Refik Erduran, 13 Şubat 1928'de İstanbul'un Üsküdar Şalacak semtinde dünyaya gelmiş; gazetecilik ve tiyatro yazarlığını ustaca harmanlayarak Türk sahne sanatının en üretken kalemlerinden biri hâline gelmiştir. Tam adı Ahmet Refik Erduran olan yazar, soyunu Karamanoğulları Beyliği'ne dek götüren köklü bir aileye mensuptur. Babası Hüsamettin Erduran, annesi Refika Hanım'dır; Leyla adlı bir ablası vardı. Küçük yaşlarda evde bakımını üstlenen yaşlı Fransiz Katolik dadisi sayesinde ana dili dışında Fransizca'yı da erken yaşlarda özümsedi. Dört yaşında ailenin Nişantaşı'na taşınmasıyla birlikte yeni bir sayfa açıldı; 1934'te Nilüfer Hatun İlkokulu'na başladı.
Eğitim ve Erken Kariyer
Robert Kolej'i 1947'de tamamlayan Erduran, aynı yılın sonbaharında Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Cornell Üniversitesi'nde tiyatro tarihi okudu. Hayranı olduğu şair Nazım Hikmet'in cezaevinde sağlığının bozulduğunu öğrenmesi üzerine 1949'da Türkiye'ye döndü. Tuzla Yedek Subay Okulu'nun ardından askerliğini Kore Savaşı sırasında Türk Tugayı'nda yedek subay olarak tamamladı. 1954-1955 yılları arasında haftalık mizah dergisi TEF'i yönetti; dergi 1955'te kapanınca yayımcılık işlerini Ertem Eğilmez'e bırakarak tiyatro yazarlığına yöneldi. İlk profesyonel tiyatro eseri Deli'yi 1957'de kaleme aldı; onu izleyen Bir Kilo Namus (1958) ve Cengiz Han'ın Bisikleti (1959) ise geniş kitlelerce tanınmasını sağladı. Oyunları ağırlıklı olarak güldürü ve vodvil türündeydi; buna karşın toplumsal eleştiriyi de ustaca içine sindirebiliyordu.
Gazetecilik Yılları ve Uluslararası Deneyim
1965'te Abdi İpekçi'nin daveti üzerine Milliyet Gazetesi'nde köşe yazarlığına başladı ve 1981'e değin aynı gazetede yazmayı sürdürdü. Ardından Güneş ve Meydan gibi gazetelerde de kalemini kullanan Erduran, 1985'te Türkiye Gazeteciler Cemiyeti En Başarılı Köşe Yazarı ödülünü aldı. Sabah gazetesiyle de iş birliği yapan yazar, gazetecilik çizgisini hiç bırakmadı. Amerika'daki Iowa Uluslararası Yazarlar Atölyesi'nden davet alınca yurt dışına yeniden çıktı; bir yıla yakın atölyede kaldıktan sonra bazı çalışmalarının televizyon kanalında değerlendirilmesi amacıyla Californiya'ya yerleşti ve yedi-sekiz yıl orada yaşadı. Bu süreçte Milliyet'in Batı Amerika Haber Bürosu Şefi olarak gazeteciliğini de sürdürdü. 1986'da Uluslararası Tiyatro Enstitüsü (ITI) Türkiye Merkezi başkanlığına seçilen Erduran, 1989'da Helsinkili Dünya Kongresi'nde Uluslararası Yazarlar Komitesi Başkanı oldu. 1991'de Kültür Bakanlığı En Başarılı Oyun Yazarı seçildi; Ramiz ile Jülide oyunuyla 1995 Yunus Emre Yarışması Başarı Ödülü'nü de kazandı. 1995'te Sırp fazşizmine karşı sembolik bir direniş eylemi olarak Bosna'ya gitti, Kara Kuğular birliğine katıldı ve gözlemlerini Milliyet'te yayımladı; bu yazılar daha sonra Bosnalı Samuraylar adıyla kitaplaiktı.
Tiyatro Mirası ve Eserleri
Oyunları Devlet Tiyatroları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları ve pek çok özel tiyatro tarafından sahnelendi. Gülriz Sururi-Engin Cezzar, Haldun Dormen, Ali Poyrazoglu ve Kenter Tiyatrosu gibi prestijli topluluklar repertuvarına Erduran oyunları ekledi. Sinema ve televizyon alanında da kalem oynatan yazarın, Atatürk'ün toplumsal dönüşüm sürecini işleyen Metamorfoz senaryosu 1992'de TRT tarafından diziye uyarlandı. Kiralayığı bir tekneyle Nazım Hikmet'in yurt dışına kaçmasına yardımcı olduğu da bilinen Erduran; sanatı ve kişisel yaşamı açısından her dönem ilgi odaklarından biri oldu. Yazanın tiyatro eserleri arasında öne çıkanlar şöyle sıralanabilir:
- Deli (1957)
- Bir Kilo Namus (1958)
- Cengiz Han'ın Bisikleti (1959)
- Büyük Jüstinyen (1961)
- Ramiz ile Jülide (1995)
- Açıl Kafam Açıl (2012)
Kitapları arasında İblisler, Azizler, Kadınlar (2005) ve Sabiha Sertel'in yaşamöyküsünü anlattığı Sabiha (2004) özellikle öne çıkmaktadır. Dört evlilikten dört çocuğu bulunan Erduran, 7 Ocak 2017'de Edirne'de 89 yaşında hayata gözlerini yumdu.