Kubilay Han, 23 Eylül 1215'te doğmuş, 18 Şubat 1294'te 78 yaşında ölmüş Moğol İmparatorluğu kağanı ve Çin'deki Yuan Hanedanlığı'nın kurucusu ve ilk imparatorudur. Tuluy ile Sorghaghtani Beki'nin ikinci oğlu ve Cengiz Han'ın torunudur. Moğol hanı Möngke'nin kardeşi, İran'daki Moğol İlhanlı devletinin kurucusu Hülâgû'nün ağabeyidir.
Yükselişi
Gençlik yıllarında Çince öğrendi ve Çin kültürüne büyük merak duydu. 1251'de Moğol hükümdarlığına seçilen kardeşi Möngke, Kubilay'ı doğu ülkelerini, Hülâgû'yü ise batı ülkelerini almaya gönderdi. Güney bölgelerinde, yani Çin'de valilik yaptığı sırada adil yönetimiyle dikkat topladı. Önce büyük bir orduyla Xi'an'ı aldı, zorlu savaşlarla büyük Çin eyaletlerini hükümdarlığına kattı ve 1258'de Yunnan ile Sichuan bölgelerine sefere çıktı. 1259'da seferdeyken Möngke'nin öldüğü haberini aldı; yine de Vuhan kuşatmasını sürdürdü. Kardeşi Arık Böke'nin yönetimi ele geçirmeye çalıştığını öğrenince Song Hanedanlığı ile barış imzalayıp ordusunu Moğolistan'a çevirdi. 1260'ta Kubilay ve kardeşi kendilerini han ilan etti; iki kardeşin mücadelesi 1264'te Kubilay'ın üstünlüğüyle sona erdi.
Yuan Hanedanlığı
Kubilay, Çin'de Yuan Hanedanlığı'nı kurarak 1271 ile 1294 arasında hüküm sürdü; hanedanın başkenti Pekin'di. 1279'da Song Hanedanlığı'na kesin olarak son vererek Çin'i yeniden birleştirdi. Devletinin sınırları Çin dışında Kıpçak, Çağatay, Almalık, İran ve kuzeyde Polonya sınırlarına kadar uzanıyordu. Japonya ve Vietnam akınlarında başarılı olamadı, Burma'da büyük bir zafer kazandı ve 1293'te Endonezya'ya sefer yaparak Cava'yı ele geçirdi. Japonya seferi sırasında filosunun batması, Japonların "tanrı rüzgârı" anlamına gelen "kamikaze" sözcüğünün doğmasına yol açtı.
İç politika ve din
Bir isyanı kolayca bastırmasına rağmen bu olay onda Han Çinlilerine karşı derin bir güvensizlik yarattı; imparator olduktan sonra yönetimde Han Çinlilerine yer vermedi, danışmanları arasında ise pek çok azınlık temsilcisi ve yabancı bulunuyordu. Annesi Hristiyandı. Kubilay bazı antik Budist tapınaklarının ve dagobaların restore edilmesini teşvik etti ve bütün dinî inançlardan ve milletlerden insanları topraklarına kabul etti. Çin'de Büyük Kanal inşaatını sürdürdü, birçok kamu binasını tamir ettirdi, ilk kez kâğıt para kullanımını başlattı ve Çin sanatının gelişmesini destekledi. Moğol yaşam tarzını Çin'de uygulamaya diretmesi ise kültürel ve toplumsal gerilimlere yol açtı. Döneminde Çin'i pek çok Avrupalı ziyaret etti; bunların en ünlüsü Marco Polo'dur ve Polo, imparatorun sarayı, oradaki hayat, eğlenceler ve vergi sistemi hakkında bilgiler verir.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Kubilay Han maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.