James Cook Kimdir?

Kimdir?

James Cook, 27 Ekim 1728’de Middlesbrough’da doğdu ve 14 Şubat 1779’da Kealakekua Körfezi’nde öldü. İngiliz denizci ve kâşiftir. Özellikle Büyük Okyanus’ta yaptığı seyirler ve bu seyirlerdeki ada keşifleriyle tanınır. Yeğeni Tahora’nın Osmanlılı din âlimi Ebubekir Efendi ile evli olduğu belirtilir.

Hayatı

Yorkshire’da doğdu. Beş kardeşli ailesiyle birlikte Great Ayton’daki Airey Holme çiftliğine taşındı ve orada okula gitti. 13 yaşında babasına çiftlikte yardım etmeye başladı. 18 yaşında Whitby limanından yola çıkan Free Love adlı kömür gemisinde miço olarak ilk deniz yolculuğunu yaptı. Kaptanlık için gerekli cebir, trigonometri, denizcilik ve astronomi konularında çalıştı ve kısa sürede dikkat çekti. 24 yaşında ikinci kaptanlığa yükselmişti.

1755’te gönüllü olarak Kraliyet Donanması’na katıldı ve İngiltere ile Fransa arasındaki Yedi Yıl Savaşları sırasında Quebec kuşatmasında yer aldı. Haritacılıktaki başarısıyla dikkat çekti ve kaptanlığa yükseldi. 1760’ta Kanada’daki görevi sırasında St. Lawrence Kanalı’nın haritasını çıkararak 200 İngiliz gemisinin kayıpsız şekilde Quebec Koyu’na demirlemesini sağladı. 1763-1767 arasında Newfoundland adasının ve Labrador Yarımadası’nın haritalarını çıkardı.

İlk yolculuk

Mayıs 1768’de Büyük Okyanus’u keşfetmekle görevlendirildi. Yolculukları, Avrupa ülkelerinin Büyük Okyanus’ta sömürgeler kurmasına öncülük etmesi bakımından tarihî öneme sahiptir. İlk yolculuk için Whitby’den satın alınan Earl of Pembroke adlı kömür gemisi Endeavour olarak adlandırıldı; gemi Rio de Janeiro’dan Tahiti’ye ulaştı. Ekibin görevlerinden biri Venüs’ün Güneş önünden geçişini gözlemlemekti; ölçümlerdeki hata payının beklenenden yüksek olması gözlemin başarısını gölgeledi.

Ekim 1769’da Yeni Zelanda’yı ziyaret eden ikinci Avrupalı oldu ve ülkenin iki adadan oluştuğunu keşfetti; iki ada arasındaki boğaz Cook Boğazı adını aldı. Nisan 1770’te Avustralya kıyılarına ulaştı. Endeavour Haziran’da karaya oturunca kıyıda onarıma alındı ve bu sırada Avustralya bitkileri üzerine ilk koleksiyonlar oluşturuldu. 1771’de İngiltere’ye döndü ve yayımlanan günlükleriyle bilim dünyasında tanındı.

İkinci ve üçüncü yolculuk

1772-1775 arasındaki ikinci yolculuk, ekvatorun güneyinde keşfedilmemiş topraklar bulunduğu inancını sınamak içindi. Cook daha önce hiçbir Avrupalı’nın gitmediği kadar güneye ilerledi ve Antarktika’nın çevresini dolaştı; buzlar karanın görünmesini engellediği için kıtanın varlığı 1840’a kadar kanıtlanamadı. 1775’te dönüşünde Kraliyet Donanması ona onursal emeklilik hakkı tanıdı, ancak bu onu denizlerden uzak tutmadı.

Temmuz 1776’da üçüncü yolculuğa çıktı; bu kez Avrupa ile Asya arasında kuzeyden bir bağlantı olup olmadığını araştırdı. Girişim başarısız oldu. 1778’de Hawaii Adaları’na ulaşan ilk Avrupalı oldu. Arktik Okyanusu’na ulaşmayı hedeflediğinde buz kitleleri yolunu kesti ve Hawaii’ye döndü. Geminin teknelerinden birinin çalınması üzerine yerlilerle çıkan tartışmada 14 Şubat 1779’da öldürüldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki James Cook maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.