kaçınamadı.

Elizabeth devri ve ölümü

Saltanatı Elizabeth devri olarak anılır. Bu dönemde William Shakespeare ve Christopher Marlowe gibi oyun yazarları İngiliz tiyatrosunu geliştirdi; Francis Drake ve Walter Raleigh gibi kaşiflerin başarıları ün kazandı. Etrafında portrelerde, törenlerde ve edebiyatta kutlanan bir kişilik kültü oluştu. Saltanatının sonlarına doğru ekonomik ve askerî sorunlar popülerliğini zayıflattı. 24 Mart 1603'te Surrey'de, 69 yaşında öldü. Tahtı uzaktan akrabası İskoçya Kralı VI. James devraldı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki I. Elizabeth maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.