Kimdir?
I. Abdülmecid, 25 Nisan 1823'te İstanbul'da doğdu ve 25 Haziran 1861'de İstanbul'da öldü. 31. Osmanlı padişahı ve 110. İslam halifesidir. II. Mahmud'un, Bezmialem Sultan'dan olan oğludur. Döneminde Tanzimat Fermanı'nı ilan ettirmesiyle ünlüdür. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dört padişahının babası olarak, en çok sayıda oğlu padişahlık yapmış Osmanlı hükümdarıdır. Babası II. Mahmud gibi vereme yakalanmıştı; Ihlamur Kasrı'nda öldüğünde 38 yaşındaydı. Fatih'in Sultan Selim semtindeki Yavuz Selim Camii haziresine defnedildi ve adını taşıyan bir türbesi vardır.
Yaşamı
Batı kültürüyle yetiştirildi. İyi Fransızca konuşur ve Batı müziğini severdi. Babası gibi yenilik yanlısıydı. Babasının ölümü üzerine tahta çıktı; tahta çıkışı sevinç uyandırdı. Mustafa Reşit, Mehmed Emin Âli ve Fuad Paşa gibi devlet adamlarına rastlaması onun için talih oldu. Saltanatı boyunca en çok tutucuların muhalefetiyle karşılaştı. 1840'larda İrlanda'da milyonu aşkın insanın ölümüne yol açan kıtlık sırasında, İrlandalı bir doktorun ailesini kıtlığa kurban verdiğini anlatması üzerine, bu ülkeye gemiyle gıda yardımı yapılmasını sağladı. Bu davranış bugün de İrlanda halkı tarafından takdirle anılır.
Tahta çıkışı ve Mısır sorunu
1 Temmuz 1839'da tahta çıktığında Mısır sorunu, 24 Haziran 1839'daki Nizip yenilgisiyle çıkmaza girmişti. Babasının cenaze töreni sırasında Koca Hüsrev Paşa padişahın mührünü zorla alarak kendini sadrazam ilan ettirdi. Nizip bozgunundan henüz haberi olmayan padişah, orduya ve donanmaya harekâtı durdurmaları emrini gönderdi ve Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'yı bağışladığını bildirmek için Köse Akif Efendi'yi Mısır'a yolladı. Hüsrev Paşa'nın sadarete gelmesinden korkan Kaptan-ı Derya Ahmed Fevzi Paşa ise donanmayı Mehmed Ali Paşa'ya teslim etti. Birleşik Krallık, Fransa, Rusya, Avusturya ve Prusya 27 Temmuz 1839'da verdikleri ortak notayla Mısır sorununun kendilerine danışılmadan çözülmemesini istedi; nota kabul edildi ve Osmanlı Devleti Avrupa devletlerinin bir tür güdümü altına girmiş oldu.
Tanzimat Fermanı
Londra ve Paris'te görüşmeler yapan hariciye nazırı Mustafa Reşid Paşa, padişahı bir ıslahat programının gerekliliğine inandırdı. Hazırlanan Gülhane Hatt-ı Hümayunu (Tanzimat Fermanı) 3 Kasım'da Gülhane'de okundu. Tanzimat dönemini açan bu belgeyle, kimsenin yargılanmadan cezalandırılamayacağı, mal ve mülkünün zorla alınamayacağı ilkesi getiriliyor, devletle birey arasındaki ilişkileri düzenleyecek yasaların çıkarılacağı açıklanıyordu. Fermanın uyandırdığı olumlu hava Mısır sorununun çözümünü kolaylaştırdı. 15 Temmuz 1840'ta Londra Antlaşması imzalandı; Mısır valiliği veraset yoluyla Mehmed Ali Paşa'ya bırakıldı. 13 Temmuz 1841 tarihli Boğazlar Sözleşmesi ile Osmanlı'nın boğazlar üzerindeki egemenliği tanındı ve boğazlar yabancı savaş gemilerine kapatıldı. Tanzimat ilkelerini uygulamak için 1853'te Meclis-i Âli-i Tanzimat kuruldu; maliye Fransa'daki örgütlenme esas alınarak düzenlendi, vergilerin saptanması vilayet meclislerine, toplanması muhassıl adı verilen memurlara bırakıldı ve iltizam yöntemi kaldırıldı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki I. Abdülmecit maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.