Osmanlı donanmasının en etkili amirallerinden biri olan Turgut Reis, 1485 yılında Bodrum yakınlarındaki Karabağ köyünde, bugünkü adıyla Turgutreis'te dünyaya geldi. Babası Veli adında bir köylüydü; ancak genç Turgut'un ok ve mızrak kullanmaktaki yeteneği bölgedeki Osmanlı askerlerinin dikkatini çekti ve henüz 12 yaşındayken orduya katıldı. Trablusgarp'ı fethederek tarihe geçen denizci, 23 Haziran 1565'te Malta'da hayatını kaybetti.
Denizcilik Kariyerinin Başlangıcı
Orduda topçuluk ve denizcilik alanında kısa sürede sivrilen Turgut, 1517'deki Memlûk Sultanlığı seferine katıldı. Kahire'de Sinan Paşa'nın donanmasına girerek deniz topçuluğundaki ustalığıyla adını duyurdu. Zamanla önce bir guletin, ardından hafif bir kadırganın kaptanlığına yükseldi ve Doğu Akdeniz'de Venedik Cumhuriyeti'ne bağlı gemilere ve kıyı yerleşimlerine akınlar düzenledi.
1520'de Barbaros Hayreddin Paşa'nın donanmasına katılması, kariyerinin dönüm noktası oldu. İkili arasında kurulan güçlü dostluk, Turgut'un rütbesini de hızla yükseltti. 1526'da Sicilya kıyısındaki Capo Passero kalesini ele geçiren Turgut, sonraki yıllarda Sicilya ve Napoli krallıklarının sularında korsanlık faaliyetleri yürüttü; Barbaros'la birlikte Adriyatik kıyılarını yağmalayıp Girit'teki Kandiye'yi aldı. 1538'deki Preveze Deniz Muharebesi'nde donanmanın merkezinde 30 kadırgaya komuta etti ve Papalık Devleti'ne ait bir kalyonu mürettebatıyla birlikte esir aldı.
Cenova Esareti ve Barbaros'un Fidyesi
1539'da Sinan Paşa'nın Kızıldeniz donanmasına atanmasının ardından Cerbe valiliğine getirilen Turgut Reis, İspanya ve İtalya kıyılarındaki akınlarına devam etti. Ne var ki Korsika açıklarında gemilerinin bakımı için mola verdiği sırada Cenevizli komutanlar Giannettino Doria, Giorgio Doria ve Gentile Virginio Orsini tarafından esir alındı. Dört yıl boyunca Ceneviz kadırgalarında forsa olarak çalıştırıldı.
Barbaros'un ilk fidye teklifleri Cenova tarafından geri çevrildi; 1544'te Toulon'dan dönerken güçlü bir donanmayla Cenova açıklarına gelen Barbaros, bizzat Andrea Doria ile görüşerek 3.500 düka altın karşılığında Turgut'un serbest kalmasını sağladı. Özgürlüğüne kavuşan Turgut, kısa sürede Korsika ve Sicilya'daki Cenova varlığına, ayrıca Malta Şövalyeleri'ne yönelik saldırılarına yeniden başladı.
Trablusgarp Fatihi ve Beylerbeyilik
Barbaros'un 1546'daki ölümünün ardından Akdeniz'deki Osmanlı donanmasının komutasını üstlenen Turgut Reis, 1548'de Cezayir beylerbeyiliğine atandı. 1550'de Tunus kıyılarını, ardından Sardinya ve İspanya sahillerini vurdu. 1551'de İstanbul'a giderek Kanuni Sultan Süleyman'ın huzuruna çıktı ve kendisine verilen 112 kadırga ile 12 bin yeniçeriyle Adriyatik'teki Venedik topraklarına sefer düzenledi. Aynı yılın ağustos ayında, 1530'dan beri Malta Şövalyeleri'nin elinde bulunan Trablus'u ele geçirerek "Trablusgarp fatihi" unvanını kazandı; bu başarının ardından Kanuni tarafından sancak beyliğine yükseltildi.
1552'de Fransa Kralı II. Henry ile kurulan ittifak çerçevesinde İtalya'ya gönderilen Osmanlı donanmasının komutasını Sinan Paşa ile paylaştı. Aynı yıl Andrea Doria komutasındaki Cenova donanmasının Ponza Deniz Muharebesi'nde yenilgiye uğratılması, Turgut'a Akdeniz beylerbeyiliği görevini kazandırdı. 1556'da Trablus paşalığına getirilen Turgut, şehrin savunma tahkimatlarını güçlendirdi. 1558'de Piyale Paşa ile birleşerek Cerbe Adası'nı aldı; 1559'da ise Trablus'taki yerli ayaklanmasını bastırırken İspanyol İmparatorluğu'nun şehri geri alma girişimi Cerbe Deniz Muharebesi'nde bozguna uğratıldı.
Malta Kuşatması ve Ölümü
Kanuni'nin çağrısı üzerine 1565'te Piyale Paşa'nın birliklerine katılan Turgut Reis, yaklaşık 1.600 askeriyle Malta Kuşatması'na dahil oldu. St. Elmo Kalesi önündeki çarpışmalar sırasında karşı kalelerden açılan top ateşiyle ağır yaralandı ve bir hafta sonra, 23 Haziran 1565'te öldü. Kuşatmanın başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından naaşı Kılıç Ali Paşa tarafından Trablus'a taşınarak buraya gömüldü.
Benzer kişiler
- James Cook (Denizci)
- Sadun Boro (Denizci)
- Zheng He (Denizci)
- Barbaros Hayreddin Paşa (Denizci)
- Emir Ali Bey (Denizci)
- Giuseppe Garibaldi (Denizci)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Turgut Reis maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.