15. yüzyılın başlarında, Çin İmparatorluğu'nun muazzam gücünü denizlerde göstermek ve ticaret ağlarını genişletmek amacıyla devasa filolarıyla dünya sularına açılan ünlü kâşif Zheng He, 23 Eylül 1371 tarihinde Çin'in Yunnan eyaletinde dünyaya geldi. Askeri dehası ve diplomatik yetenekleri sayesinde tutsaklıktan amiralliğe kadar yükselen bu efsanevi denizci, yönettiği yedi büyük seferle Hint Okyanusu'nu aşarak Asya ve Afrika kıtaları arasında sağlam köprüler kurdu. Hayatının büyük bölümünü okyanuslarda geçiren kaşif, Avrupalı denizcilerden on yıllar önce küresel ticaretin seyrini değiştiren öncü bir figür haline geldi.
Esaretten Saray Hizmetine Uzanan Zorlu Yaşamı
Doğduğunda Ma Sanbao adı verilen geleceğin amirali, henüz küçük yaşlardayken Kubilay Han'ın kurduğu Moğol Yuan Hanedanlığı'nın son kalelerinden biri olan memleketinde yaşıyordu. Ancak 1382 yılında Míng Hanedanlığı bölgeyi işgal ettiğinde esir alındı. Dönemin acımasız kuralları gereği hadım edilerek saray hizmetine verilen genç tutsak, Nanjing Taixue yani Merkezi İmparatorluk Koleji'nde üst düzey eğitim aldı. Prens Zhu Di'nin yakın çevresine girmeyi başararak askeri yeteneklerini kanıtladı. İmparator Jianwen'e karşı yürütülen Yonglo Ayaklanması'nda gösterdiği üstün yararlıklar, onun kaderini tamamen değiştirdi. Prensin 1402 yılında tahta geçmesiyle birlikte İmparator Yonglo tarafından kendisine şerefli bir isim olan Zheng He unvanı verildi ve deniz donanmasının başına getirildi.
Denizlerin Hakimi ve Tarihi Yedi Sefer
Míng İmparatorluğu, dünya üzerindeki deniz gücünü ve ticaret nüfuzunu artırmak amacıyla görülmemiş büyüklükte bir keşif programı başlattı. Donanmanın liderliği ise amiralliğe terfi ettirilen Zheng He'ye teslim edilmişti. Ünlü amiral, 1405 ile 1433 yılları arasında Çin kaynaklarında Batı Okyanusu olarak adlandırılan sulara yedi büyük sefer gerçekleştirdi. Bu keşif gezileri sırasında donanmasında yaklaşık otuz bin denizci ve üç yüzü aşan gelişmiş gemi bulunuyordu. Sadece 1405 yılındaki ilk çıkışta üç yüz on yedi gemi ve yirmi yedi bin sekiz yüz asker hazır bulunmaktaydı. Filoda yöneticileri ve hazineleri barındıran, dokuz direkli ve yaklaşık yüz yirmi metre boyunda, elli metre enindeki devasa hazine gemileri yer alıyordu. Jong tipi bu dev gemilerin özellikleri, Doğu'ya seyahat eden Marco Polo ve İbn Battuta gibi ünlü seyyahların yazılarıyla da tarihte doğrulanmıştı. Bu eşsiz donanma, sırasıyla şu coğrafyalarda derin izler bıraktı:
- Malakka ve Güneydoğu Asya: 1405 yılındaki ilk seferde, Çinli prenses Hang Li Po'nun Malakka Sultanı Sultan Mansur Şah ile evlenmek üzere gönderilmesine eşlik edildi. Prensesin yanındaki yüzlerce kişi Bukit Cina bölgesine yerleşti ve soyundan gelenler günümüzde Peranakan adıyla varlığını sürdürüyor.
- Hindistan Kıyıları: Donanmanın ikinci ve üçüncü seferleri batı kıyılarına ulaştı. Calicut limanı en önemli duraklardan biri oldu. Çin için hayati öneme sahip baharat ticaretinin güvenliği sağlandı ve bölgedeki tehlikeli korsanlara karşı başarılı mücadeleler verildi.
- Afrika Kıyıları: Dördüncü ve beşinci seferlerde bugünkü Kenya ile Tanzanya kıyılarına varıldı. Çin sarayına götürülen zürafalar gibi egzotik canlılar, imparatorun sarayında büyük bir merakla karşılandı.
Mirasının Derinliği ve Hint Okyanusu'ndaki Son Yolculuk
12 Ağustos 1424 tarihinde İmparator Zhu Di vefat etse de, sonraki hükümdarlar döneminde de görevine bağlı kalan Zheng He, dünya denizcilik tarihinde silinmez izler bıraktı. Sumatra, Cava, Seylan, İran, Tayvan, Arabistan, Kızıldeniz ve Mozambik Kanalı'na kadar ulaşan geniş rotalarıyla Batılı kaşiflerden onlarca yıl önce okyanusları aştı. Avrupa'da Vasco da Gama ve Kristof Kolomb henüz sahneye çıkmamışken, o farklı kıtaları ve medeniyetleri birbirine bağlıyordu. 1430-1433 yılları arasındaki yedinci seferinin dönüş yolunda, 1433 yılında altmış iki yaşındayken Hint Okyanusu açıklarında, Kozhikode dolaylarında hayata gözlerini yumdu. Efsanevi amiralin naaşı, tıpkı diğer ünlü denizciler gibi denize emanet edildi. Bugün Çin'de onun adına inşa edilen anıt mezar boş olsa da, hazırladığı haritalar dünya coğrafyasının en önemli belgeleri arasında yer alır.