Ahmet Mükerrem Sarol, 1909'da Trablusşam'da doğan, 8 Kasım 1995'te İstanbul'da ölen Türk doktor, siyasetçi, milletvekili ve devlet bakanıdır. Demokrat Parti (DP) iktidarı döneminde Başbakan Adnan Menderes'in yakın çalışma arkadaşlarından biriydi.
Ailesi ve eğitimi
Babası, Jandarma Genel Komutan Yardımcılığı yapmış ve 13 Temmuz-27 Ekim 1940 arasında vekâleten Jandarma Genel Komutanlığı görevini yürütmüş General Osman Nuri Sarol'dur. Kütahya'nın Gediz ilçesinin ileri gelen ailelerinden birine mensup olan baba, 1909'da Osmanlı ordusundaki görevi nedeniyle Trablusşam'dayken ilk çocuğu Mükerrem dünyaya geldi. Sarol 1933'te İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni bitirdi, Almanya'ya gitti ve Hamburg Üniversitesi'nde doğum ve kadın hastalıkları uzmanı oldu. 1938'de Türkiye'ye döndü ve Aydın'da hükûmet doktoru olarak çalışırken Adnan Menderes ile tanışarak siyasete atıldı.
Siyasi yaşamı
1950'de DP'den İstanbul milletvekili seçildi. 9. ve 10. dönemde İstanbul, 11. dönemde Edirne milletvekili oldu. Türk Sesi adında bir gazete çıkardı ve III. Menderes Hükûmeti'nde Basın Yayın İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı olarak görev yaptı; bu görevi 12 Ekim 1955'e kadar sürdürdü. Basın yayın biriminin başına gazete sahibi birinin getirilmesi bazı dergi ve gazetelerde eleştirildi, bunun üzerine gazeteyi yakını Atıf Sakar'a devretti. 1954 seçimlerinden sonra iktidar ile basının arası açıldı; hükûmet "Neşir Yoluyla Yapılan Hakaretlere Dair Kanun"u çıkardı. 11 DP milletvekilinin "Basına İspat Hakkı" teklifi parti içinde tartışma yarattı.
29 Kasım 1955'te tüm hükûmet üyeleri istifa etti. Menderes, Sarol'un önerdiği ve sonradan "Sarol Formülü" diye anılan yöntemi uygulayarak "parti adına değil, kendi adına güvenoyu" aldı ve başbakanlığını sürdürdü. Fuat Köprülü ve taraftarları Sarol'a karşı tavır aldı. Basına İspat Hakkı konusunda yönetimle ters düşen 19 milletvekili 20 Aralık 1955'te Hürriyet Partisi'ni kurdu. Sarol, yıpranmış kişilerden oluşacak bir kabineye "kırmızı rey" vereceği yönündeki sözleri nedeniyle DP Yüksek Haysiyet Divanı'na verildi; divan onu bir yıllığına partiden uzaklaştırdı.
1957 seçimlerinde 55.261 oyla DP Edirne milletvekili seçildi ve 27 Mayıs 1960'a kadar görev yaptı. 1958-1960 arasında İstanbul'daki Büyük Kulüp'ün başkanlığını yürüttü. 27 Mayıs 1960 Darbesi'nden sonra Yassıada'da yargılanarak mahkûm oldu, 1964 affıyla özgürlüğüne kavuştu. 1975'ten sonra Adalet Partisi saflarında yer aldı.
Eserleri ve mirası
Menderes'le ilgili anılarını derlediği iki ciltlik Bilinmeyen Menderes kitabını yazdı (Kervan Yayınları, 1983). Mehmet Ali Birand'ın Demirkırat (1991) belgeselinde DP dönemine ilişkin anılarıyla yer aldı; Ben Onu Çok Sevdim dizisinde Bahtiyar Engin tarafından canlandırıldı. Evli ve beş çocuk babasıydı.
Benzer kişiler
- Hüsamettin Özkan (Siyasetçi)
- Rıza Tevfik Bölükbaşı (Doktor)
- Maher Zain (Trablusşam Doğumlu)
- Gıyasettin Karaca (Devlet Bakanı)
- Mahpeyker Hanımsultan (Doktor)
- Melda Fatma İdrisoğlu (Doktor)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Mükerrem Sarol maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.