Şehzadelik yılları
V. Mehmed ya da Mehmed Reşad, 2 Kasım 1844'te İstanbul'da, Eski Çırağan Sahilsarayı'nda doğdu. II. Mahmud'un torunudur; 8 oğlu ve 24 kızı olan Sultan Abdülmecid'in yaş sırasına göre üçüncü oğluydu. Annesi Gülcemal Kadın Efendi'dir ve veremden öldüğünde Mehmed Reşad yedi yaşındaydı. Eğitimine fazla önem verilmedi. Babasının ve amcası Abdülaziz'in saltanatları boyunca özgür ve rahat bir şehzadelik geçirdi. 1872'de başkadını Kamures ile evlenerek aile kurdu. 1876-1909 arasında ağabeyi II. Abdülhamid döneminde veliaht olmasına rağmen Dolmabahçe Sarayı'nın Veliahtlık Dairesi'nde kapalı bir hayat yaşamak zorunda kaldı; sürekli kontrol altında tutuldu, İstanbul'da gezinmesi ve başkalarıyla görüşmesi yasaklandı. Fars edebiyatına, Mevlevîlik konularına ve özellikle Mesnevi'ye ilgi duydu, şiir ve başka kitaplar okudu. 1908'de İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra veliaht olarak törenlere katılmaya başladı ve güler yüzüyle halkın sempatisini kazandı.
Tahta çıkışı
31 Mart Olayı'nın ardından 1909'da II. Abdülhamid, Meclis-i Mebusan tarafından tahttan indirildi; 65 yaşındaki Veliaht Reşad Efendi, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin desteğiyle tahta çıkarıldı. Saltanat adı olarak asıl adı Reşad yerine "Mehmed" kullanılmasına karar verildi, ancak halk ona Sultan Reşad demeyi sürdürdü. Tahta çıkan en yaşlı Osmanlı padişahıdır. Cülus töreninde yaptığı konuşmada "Hürriyetin ilk padişahı benim ve bunda müftehirim" dedi ve "Meşrutiyet Padişahı" olarak anılmaya başlandı. 10 Mayıs 1909'da Eyüp'te kılıç kuşanma töreni yapıldı; Sultan Osman'ın kılıcını kuşandı.
Saltanat dönemi
İlk icraatları arasında ikamet sarayının ve Cuma alaylarının değiştirilmesi vardı: Yıldız Sarayı'ndan ayrılıp Dolmabahçe Sarayı'na yerleşti, saray onarıldı ve elektrik ile kalorifer tesisleri kuruldu, ancak gaz lambasını ve sobayı tercih ettiği için bunlar kullanılmadı. Haftalık Cuma alayı semtlerin farklı camilerinde yapılmaya başladı ve halk arasında büyük heyecan yarattı. Devlet işlerinde deneyimsiz, yumuşak huylu ve zayıf iradeli olduğu için yönetim büyük ölçüde İttihat ve Terakki'nin Enver, Talat ve Cemal Paşa gibi isimlerinin elinde kaldı; siyasete pek karışmadığından "Dolmabahçe Noteri" diye anıldı. Onun adını taşıyan "Reşat Altını" basıldı ve birçok yere "Reşadiye" adı verildi.
Saltanatı boyunca birçok olay yaşandı: 19 Ocak 1910'da Meclis-i Mebusan binası olan Çırağan Sarayı yandı; 1911'de Arnavut İsyanı bastırıldı ve Bâb-ı Âli'de yangın çıktı. Haziran 1911'de Barbaros zırhlısıyla Rumeli gezisine çıkarak Selanik, Üsküp ve Priştine'yi ziyaret etti, Kosova'da büyük bir cemaatle cuma namazı kıldı. 1911'de İtalya'nın Trablusgarp ve Bingazi'yi işgaliyle Trablusgarp Savaşı başladı; İttihat ve Terakki'nin baskısıyla 18 Ocak 1912'de Meclis-i Mebusan kapatıldı. Savaş, Balkan Savaşları'nın başlaması üzerine Uşi Antlaşması ile sona erdi. V. Mehmed 3 Temmuz 1918'de İstanbul'da öldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mehmet Reşat maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.