Kubilay Han, 23 Eylül 1215'te Moğolistan'da dünyaya geldi. Babası Toluy, annesi Sorghaghtani Beki olan Kubilay, Moğol İmparatorluğu'nun kurucusu Cengiz Han'ın torunudur. Moğolların büyük kağanı unvanını kazanmasının yanı sıra Çin'deki Yuan Hanedanlığı'nı kurmak ve 1260-1294 yılları arasında yönetmek, onu tarihin en etkin hükümdarları arasına sokan iki temel başarısıdır.
İktidara Giden Yol
Cengiz Han 1227'de hayatını kaybedince Kurultay, vasiyete uyarak oğlu Ögedey'i kağan seçti. Ögedey'i Güyük (1246) ve ardından ağabeyi Mengü (1251) izledi. Kubilay; İran'daki İlhanlı Devleti'nin kurucusu Hülagü Han ve Arık Böke adında kardeşlere sahipti. Bu iktidar değişimlerinin her birini yakından deneyimledi.
Mengü, 1251'de Kubilay'a Çin'i fethetme görevini verdi. Büyük bir kuvvetle harekete geçen Kubilay, Xi'an'ı aldı; peş peşe gelen zorlu muharebelerle dev Çin eyaletlerini denetim altına aldı. 1258'de Yunnan ve Sichuan bölgelerine seferler düzenlendi.
11 Ağustos 1259'da Mengü'nün öldüğü haberi Kubilay'a seferdeyken ulaştı; buna rağmen Wuhan kuşatmasını bırakmadı. Kardeşi Arık Böke'nin yönetimi ele geçirmeye giriştiğini öğrenince Song Hanedanlığı ile barış imzalayıp ordusunu batıya çevirdi.
Yuan İmparatorluğu ve Büyük Fetihler
1260'ta hem Kubilay hem de Arık Böke kendilerini Han ilan etti. Üç yıl süren kardeş çatışması Kubilay'ın zaferiyle son buldu; böylece Moğol dünyasının tartışmasız hükümdarı o oldu. 1264'te Pekin'i başkent seçen Kubilay, 1280 yılında bütün Çin'i hâkimiyeti altına aldı. Çin kaynaklarında bu sülale Yuan Soyu olarak anılır ve 1369'a kadar Çin'i yönetmiştir.
İmparatorluğun sınırları Kıpçak, Çağatay, Almalık ve İran'ı kapsayarak kuzeyde Polonya hudutlarına dek uzanıyordu. 1293'te Endonezya'ya düzenlenen seferde Cava ele geçirildi; Burma'da büyük bir zafer kazanıldı. Japonya, Annam ve Çampa'ya yönelik akınlar ise hedeflerine ulaşamadı.
Saray, Kültür ve Marco Polo
Kubilay'ın başkentindeki saray, dünyanın dört bir yanından gelen seyyahları, bilim insanlarını, yöneticileri ve diplomatları ağırlayan kozmopolit bir odak noktasına dönüşmüştü. Güney Hindistan, Doğu Afrika ve Madagaskar'dan yeni sanatlar öğrenildi. Bu seçkin ziyaretçilerin en tanınanı, Venedikli gezgin Marco Polo'ydu. Marco Polo'nun babası ile amcası 1271'de Papa IX. Gregorius'un görevlendirmesiyle Kubilay'a mektup götürmek üzere yola çıktı; yaklaşık 2,5 yıllık bir yolculuğun ardından Pekin'e ulaştılar.
Kubilay, Marco Polo'yu özel elçi olarak atadı. Polo, 17 yıl boyunca Çin'in uzak bölgelerini dolaştı ve bu süreçte dört dil öğrendi. Anılarını kaleme aldığı eserinde sarayın ihtişamını, av partilerini, şölenleri, vergi düzenini ve hükümdarın bilim ile sanata verdiği önemi canlı bir anlatımla aktardı.
Kubilay yönetiminde Büyük Kanal'ın inşaatı sürdürüldü, pek çok kamu yapısı yenilendi. Çin'de ilk kez yaygınlaşan kağıt para uygulaması da onun dönemine aittir. Çin sanatının gelişmesine destek verilirken Moğol geleneklerinin Çin topraklarında ısrarla sürdürülmesi, toplumsal alanda zaman zaman çatışmalara zemin hazırladı. İlk eşi Chabi 1281'de vefat etti; 1286'da Nambui ile evlendi. Kubilay Han, 18 Şubat 1294'te Khanbaliq'te — bugünkü Pekin'de — 79 yaşında hayatını kaybetti.
