James Cook, 7 Kasım 1728'de İngiltere'nin Yorkshire bölgesindeki Marton kasabasında dünyaya geldi. Pasifik Okyanusu'nda gerçekleştirdiği üç büyük keşif seferiyle tarihe geçen bu İngiliz denizci, haritacı ve asker, pek çok coğrafi keşfin öncüsü oldu. HM Bark Endeavour adlı gemisiyle dünyanın uzak köşelerine yelken açan Cook, 14 Şubat 1779'da Hawaii'de yerel halkla yaşanan bir çatışma sırasında 51 yaşında hayatını kaybetti.
Mütevazı Bir Başlangıç
Tarım işçisi bir babanın oğlu olan Cook, 1736'da ailesiyle birlikte Great Ayton'a taşındı. Babasının işvereni Thomas Skottowe'nin maddi desteğiyle ilkokula gidebildi; ancak beş yıllık bu öğrenim hayatı kısa sürdü. Babasıyla çiftlikte çalışarak ailenin geçimine ortak olan genç Cook, 16 yaşına dek bu düzenin içinde kaldı.
Çiftlik hayatı onu tatmin etmedi. Bir süre Staithes'teki bir markette çalıştı, orada da aradığını bulamadı. 18 yaşına geldiğinde kararını verdi: denizci olmak istiyordu. Whitby kasabasına taşınan Cook, burada işe başladıktan sonra geometri, astronomi ve dümenciliği kendi kendine öğrendi. İngiliz kıyılarında ticaret yapan çeşitli gemilerde deneyim kazandı; 1752'den itibaren Baltık Denizi rotalarında görev aldı ve bölgede tanınan bir isim hâline geldi.
1755'te, Yedi Yıl Savaşı'nın yaklaştığı bir dönemde HMS Eagle'a kaptan yardımcısı olarak katıldı. 1757'de bağlı olduğu geminin kaptanının düzenlediği sınavdan başarıyla çıkarak kendi komutasında bir gemi ve kaptan rütbesi kazandı. Savaş yıllarında ve sonrasında haritacılık konusundaki yeteneğiyle dikkat çeken genç subay, donanma içinde hızla ad yaptı.
Büyük Pasifik Seferleri
Cook'un dünya tarihine damgasını vuran yolculukları üç ayrı sefer biçiminde gerçekleşti. İlki 1768-1771 yılları arasında yapıldı. Royal Society tarafından Pasifik'i araştırmak ve yeni ticaret güzergâhları tespit etmek üzere görevlendirilen Cook, Ümit Burnu'nu aşarak 13 Nisan 1769'da Tahiti'ye ulaştı. Ardından tüm Yeni Zelanda kıyılarının haritasını çıkardı; Kuzey ve Güney Yeni Zelanda adaları arasındaki boğazı keşfeden ilk denizci oldu ve bu geçişe kendi adını verdi: Cook Boğazı. Avustralya'ya da uğrayan Cook, oradan bilim dünyası için değerli bitki ve hayvan örnekleri getirdi. Gezi günlüğünü yayımlaması geniş kitlelerin ilgisini çekti.
İkinci sefer 1772-1775 yılları arasında Ekvator'un güneyindeki toprakları araştırma amacıyla gerçekleşti. Yoğun buz kütleleri Antarktika'ya çıkmayı engelledi; buna karşın kıtanın çevresini dolaşan ilk denizci olma onurunu kazandı. İngiltere'ye döndüğünde Kraliyet Donanması tarafından ödüllendirildi.
Son sefer 1776-1779 yılları arasında sürdü. Avrupa ile Asya arasında alternatif bir deniz bağlantısı arayışıyla yola çıkan Cook, 1778'de Hawaii Adaları'na ayak bastı ve bu bölgeye ulaşan ilk Avrupalı oldu. Hint Okyanusu ve Kuzey Buz Denizi'ndeki araştırmaları ise buz koşulları nedeniyle yarıda kesmek zorunda kaldı. Geri dönüş rotasında yeniden uğradığı Hawaii'de yerel halkla çıkan çatışmada 14 Şubat 1779'da öldürüldü.
Mirası
Cook'un hayatı, yokluktan yetişen ve kendi kendini eğiten bir denizcinin zirveye tırmanma hikâyesidir. Çizdiği haritalar, keşfettiği adalar ve adına bıraktığı coğrafi isimler bugün hâlâ kullanılmaktadır. Pasifik coğrafyasının Avrupa'ya tanıtılmasındaki payı, onu modern keşif tarihinin en önemli simgelerinden biri yapar.