Türk askeri tarihinin ve siyaset sahnesinin önemli simalarından biri olan Turgut Sunalp, 31 Ağustos 1917 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Hem diplomatik misyonları hem de askeri dehasıyla ülkesine uzun yıllar hizmet eden Boşnak kökenli bu devlet adamı, çok yönlü kariyeri boyunca kurucu ve yönetici roller üstlendi. Genç yaşta adım attığı ordu saflarında orgenerallik rütbesine kadar yükselerek, Ege Ordusu'nun kuruluşuna öncülük etti ve Kıbrıs Türklerinin güvenliği için aktif rol oynadı. Diplomaside Ottawa Büyükelçisi olarak görev yaptıktan sonra, 12 Eylül askeri müdahalesinin ardından kurulan Milliyetçi Demokrasi Partisi'nin genel başkanı olarak sivil siyasete yön verdi. Evli ve iki çocuk babası olan Sunalp, 28 Ağustos 1999'da doğduğu kent olan İstanbul'da hayata veda etti.
Harbiyeden Orgeneralliğe Uzanan Askeri Kariyer
Cihadettin Turgut Sunalp, Macide Kezer (Dizdarevic) ve Abdullah Sunalp (Biberovic) çiftinin evladı olarak dünyaya geldi. Gençlik yıllarında askeri eğitime yönelen Sunalp, 1936 senesinde İstanbul'da bulunan Harbiye'den mezuniyet derecesini aldı. Askeri bilgisini derinleştirmek amacıyla eğitimine devam ederek, 1945 yılında yine İstanbul'daki Harp Akademisi'ni başarıyla tamamladı. 1950'li yıllarda Kıbrıs adasındaki Türk nüfusun can güvenliğini koruma gayesiyle hayata geçirilen 'Ergenekon' adlı yer altı oluşumunun hem isim babalığını üstlendi hem de kurucu kadrosunda yer aldı. Bu girişim, onun askeri kariyerinde mühim bir dönüm noktasıydı. 1960 yılında kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ardından, adaya ayak basan ilk Türk alayının komutanı olarak tarihi bir vazife üstlendi. Askeri basamakları hızla tırmanan Turgut Sunalp, 1962 yılında Tuğgeneral rütbesine terfi ettirildi.
Sunalp'in Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde üstlendiği başlıca askeri görevler şunlardır:
- Kıbrıs'taki ilk Türk alayının komutanlığı,
- Genelkurmay Harekât Daire Başkanlığı,
- Erzurum 29. Tümen Komutanlığı ile Kara Harp Akademisi Komutanlığı,
- Brüksel NATO Türk Askeri Heyeti Başkanlığı ve Kocaeli 15. Kolordu Komutanlığı,
- Genelkurmay II. Başkanlığı ile Harp Akademileri Komutanlığı,
- Ege Ordusu kurucu komutanlığı.
Ordudaki en büyük kurucu başarılarından birini 1975 senesinde Ege Ordusu'nu kurarak gerçekleştirdi. Bu kuvvetin ilk komutanı sıfatıyla tarihe geçti. Başarılı hizmetlerinin ardından 1976 yılında emekliye ayrıldı.
Diplomasi ve Sivil Siyaset Yılları
Ordudan emekli olduktan sonra devlet hizmetine diplomatik alanda devam eden Turgut Sunalp, 1980 ile 1982 yılları arasında Kanada'nın Ottawa şehrinde Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçisi olarak görev yaptı. Bu görevin ardından, Türkiye'deki gelişmeler onu siyasete yöneltti. 12 Eylül Darbesi'ni takip eden dönemde siyasi partilerin kurulmasına yeniden izin verilmesiyle birlikte, 41 yol arkadaşıyla bir araya gelerek Milliyetçi Demokrasi Partisi'ni kurdu ve teşkilatın Genel Başkanlığına getirildi. Dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in genel seçimlerden hemen önceki gece televizyon ekranlarından halka hitap ederek seçmenleri bu partiye oy vermeye yönlendirmesi, siyasi dengeleri etkileyen önemli bir olay oldu. Buna karşın, bu destek Turgut Özal önderliğindeki Anavatan Partisi'nin tek başına iktidara gelmesini önleyemedi. 1983 yılında gerçekleştirilen genel seçimlerde Turgut Sunalp'in liderlik ettiği parti, parlamentoda 71 milletvekilliği kazanarak en çok oy alan üçüncü siyasi güç olarak Meclis'e girdi. Sunalp de bu süreçte 17. dönem İzmir Milletvekili olarak parlamentoda görev yaptı. Parti içindeki liderlik sürecini iki yıl daha sürdüren siyasetçi, 1985 yılında genel başkanlık görevinden ayrıldı.
Aile Bağları ve Son Günleri
Turgut Sunalp, 1952 senesinde Naime Suzan Sunalp ile hayatını birleştirdi. Eşi Naime Suzan Hanım, Osmanlı ve erken cumhuriyet döneminin tanınan figürlerinden Babanzade İsmail Paşa'nın torunuydu. Sunalp'in aile ilişkileri, dönemin birçok tanınan ismiyle kesişmekteydi. Nitekim teyzesi Cavide Hanım, şair Nâzım Hikmet'in babasının ikinci eşiydi ve bu evlilikten doğan kuzeni Melda Hanım, yazar Refik Erduran ile evlilik yapmıştı. Ayrıca baldızı Güher Çallılar'ın ilk evliliğini Demokrat Parti'nin önde gelen isimlerinden Mükerrem Sarol ile gerçekleştirmiş olması da ailenin geniş çevresini göstermektedir. Evliliğinden iki çocuk sahibi olan orgeneral, son günlerinde hastalandı. Turgut Sunalp, 28 Ağustos 1999 tarihinde kalp ve böbrek yetmezliği teşhisinden dolayı yaşamını yitirdi.