Bartholomeos Kimdir?

Gökçeada'nın huzurlu atmosferinde dünyaya gelen ve dünya genelindeki yaklaşık 250 milyon Ortodoks Hristiyan'ın manevi liderliğini üstlenen I. Bartholomeos, modern dönemin en etkin dini liderlerinden biri olarak öne çıkıyor. Asıl adı Dimitris Arhondonis olan din adamı, 29 Şubat 1940 tarihinde Zeytinliköy'de doğdu. Bugün 86 yaşında olan ve astrolojik olarak Balık burcunun özelliklerini taşıyan Bartholomeos, köken olarak Rum olmasına rağmen Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına sahiptir. Christos ve Merope Archontónis çiftinin evladı olarak dünyaya gelen ünlü din adamının çocukluğu, kardeşleri Zaharo-Taso Anastasiadis, Niko Arhondoni ve Andon Arhondoni ile birlikte Gökçeada'da geçti. Gençlik yıllarında vatani görevini de ihmal etmeyen Bartholomeos, 1961 ile 1963 yılları arasında İstanbul'da yedek subay olarak askerlik hizmetini tamamladı.

Gökçeada'dan Roma'ya Uzanan Akademi ve Eğitim Yılları

Eğitim hayatına büyük bir ciddiyetle adım atan genç Dimitris, Heybeliada Ruhban Okulu'nu birincilik derecesiyle bitirerek dikkatleri üzerine çekti. Buradaki başarısı ona geniş kapılar araladı. Rum Ortodoks Patrikhanesinin sağladığı burs sayesinde yükseköğrenimini yurt dışında sürdürme imkanı buldu. Akademik yolculuğunda önemli eğitim kurumlarında çalışmalar gerçekleştirdi:

• Pontifical Oriental Institute (Roma, İtalya)
• The Ecumenical Institute (Bossey, İsviçre)
• Münih Üniversitesi (Almanya)
• Gregorian Üniversitesi Doğu Enstitüsü (Doktora çalışması)

İlahiyat ve kilise hukuku alanındaki derinleşmesini sürdürme gayretindeki Bartholomeos, Gregorian Üniversitesi bünyesinde hazırladığı "Kutsal Kanunların Kodifikasyonu ve Ortodoks Kiliselerinin Şeriatı" başlıklı doktora teziyle akademik çalışmalarını taçlandırdı. 1968 yılında eğitim serüvenini başarıyla tamamlayarak doğduğu topraklara, İstanbul'a geri döndü.

Diplomatik Faaliyetler ve Patrik Seçilişi

İstanbul'a dönüşünün ardından ruhanî kariyerinde hızlı bir yükseliş grafişi çizen Bartholomeos, yalnızca manastır duvarları ardına sığınan bir din adamı olmadı. Heybeliada Ruhban Okulu'nda Dekan Yardımcılığı görevini üstlenerek idari tecrübe kazandı. Kendisinin en büyük hamisi konumundaki Patrik Athenagoras tarafından önce Archimandrite unvanıyla ödüllendirildi. Ardından 1973 yılında Metropolitlik seviyesine yükseltildi. Ocak 1990'da Kadıköy Metropolitliği görevine atanana dek uzun yıllar boyunca Patrikhane Özel Bürosu Başkanlığı görevini yürüttü. Bu süreçte adeta bir diplomat gibi hareket eden din adamı, çok sayıda uluslararası kurumda aktif sorumluluklar üstlendi. 1968'den 1991'e uzanan dönemde din adamlığının ötesinde küresel bir temsilci rolü oynayarak birçok önemli faaliyete imza attı. Bu doğrultuda "Society of Canon Law of the Oriental Churches" kurucu üyeleri arasında yer aldı ve başkan yardımcılığını yaptı. Uluslararası alanda etkin bir rol üstlenen Bartholomeos, Dünya Kiliseler Birliği bünyesinde on beş yıl boyunca önemli görevlerde bulunurken, bu sürenin sekiz yılında başkan yardımcısı sıfatıyla kurumu en üst düzeyde temsil etmeyi başardı. 1990 yılında Ortodoks diasporasını bir araya getiren "Kutsal ve Büyük Sinod için Ortodokslararası Komite" başkanlığına seçildi. Takvimler 2 Kasım 1991 tarihini gösterdiğinde ise Rum Ortodoks Patrikhanesi tarafından resmen Patrik unvanına layık görüldü.

Fener Rum Patrikhanesi ve Ekümeniklik Kavramı

Patriklik makamına oturmasından itibaren uluslararası temaslarına hız veren Bartholomeos; Türkçe, Yunanca, Latince, Antik Yunanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca ve Almanca olmak üzere tam sekiz dile hakimdir. Bu geniş dil bilgisi sayesinde Moskova'dan Etiyopya'ya, İngiltere'den Japonya'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyadaki ülkeleri ziyaret ederek dinler arası diyalog kurdu. Onun liderlik ettiği Fener Rum Patrikhanesi, Fatih ilçesinin Fener ve Balat semtleri arasında, Sadrazam Ali Paşa Caddesi'nde konumlanmaktadır. Tarihi 1602 yılına dayanan bu kutsal mekan, 1800'lerde gerçekleştirilen kapsamlı bir restorasyonla bugünkü görkemli yapısına kavuştu. Patrikhane girişi üçlü bir kapıdan oluşmaktadır. Buradaki ortada yer alan ana kapı, 1821 yılındaki Mora İsyanı'nı desteklediği gerekçesiyle burada idam edilen Patrik V. Grigorios ile üç metropolitin anısını yaşatmak amacıyla kapalı tutulmaktadır. Bu sebepten ötürü girişler sol kapıdan sağlanmaktadır. Sol kapı, ziyaretçileri 1700'lerde bazilika tarzında inşa edilen tarihi Aya Yorgi Kilisesi'ne ulaştırmaktadır. Türkiye sınırları içinde resmi olarak Fener Rum Patrikhanesi adıyla tanınan bu köklü kurum, küresel ölçekte Constantinopolis Ekümenik Patrikhanesi olarak bilinmektedir. Otosefal kiliselerin de kararlarını bu merkez doğrultusunda şekillendirdiği görülmektedir. Tarihsel olarak 'ekümenik' ifadesi, ilk defa milattan önce 325 yılında İznik'te toplanan konsülde telaffuz edilmiştir. I. Metrophanes bu unvanı taşıyan ilk patrik oldu. Tüm Ortodoksların evrensel liderliğini simgeleyen ve adeta bir halifelik makamı gibi konumlandırılan bu evrensel sğıfat, Lozan Antlaşması ile kaldırılmıştır. Bu kararda, patrikhanenin Osmanlı dönemi ve milli mücadele yıllarındaki bazı faaliyetleri etkili olmuştur.