Ailesi ve gençliği
Hızır Reis, bilinen adıyla Barbaros Hayreddin Paşa, 1470'li yıllarda, tahminen 1478 civarında Osmanlı hâkimiyetindeki Midilli Adası'nda doğdu. Babası Selanik'in Vardar Ağalarından ve Midilli fatihlerinden Türk veya Arnavut kökenli sipahi Vardarlı Yakup Ağa, annesi ada halkından Rum Katerina'dır; dört oğlundan biriydi. "Barbaros" lakabı aslında ağabeyi Oruç Reis'e aittir; İtalyanca "barba rossa" (kızıl sakal) sözünden geldiği söylenir, Halil İnalcık ise "Baba Oruç" lakabının bozulmasıyla oluşmuş olabileceğini belirtir. Hayreddin, "dinin hayırlısı" anlamına gelen adı Osmanlı Devleti'ne hizmetinden dolayı Yavuz Sultan Selim'den aldı.
Korsanlıktan Cezayir'e
Oruç Reis, kardeşi İlyas ile deniz ticareti yaparken Ege'de Rodos Şövalyeleri'ne tutsak düştü; serbest kalınca korsan olmaya karar verdi ve Hızır da ticareti bırakıp ona katıldı. Tunus'taki Cerbe Adası'nı üs yaptılar; Tunus Sultanı Muhammed ile anlaşıp Halkü'l-Vaâd liman kalesini kullandılar ve ganimetin beşte birini sultana verdiler. 1516'da ele geçirdikleri yüklü bir gemiyi Piri Reis aracılığıyla Yavuz Sultan Selim'e armağan olarak gönderdiler. Aynı yıl Cezayir'e yerleşip şehrin yöneticilerini devirdiler ve Oruç kendini Cezayir sultanı ilan etti. Oruç'un 1518'de ölmesinin ardından Hızır, Barbaros lakabını devraldı ve Cezayir sultanı oldu. Merkezî devlet desteği olmadan tutunamayacağını anlayınca İstanbul'a elçiler göndererek Osmanlı'ya bağlandı. Cezayir halkının aleyhine dönmesi üzerine Jijel'e çekildi, burada güçlenerek 1525'te Cezayir'i yeniden aldı. Ertesi yıl Jijel'e baskın düzenleyen Cenevizli amiral Andrea Doria'yı yendi.
Kaptan-ı derya olarak
1533'te Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı donanmasının kaptan-ı deryalığına atandı. Aynı yıl Fransa'ya bir elçiliğe başkanlık etti. 1535'te Tunus'u fethetti. 1538'de Preveze'de Haçlı birliklerine karşı büyük ve kesin bir zafer kazandı; 1540'larda Fransızlarla ortak seferler düzenledi. Osmanlı Devleti'nin deniz politikasına ve Tersane-i Amire'ye nizam verdi. 16. yüzyılın ilk yarısındaki seferleriyle Akdeniz'de Osmanlı egemenliğini pekiştirdi.
Preveze Deniz Savaşı
Osmanlıların Akdeniz'deki denetimi artınca Papalık, Venedik, Ceneviz, Malta, İspanya ve Portekiz gemilerinden oluşan, başına Andrea Doria getirilen bir Haçlı donanması kuruldu. İki donanma 1538'de Arta Körfezi önlerinde karşılaştı. Haçlıların 600'den fazla gemisi vardı; Hayreddin Paşa'nın komutasında 122 kadırga bulunuyordu. Savaşta Haçlılar 128 gemi kaybetti, 29 gemi ele geçirildi; Hayreddin Paşa hiçbir gemisini yitirmedi, yaklaşık 400 levent hayatını kaybetti. 1536'da ise İtalya kıyılarını vurmuş ve Ege'deki Venedik adalarını Osmanlı topraklarına katmıştı.
Ölümü
5 Temmuz 1546'da İstanbul'da öldü. Mezarı Beşiktaş'taki Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi'ndedir.
Benzer kişiler
- Cemal Paşa (Asker · Midilli)
- Selahattin Demircioğlu (Asker)
- Habil Küçük (Asker)
- Bahtiyar Ersay (Asker)
- Timur (Asker)
- Aydın İlter (Asker)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Barbaros Hayreddin Paşa maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.