Kimdir?
Abdülaziz, 8 Şubat 1830’da İstanbul’da doğdu ve 4 Haziran 1876’da İstanbul’da öldü. Osmanlı İmparatorluğu’nun 32. padişahı ve 111. İslam halifesidir. 25 Haziran 1861’den 30 Mayıs 1876’ya kadar imparatorluğu yönetti. II. Mahmud’un oğludur; 30 Mayıs 1876’da bir hükümet darbesiyle tahttan indirildi.
İlk yılları ve ailesi
Eyüp Sarayı’nda doğdu. Babası II. Mahmud, annesi asıl adı Besime olan Çerkes asıllı Pertevniyal Sultan’dır. Pertevniyal Valide Sultan Camii, annesinin himayesinde inşa edildi; yapımına Kasım 1869’da başlandı ve 1871’de tamamlandı. Baba tarafından büyük ebeveynleri I. Abdülhamid ile Nakşidil Sultan’dır. Pertevniyal Sultan, Mısır Valisi Kavalalı İbrahim Paşa’nın eşi Hûşyar Kadın’ın kız kardeşidir.
Saltanatı ve yenilikler
Güreş, cirit, av ve bilek güreşine meraklıydı. Saltanatı boyunca en çok Osmanlı Donanması’nın modernizasyonu üzerinde çalıştı; bu nedenle dönemin Avrupa kredilerinin büyük bölümü bu alana harcandı. Ordunun son model top ve tüfeklerle donatılması da bu dönemde gerçekleşti. Osmanlı donanması dünyanın en güçlü üçüncü donanması arasına girdi.
I. Selim’den sonra Mısır’ı ziyaret eden ilk ve tek Osmanlı padişahıdır. Batı Avrupa’da ziyaretler yapan ilk padişah olarak 1867’de III. Napolyon’un daveti üzerine Paris’teki sanat sergisine katıldı; ardından İngiltere, Belçika, Almanya ve Avusturya-Macaristan’ı gezdi. Seyahatlerinde Kraliçe Victoria, II. Leopold, I. Wilhelm ve Franz Joseph ile görüştü.
Saltanatında ilk posta pulu basıldı (1863), Bank-ı Osmani-i Şahane açıldı (1863), donanmaya ilk zırhlı savaş gemisi katıldı (1864), Vilayet Nizamnamesi çıkarıldı (1864), Mekteb-i Sanayi açıldı (1865), Dârülfünûn faaliyete geçti ve Galatasaray Lisesi açıldı (1868), Yargıtay ve Danıştay kuruldu (1868), Mecelle yayımlandı (1869), Dârülmuallimât açıldı (1870), Darüşşafaka açıldı (1873). Rumeli ve Anadolu’da demiryolu ağı kurulmaya çalışıldı.
Karşılaştığı sorunlar
Dönemin önemli olayları arasında Balkan isyanları vardı: Karadağ, Eflak-Boğdan, Sırbistan, Girit ve Hersek olayları ile Bulgar isyanları. Buna karşın Lahsa Seferi ile Arabistan’daki Lahsa bölgesi ve Katar yeniden ele geçirildi; 1872’de Yemen’de Yemen Vilayeti kuruldu.
Aşırı borçlanma ve bunların verimli kullanılamaması mali bunalım yarattı; 1875’e gelindiğinde yaklaşık 239 milyonluk dış borç yılda 11 milyon taksitle ödenmeliydi, hazine geliri ise yılda ortalama 18 milyondu. 1875’te Ramazan Kararnamesi ile borç ödemeleri durduruldu. Mali ve siyasi bunalımlar, veliaht V. Murad ve annesinin faaliyetleri ile saltanatı kendi oğullarına bırakacağı yönündeki söylentiler 30 Mayıs 1876’daki darbenin yolunu açtı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Abdülaziz maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.