Hükümdarlık ve genişleyen imparatorluk
Attila, 434 yılından 453'teki ölümüne kadar Hun İmparatorluğu'nun hükümdarıydı. Hükümdarlığı sırasında imparatorluğunu dönemin Avrupa'sının büyük bölümünü kaplayacak şekilde genişletti. Öldüğünde idaresindeki topraklar batıda Cermanya'ya, doğuda Ural Nehri'ne, kuzeyde Baltık Denizi'ne ve güneyde Karadeniz'e kadar uzanıyordu. Hunların yanı sıra birçok Cermen ve İranlı kabileye, Ostrogotlara, Bulgarlara ve Alanlara da önderlik etti. Batı ve Doğu Roma İmparatorluklarının en korkulan düşmanlarından biri oldu.
Gençliği ve tahta geçişi
Attila'nın babası Muncuk'tu. Her Hun çocuğu gibi iyi bir at binicisi ve okçu olarak yetiştirildi; soylu bir ailenin üyesi olarak iyi eğitim aldı. Ana dili olan Hunca muhtemelen Türk dilleri ailesine mensuptu, ayrıca Gotların dilini öğrendi; Priskos, yetişkinliğinde Latince ve Grekçe de konuştuğunu ve yazdığını bildirir. Genç Attila'nın büyüdüğü dönemde Hunlar Avrupa'ya yeni gelmiş bir göçebe halktı; 375 civarında Gotları ve diğer Doğu Avrupa kabilelerini yerlerinden etmeleri Kavimler Göçü'nü tetiklemişti. Hunlar ile Batı Roma arasındaki ilişkiler iyiydi; Romalılar Hunları paralı asker olarak kullandı ve bu ittifak 401'den 450'ye kadar sürdü. Amcası Rua'nın 434'te ölümü üzerine yönetim, Muncuk'un iki oğlu Attila ve Bleda'nın ortak idaresine kaldı.
Roma seferleri
Attila ve Bleda, Margus'ta Doğu Roma heyetiyle görüşerek avantajlı bir anlaşmaya vardı: Doğu Romalılar kaçakları iade etmeyi, 350 libre altın haracı ikiye katlamayı, pazarlarını Hun tüccarlarına açmayı ve esir her Romalı için sekiz solidus fidye ödemeyi kabul etti. Sonraki yıllarda Hunlar Sasani İmparatorluğu'na saldırdı. Attila, Tuna'yı iki kez geçip Balkanları yağmaladı ancak Konstantinopolis'i ele geçirmedi. 441'deki akının başarısı onu Batı'yı işgale cesaretlendirdi. Galya'yı almak için Ren'i geçti ve Aurelianum'a kadar ilerledi, ancak Flavius Aetius önderliğindeki birlikler tarafından Katalon Muharebesi'nde ağır kayıplarla durduruldu. Ardından İtalya'yı işgal edip kuzey vilayetlerini yağmaladı fakat Roma'ya ilerlemedi.
Ölümü ve mirası
Roma'ya yönelik yeni seferler planlarken 453'te ani şekilde öldü. Ölümünden sonra yakın danışmanı Gepid Kralı Ardarik, Hun egemenliğine karşı bir Cermen isyanı başlattı ve Hun İmparatorluğu Nedao Muharebesi ile çöktü. Dönemin Hristiyan tarihçileri ona "Tanrı'nın Kırbacı" gibi adlar verdi. İskandinav ve Cermen sagalarında, Nibelungen Destanı'nda yer aldı. Günümüzde Macarlar ve Türkler tarafından ulusal ve kurucu bir figür olarak anılır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Attila maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.