Türkiye'nin yakın siyasi tarihine damga vuran Zaza kökenli kanaat önderi ve siyasetçi olarak tanınan Abdurrezzak Ensarioğlu, 1914 yılında Diyarbakır'da dünyaya geldi. Demokrat Parti'nin kurucu kadroları arasında yer alan Ensarioğlu, bölgedeki güçlü etkisi ve 27 Mayıs askeri darbesinin ardından yaşadığı zorlu yargılama süreçleriyle dönemin en çok konuşulan isimlerinden biri oldu. Çok partili hayata geçiş sancılarının yaşadığı bu kritik evrede, fikirleri ve duruşuyla Doğu Anadolu siyasetinde derin izler bıraktı. 18 Mayıs 1963 tarihinde doğduğu şehir olan Diyarbakır'da hayatını kaybeden tecrübeli isim, ardında çok sayıda milletvekili yetiştiren köklü bir siyasi hanedan bıraktı. Hem geleneksel toplum yapısındaki ağırlığı hem de modern siyaset sahnesindeki etkinliği ile Diyarbakır'ın sosyal ve politik çehresini şekillendiren figürlerden biri olmayı başaran Ensarioğlu, aynı zamanda ailesinin koruyucu rolünü üstlenmişti.
Demokrat Parti Yılları ve 27 Mayıs Fırtınası
Celâl Bayar öncülüğünde kurulan Demokrat Parti'nin (DP) temellerini atan isimler arasında bulunan Abdurrezzak Ensarioğlu, partinin bölgedeki en etkili temsilcilerinden biri haline geldi. Teşkilatlanma çalışmalarında aktif roller üstlenerek partinin halk tabanında yayılmasına ciddi katkılar sundu. Demokrat Parti'nin kapatıldığı tarihe kadar da bu siyasi hareketin bölgedeki en güçlü ve en istikrarlı destekçilerinden biri olarak varlığını sürdürdü. Ancak 1960 yılındaki 27 Mayıs Askeri Darbesi, Ensarioğlu ve ailesinin hayatını tamamen değiştiren bir dönüm noktası oldu. Darbe yönetiminin gerçekleştirdiği "55'ler Olayı" kapsamında, ailesinin önde gelen fertleriyle birlikte tutuklanarak Sivas'taki askeri toplama kampına gönderildi.
Suçlamalar, Davalar ve Sürgün Günleri
Sivas'taki kampın boşaltılmasıyla birlikte başlayan zorunlu ikamet süreçleri bitmedi. Ünlü siyasetçi, oğlu Sait Ensarioğlu ile beraber bu kez de Antalya'ya sevk edildi. Burada hakkında açılan tam on üç ayrı davada çok ağır ithamlarla karşı karşıya kaldı. Cunta yönetimi, onu Adnan Menderes'i kurtarmak için beş bin kişilik ordu toplamakla suçladı. Ayrıca devleti tek bir şahıs ya da zümrenin kontrolüne sokmak amacıyla gizli cemiyet kurmak ve paralel bir idare tesis etmek iddialarıyla yargılandı. Dönemin askeri mahkemelerinde, devlet otoritesine karşı paralel bir hükûmet kurmaya çalışmak suçlaması da Ensarioğlu'na yöneltilen ağır ithamlar arasındaydı.
Yargılamalar sırasında mahkemeye sunulan en önemli delillerden biri, Ensarioğlu'nun evine düzenlenen baskında ele geçirilen mektuplardı. Devrik Başbakan Adnan Menderes'in, Ensarioğlu'na "Değerli Ağabeyim, derin muhabbetlerimle ellerinizden öperim" şeklinde hitap ettiği bu mektuplar davaların seyrini etkiledi. Mektupların içeriği kamuoyuna tam olarak açılmasa da eski başbakan ile Ensarioğlu arasındaki yakın ilişkiyi göstermesi bakımından mahkeme heyetince önemli bir delil sayıldı. Antalya Ağır Ceza Mahkemesi, dokuz aylık tutukluluk sürecinin ardından Ensarioğlu'nu kefaletle serbest bıraktı. 29 Mart 1962 tarihinde ise tüm iddialardan beraat etti.
Geri Dönüş ve Hukuk Mücadelesi
Beraat kararından sonra Antalya'dan Malatya'ya geçen tecrübeli siyasetçi, memleket hasretini dindirmek için bekledi. Dönemin Başbakanı İsmet İnönü tarafından 105 numaralı Mecburi İskân Kanunu'nun 23 Ekim 1962'de kaldırılmasıyla nihayet çok sevdiği Diyarbakır'ına kavuştu. Diyarbakır'a döner dönemez, sürgün döneminde devlet eliyle el konulan aile mülklerini ve arazilerini yasal yollardan geri alabilmek adına Dicle Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde büyük bir hukuk mücadelesi başlattı.
Mülk davasına bakan Dicle Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimi, ileride Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olacak Ahmet Necdet Sezer'di. Genç hakim Sezer, davanın Ensarioğlu lehine sonuçlanmasına hükmetti. Ancak kararın çıktığı günlerde Abdurrezzak Ensarioğlu hayatta değildi. Bu nedenle geri alınan ev ve araziler, yasal olarak eşi Zekiye Ensarioğlu'na teslim edildi. Yaşamının son günlerinde dahi aktif siyasetten kopmayan Ensarioğlu, vefatından iki ay önce Adalet Partisi lideri Ragıp Gümüşpala ile Diyarbakır'da bir araya gelerek Demokrat Parti'nin mirasçısı olan bu harekete tam desteğini bildirdi. 18 Mayıs 1963 tarihinde doğduğu şehirde hayata gözlerini yuman Ensarioğlu, ömrünün son anına kadar inandığı siyasi çizgiyi savunmaya devam etti.
Abdurrezzak Ensarioğlu'nun kurduğu siyasi ekol, vefatından sonra da ailesi vasıtasıyla uzun yıllar boyunca Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında temsil edilmeye devam etti. Siyaset sahnesinde aktif rol alan ve Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında görev yapan aile üyeleri şunlardır:
- Dört dönem Diyarbakır Milletvekilliği görevini üstlenen oğlu Abdüllatif Ensarioğlu,
- Üç dönem Diyarbakır Milletvekilliği yapan ve Devlet Bakanlığı görevinde bulunan oğlu Salim Ensarioğlu,
- İki dönem Diyarbakır Milletvekilliği yaparak ailenin siyasi geleneğini sürdüren torunu Galip Ensarioğlu.